عکس: کوبا نیم‌قرن با کمونیسم

زیبای کهنه

در بافت قدیمی شهر کسی بودجه‌ای برای تعمیر ندارد. خانه‌های زیبا، شلخته و فرسوده شده است. بیش از ۱۱ میلیون کوبایی کم و بیش در خانه‌هایی شبیه این زندگی می‌کنند.

با تغییراتی که رائول کاسترو اعلام کرده، برای اولین‌بار تبلیغ فروش خانه‌های خصوصی از تلویزیون پخش می‌شود. بعضی از کوبایی‌ها چشم انتظار فروش خانه‌شان هستند تا با آن از کشور خارج شوند. حق سفر به خارج کشور که پیش از این فقط با مجوز دولت ممکن بود، افق آرزوی جوانان را گسترده‌تر کرده است.

موزه سیار

بیشتر خودروها آمریکایی و روسی است و از زمان ژنرال فولخنسیو باتیستا باقی مانده. با آنکه ۵۰ سال عمر دارند، هنوز سر پا هستند.

با تحریم‌های آمریکا از اوایل دهه ۶۰ میلادی ورود قطعات خودرو هم ممنوع شد. به دلیل ممنوع بودن خرید و فروش خودرو، ماشین‌ها فقط از نسلی به نسل دیگر منتقل شده. اما در دوران رائول کاسترو، رئیس‌جمهوری کوبا به مردم حق خرید و فروش خودروی دست دوم داده شد.

کوپن جیره‌بندی

شهر پر است از مغازه‌های کوچک که در آن تنها چند قلم جنس دیده می‌شود. مغازه‌های دولتی زمانی شلوغ می‌شود که جیره غذایی یا کالاهای کوپنی از مرکز برسد.

هر ماه دولت بخشی از سبد غذایی خانواده‌ها شامل برنج، لوبیا و تخم مرغ را توزیع می‌کند. در دفترچه‌ای که خانواده‌ها دارند، سهمیه موادی که در ازای مبلغ کمی دریافت کرده‌اند ثبت می‌شود.

درآمد هر کوبایی متوسط ۲۰ دلار در ماه است و بدون کمک‌ دولت زندگی ممکن نیست.

کوکو

سه‌چرخه‌ رقیب سرسخت تاکسی‌ در شهرهای بزرگ مثل هاوانا است. مخصوصا برای جهانگردانی که باید به جای پزو، پول ملی کوبا پزوی توریستی خرج کنند.

پزوی توریستی تقریبا ۲۵ برابر پزوی محلی است. هر پزوی توریستی تقریبا معادل یک دلار است.

به سه‌چرخه‌های زرد کوبا «کوکو» می‌گویند. برعکس ظاهرشان، بسیار سریع هستند. برای مسافت کوتاه باید حدود ۵ پزوی توریستی بپردازید.

امید زندگی

با وجود فقر، امید به زندگی و نرخ مرگ نوزادان در این کشور تقریبا با آمریکا و کشورهای پیشرفته اروپا برابر است. یک زن کوبایی متوسط ۸۰ سال و مرد کوبایی ۷۶ سال زندگی می‌کند. نظام بهداشتی کوبا از بهترین سیستم‌های پزشکی جهان است. با خود کوبایی‌ها که صحبت کنید، موسیقی، مشروب خوب و کمک‌های دولت را دلیل شادی می‌دانند.

۱۳ مرکز تحقیقات پزشکی در کوبا فعال است و بیش از ۱۳ هزار پزشک خانواده وجود دارد. دارو یکی از صادرات عمده کوباست.

برگ‌های قیمتی

زمین‌های زیادی در کوبا مثل این مزرعه در دره "وینالس" زیر کشت تنباکو است. اندازه و کیفیت برگ تنباکوست که قیمت سیگار را تعیین می‌کند. توتون را با دست لابه‌لای برگ‌های تنباکو می‌پیچند و در جعبه می‌چینند.

سیگار "کوهیبا" از مرغوب‌ترین سیگارهای برگ دنیاست و انواع مختلف دارد. با اینکه کوبا تحریم است سیگارهایش قاچاقی وارد آمریکا می‌شود.

فقر و قاچاق

در کوچه‌های هاوانا همیشه عده‌ای جلوی خانه‌شان مشغول کشیدن سیگار برگ هستند. معمولا این سیگارها را خودشان با دست می‌پیچند.

