پاکستان با روی کار آمدن بایدن به بهبود روابط با آمریکا امید بسته

با آغاز ریاست جمهوری جو بایدن و روی کار آمدن دولتی جدید در آمریکا، پاکستان بررسی و تغییر روابط با آمریکا را مد نظر قرار داده است.

پاکستان با جو بایدن که معاون باراک اوباما رئیس جمهور پیشین آمریکا بود مناسبات دیرینه‌ای دارد.

در سال ۲۰۰۸ آقای بایدن به دلیل نقشش در تسهیل اعطای کمک‌های غیرنظامی به پاکستان، نشان هلال پاکستان را دریافت کرد که دومین نشان غیرنظامی مهم این کشور است.

بسیاری از پاکستانی‌ها معتقدند که جو بایدن، در مقایسه با دونالد ترامپ رئیس جمهور سابق آمریکا، سیاست منعطف‌تری در قبال پاکستان خواهد داشت. با آغاز ریاست جمهوری آقای بایدن، شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان بدون فوت وقت ابراز امیدواری کرد که دولت جدید آمریکا برخورد تازه‌ای با پاکستان داشته و بر اساس رویکردهای سیاسی جدیدی عمل کند.

با این وجود، مسائلی که در چهار سال آینده احتمالا درروابط آمریکا و پاکستان تاثیر خواهند داشت، نقش اسلام آباد در روند صلح افغانستان، مناسباتش با هند و چین و مسئله تروریسم خواهد بود.

روند صلح افغانستان

اسلام آباد معتقد است که نقشش در روند صلح افغانستان و نیز خروج نیروهای آمریکایی از این کشور، فرصت‌های مهمی برای پاکستان فراهم خواهد آورد.

دولت آقای بایدن انتظار خواهد داشت پاکستان نقش مهم‌تری در افغانستان داشته باشد و این به پشتیبانی اسلام آباد از آمریکا در جریان مذاکرات کنونی بین الافغانی (مذاکرات نمایندگان دولت افغانستان و طالبان) در دوحه بستگی دارد.

آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا اخیرا بر "اهمیت ادامه همکاری آمریکا و پاکستان در روند صلح افغانستان" تاکید کرد. شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان نیز یادآور شده که صلح در افغانستان یکی از موارد اصلی همگرایی‌ بین پاکستان و آمریکاست.

ولی در پاکستان نگرانی‌هایی ابراز شده‌‌اند از برنامه دولت آمریکا برای بررسی پیمان صلحی که در زمان دونالد ترامپ با طالبان امضا شد. به همین جهت وزیر خارجه پاکستان دو طرف را به ادامه تعهد و مسئولیت‌هایشان ترغیب کرده است.

سلمان غنی تحلیلگر سیاسی، ۲۴ ژانویه در تلویزیون اردو زبانِ دنیا نیوز گفت وضعیتِ جدید، خبر خوبی برای پاکستان نیست.

در سرمقاله مورخ ۲۶ ژانویه روزنامه پرطرفدار داون چاپ پاکستان آمده است: "اسلام آباد و واشنگتن منافع مشترکی در افغانستان دارند چون هر دو کشور خواهان برقراری صلح در افغانستان هستند."

مقابله با تروریسم و گروه ویژه اقدام مالی

مناسبات آمریکا و پاکستان در ارتباط با تروریسم از مدت‌ها قبل فراز و نشیب‌هایی داشته ‌است.

در سال ۲۰۰۸ دونالد ترامپ رئیس جمهور وقت آمریکا پاکستان را متهم کرد که ۳۳ میلیارد دلار کمک مالی دریافت کرده است اما به "دروغ و فریب" متوسل می‌شود. او کمک‌های امنیتی به پاکستان را قطع کرد و مناسبات دو کشور به سردی گرایید.

ولی نقریبا سه هفته پیش، ژنرال لوید آستین وزیر دفاع جدید آمریکا اذعان کرد که پاکستان گام‌هایی در مقابله با گروه‌هایی مانند لشکر طیبه و جیش محمد برداشته است، البته اضافه کرد که واشنگتن همچنان از پاکستان خواهد خواست اجازه ندهد از خاک این کشور به عنوان پناهگاه پیکارجویان استفاده شود.

تصمیم دادگاه عالی پاکستان در تاریخ ۲۸ ژانویه مبنی بر نقض حکم محکومیت عمر سعید، مظنون اصلی در قتل دانیل پرل روزنامه‌نگار آمریکایی در سال ۲۰۰۲، موجب خشم شدید آمریکا شد و در نتیجه مانع تازه‌ای در بهبود روابط دو کشور به وجود آمد.

