تونی بلر تصمیم به حمله به عراق را توضیح می دهد

نخست وزیر سابق بریتانیا در برابر کمیته بریتانیایی تحقیق پیرامون جنگ عراق حاضر شده است.

روز جمعه، 9 بهمن (29 ژانویه)، تونی بلر، که در زمان آغاز جنگ عراق در مارس سال 2003 سمت نخست وزیری بریتانیا را برعهده داشت، برای ادای توضیحات در مورد روند تحولات منجر به تصمیم گیری برای مشارکت در این جنگ در برابر یک کمیته رسمی تحقیق حضور یافته است و در نشست چند ساعته این کمیته، به سئوالاتی در مورد این جنگ پاسخ می دهد.

تونی بلر در بخشی از توضیحات خود گفت که گزارش های اطلاعاتی در ماه های قبل از آغاز جنگ حاکی از افزایش فعالیت رژیم صدام حسین در زمینه تولید جنگ افزارهای کشتار جمعی و در نتیجه، تشدید خطر برای بریتانیا و متحدان این کشور بود و دولت بریتانیا نمی توانست نسبت به چنین تهدیدی بی تفاوت بماند.

آقای بلر در پاسخ به این سئوال که از نظر او چه تفاوتی بین دستیابی رژیم عراق و حکومت کشورهایی مانند ایران، لیبی و کره شمالی به اینگونه تسلیحات وجود داشت، گفت که در آن زمان، شورای امنیت قطعنامه ای علیه ایران صادر نکرده بود در حالیکه چنین قطعنامه ای علیه عراق صادر و توسط دولت آن کشور نادیده گرفته شده بود.

تونی بلر همچنین گفت که دولت ایران به زودی همکاری خود را با سازمان های بین المللی اعلام داشت و لیبی هم به زودی برنامه تسلیحات کشتار جمعی خود را کنار گذاشت در حالیکه حکومت صدام حسین در دوره قبل از جنگ همچنان از عمل به مصوبه شورای امنیت خودداری می ورزید.

وی گفت که با توجه به حملات انتحاری یازدهم سپتامبر، مهمترین اولویت در سیاست خارجی بریتانیا و آمریکا ارسال پیامی روشن برای رژیم هایی بود که در صدد دستیابی به جنگ افزارهای کشتار جمعی بودند.

چنین پیامی، به گفته تونی بلر، حاوی هشدار در زمینه دسترسی گروه های تروریستی به چنین تسلیحاتی از طریق ارتباط با بعضی از این رژیم ها بود که می توانست امنیت جهانی را به مخاطره اندازد.

نخست وزیر سابق بریتانیا با یادآوری اقدامات خشونت آمیز رژیم صدام حسین علیه شهروندان کرد این کشور گفت که حکومت عراق در حلبچه اسلحه شیمیایی به کار برده بود و ماهیت این رژیم چنان بود که تهدیدی جدی را متوجه امنیت جهانی می کرد.

آقای بلر گفت که گزارش های اطلاعاتی در ماه های قبل از جنگ او را قانع کرد که صدام حسین به تولید و انبار کردن تسلیحات کشتار جمعی ادامه داده است و این موضوع در ملاقاتی که با جورج بوش، رئیس جمهوری وقت آمریکا داشت، مطرح شد.

نخست وزیر سابق بریتانیا اظهار داشت که در مذاکرات آوریل سال 2002 با جورج بوش، که در مزرعه آقای بوش در کرافورد، تگزاس صورت گرفت، توافق شد که بریتانیا در "برخورد ایالات متحده با مساله عراق" به آن کشور ملحق شود.

با این حال آقای بلر وجود هر گونه توافق "محرمانه" در این دیدار با جورج بوش به منظور حمله به عراق را رد کرد و گفت: "لازم بود با صدام حسین برخورد شود و شیوه این برخورد هم آشکار بود".

تونی بلر در عین حال گفت که نظر اصلی آمریکا و بریتانیا این بود که حمایت شورای امنیت سازمان ملل برای اقدام نظامی احتمالی علیه عراق کسب شود و رهبران دو کشور تمامی تلاش خود را در این زمینه به کار بردند اما مخالفت برخی از اعضای شورا مانع از تحقق این هدف شد.

ماموریت کمیته تحقیق

انتظار می رود نتیجه کار کمیته تحقیق، که شامل سئوالات اعضای هیات و پاسخ تونی بلر می شود، به روشن شدن برخی جنبه های مشارکت بریتانیا در جنگ عراق از جمله دلیل تصمیم نخست وزیر وقت این کشور برای حمله به عراق کمک کند.

حضور آقای بلر همچنین از آن جهت حائز اهمیت است که در ماه های قبل از آغاز جنگ، وی از تلاش رژیم صدام حسین، رهبر سابق عراق، برای دستیابی به تسلیحات کشتار جمعی سخن می گفت و در آستانه حمله به عراق هم این اقدام را برای خنثی ساختن تهدید تسلیحاتی صدام حسین علیه کشورهای منطقه و بریتانیا ضروری اعلام کرد.

با اینهه، پس از اشغال نظامی خاک عراق، جستجوی بازرسان خارجی برای یافتن اینگونه جنگ افزارها به نتیجه ای نرسید.

کمیته تحقیق همچنین در صدد آگاهی از دیدگاه تونی بلر در زمینه سیاست مهار رژیم سابق عراق از طریق اعمال تحریم های بین المللی به خصوص پس از حملات انتحاری یازدهم سپتامبر سال 2001 در آمریکاست.

آقای بلر گفته است که این حملات باعث شد تا مولفه های تهدید امنیتی کاملا متحول شود و ارزیابی دولت های آمریکا و بریتانیا در مورد خطرات تروریستی را تغییر اساسی دهد.

نکته مهم دیگری نیز که در جریان توضیحات آقای بلر در برابر کمیته تحقیق مطرح می شود مبنای قانونی تصمیم او به حمله نظامی به عراق است که بدون صدور قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل و برخورداری از مبنای قانونی ناشی از چنین قطعنامه ای صورت گرفت.

در زمان حمله به عراق، دولت های آمریکا و بریتانیا، که بیشتری سهم را در جنگ برعهده گرفتند، تصمیم خود را اقدامی پیشگیرانه برای حفاظت از امنیت شهروندان و متحدان دو کشور اعلام داشتند و عملیات نظامی را بر این اساس توجیه کردند.

موضوع مهم دیگری که کمیته تحقیق در صدد آگاهی از آن است این اتهام بوده است که آقای بلر با تفسیر به رای گزارش های اطلاعاتی، در صدد برآمدند تا خطر نظامی رژیم عراق را بزرگتر از آنکه بود جلوه دهند.

کمیته تحقیق پیرامون جنگ عراق از دو ماه پیش کار خود را آغاز کرده است و در این مدت، شماری از مقامات دولتی، سیاستمداران و فرماندهان نظامی بریتانیا در جلسات آن حضور یافته و اطلاعات و دیدگاه های خود در مورد تصمیم به مشارکت در جنگ را مطرح کرده اند.

در حالیکه هدف این کمیته رفع ابهامات موجود درباره جنبه های مختلف شرکت بریتانیا در جنگ عراق است اما هنوز مشخص نیست که نتیجه کار این کمیته بتواند باعث تغییر اساسی در برداشت های جاری در مورد این جنگ شود.