کارگران کارخانه‌های سیگار اجازه دارند هر ماه تعدادی از سیگارهایی را که پیچیده‌اند با خود ببرند و بفروشند. زیاد پیش می‌آید که کارگران بخواهند بسته بزرگی از سیگارهای گران را قاچاقی با قیمت پایین‌تر به توریست‌ها آب کنند. کار در کارخانه سیگار از پردرآمد‌ترین شغل‌ها در کوباست.

چشم به دست جهانگردان

این نوجوانان کوبایی مشغول اجرای نمایشی برگرفته از رقص‌های آیینی بومیان آمریکای لاتین هستند. دره‌های پیچ در پیچ کوبا که زمانی پناهگاه انقلابیون بود، حالا چشم‌انتظار درآمدی است که جهانگردان می‌آورند.

گردشگری، مهم‌ترین منبع درآمد کوباست. سال ۲۰۱۱ دو میلیون و ۷۵۰ هزار نفر به کوبا آمدند.

جهانگردان خارجی از کوبا می‌روند و آنچه می‌ماند نگاه جوانان است به آزادی‌ و امکاناتی که خارجی‌ها دارند و کوبا از آن بی‌بهره است. نگاهی که جامعه را به‌تدریج تغییر می‌دهد.

دستان خالی

این زن سالخورده از روستاییان استان "متنزس" در ساحل شمالی است که مانند بقیه با کمک‌های دولت زندگی را می‌گذراند. یک پسر و یک دختر دارد و همراه نوه و همسر پسرش در خانه‌ای بسیار کوچک زندگی می‌کنند.

مزرعه‌ او از مزارع اشتراکی است که به دولت تعلق دارد. زمین‌های کشاورزی بزرگ، مخصوصا زمین‌های نیشکر تحت مالکیت دولت است. اما اخیرا رائول کاسترو برای توسعه کشاورزی و افزایش کشت زمین‌های بایر، توزیع زمین به بخش خصوصی را آغاز کرده است.

ارتباطات محدود

دانشگاه هاوانا، بزرگ‌ترین دانشگاه کوبا از معدود جاهایی است که در آن به وفور کامپیو‌تر می‌بینید. داشتن کامپیو‌تر تا همین چند سال پیش ممنوع بود. دسترسی به اینترنت در کوبا محدود است و طبق آمار حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر به اینترنت محدود یا شبکه اینترانت (اینترنت داخلی) دسترسی دارند.

شبکه ارتباطی اینترنت کوبا ماهواره‌ای و به‌شدت گران است. بسیاری تحریم‌های آمریکا را مقصر اصلی می‌دانند. اما چند روزی است که شبکه فیبر نوری کوبا فعال شده. فیبر نوری می‌تواند نشانه‌ای باشد از نیت دولت برای توسعه دسترسی به ارتباطات در کشوری که تنها یک روزنامه سراسری دارد.

سازمان خبرنگاران بدون مرز کوبا را دشمن اینترنت معرفی کرده و گفته تنها کشور قاره آمریکاست که مطبوعات مستقل و غیردولتی در آن وجود ندارد.

فقر و فحشا

جهانگردان، جامعه جوان کوبا را دچار تغییر کرده‌اند. پدیده‌ای که به تازگی زیاد در هاوانا دیده می‌شود دختران کم سن و سالی هستند که با مردان میان‌سال و بیشتر خارجی ارتباط دارند. برعکس آن، پسران جوان کوبایی هم هستند که با جهانگردان زن برای مدتی کوتاه همراه می‌شوند و در ازای آن پولی دریافت می‌کنند که می‌تواند حقوق سالانه یک کوبایی باشد.

آرمان‌گرایی انقلابی

گرچه بیش از چهار دهه از مرگ ارنستو چه‌گوارا گذشته، اما عکس او هنوز بر در و دیوار شهر دیده می‌شود.

با همه محدودیت‌هایی که بعد از انقلاب کوبا بر مردم این کشور تحمیل شد، بسیاری از کوبایی‌ها، حتی جوانانی که بعد از انقلاب به دنیا آمده‌اند، همچنان به این پزشک انقلابی آرژانتینی عشق می‌ورزند و آرمان‌های انقلاب کوبا را می‌ستایند.

خیلی از نوجوانان، آمریکا را مسئول همه ناکامی‌های کشورشان می‌دانند؛ هرچند از حکومت کوبا هم انتقاد دارند که با سرسختی و ایستادن مقابل تحریم‌های آمریکا، زندگی را بر آنان سخت‌تر کرده است.