این اقدام همچنین ممکن است بر گروه ویژه اقدام مالی تاثیر بگذارد که قرار است در نشست آتی، تدابیر پاکستان را در مقابله با تامین مالی تروریسم بررسی کند.

چین و هند، مسائل حساس در سیاست خارجی

روابط پاکستان با هند، کشور همسایه و رقیب اصلی پاکستان و نیز مجاورت این کشور با چین نیز احتمالا در روابط اسلام آباد با واشنگتن تاثیر خواهند داشت.

انتقاد کامالا هریس معاون رئیس جمهوری آمریکا از آنچه که نقض حقوق بشر در کشمیر تحت کنترل هند خوانده می‌شود، برای اسلام آباد که روابط هند با آمریکا را از نزدیک دنبال می کند، بارقه امیدی است.

با این وجود، بعضی از رسانه‌های پاکستان درباره چنین خوش‌بینی‌ای هشدار می‌دهند.

در سرمقاله مورخ ۲۶ ژانویه روزنامه داون آمده است: "از آنجا که احتمال نمی‌رود آمریکا هند را به خاطر رفتار بی‌رحمانه‌اش با مردم کشمیر زیر فشار قرار دهد، پاکستان باید مراقب و واقع بین باشد."

در مورد چین کارشناسان هشدار می‌دهند با توجه به روابط نزدیک پاکستان با چین، ایجاد توازن در مناسبات با آمریکا ممکن است کار دشواری باشد.

روزنامه داون در شماره مورخ ۲۵ ژانویه نوشته است که اسلام آباد به دنبال "بازنگری در ماهیت روابطش با آمریکاست بدون این که آینده کریدور اقتصادی چین-پاکستان و مناسبات نزدیکش با چین را به مخاطره بیندازد.

ملیحه لوزی دیپلمات سابق، ۲۳ ژآنویه به تلویزیون دنیانیوز گفت: "تثبیت روابط چین و آمریکا تحولی مثبت برای پاکستان خواهد بود."

ولی سایر کارشناسان خوش‌بین نیستند.

روزنامه داون به نقل از یک اقتصاددان می‌نویسد اکنون که پاکستان باید چین یا آمریکا را به عنوان شریک استراتژیک خود انتخاب کند، روشن است که سیاست قبلی این کشور یعنی شریک‌های استراتژیک متعدد با مسیرهای متفاوت، سیاست درستی نبوده‌است.

تغییر جهت اقتصادی

اسلام آباد همچنین علاقمند به مناسبات اقتصادی با دولت جدید آمریکا است.

عمران خان نخست وزیر پاکستان در پیام تبریک خود به جو بایدن تاکید کرد که پاکستان امیدوار به مشارکت قوی‌تر دو کشور در مناسبات بازرگانی و اقتصادی است.

وزیر خارجه پاکستان نیز تغییر جهت بسیار مهم پاکستان از "یک موضع استراتژیک به یک موضع اقتصادی"را حائز اهمیت خوانده است.

ولی کارشناسان بازرگانی معتقدند با روابطی که عمدتا بستگی به نقش بالقوه اسلام آباد در پیشبرد منافع آمریکا در منطقه دارد، تغییر مهمی در سیاست آمریکا در قبال پاکستان پیش نخواهد آمد.

ایجاز حیدر تحلیلگر مسائل اقتصادی در شماره مورخ ۱۵ نوامبر روزنامه داون نوشت فراز و نشیب این روابط بستگی خواهد داشت به اینکه چه زمانی آمریکا به پاکستان نیاز داشته باشد.

احسان مالک مدیر عامل شورای بازرگانی پاکستان هم در روزنامه معتبر اخبار نوشته است احتمالا معاملات بازرگانی به تنهایی، در صدر اولویت‌های آمریکا قرار ندارد.

آنچه که می‌تواند روابط آینده اسلام آباد و واشنگتن را تعیین کند ترتیباتی است که بیشتر به نفع دو طرف باشد. ایجاز حیدر نویسنده سرمقاله مورخ ۲۶ ژانویه در روزنامه داون معتقد است برای نیل به این هدف پاکستان باید پیشنهادهای جالب‌تری ارائه دهد.

به نظر ایجاز حیدر، اسلام آباد باید موارد همکاری‌های دو جانبه را مشخص و یک نقشه اقدام برای آنها تهیه کند.