شیوان مالالی: تاجیکستان باید برای حمایت از قربانیان قاچاق انسان اقدام کند

شیوان مالالی، گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد در امور قاچاق انسان به‌ویژه زنان و کودکان روز چهارشنبه، ۱۵ دسامبر در یک نشست مطبوعاتی در شهر دوشنبه درباره نتایج دیدار و گفت‌وگوهایش با مقامات تاجیک، نمایندگان جامعه مدنی، پناهندگان و قربانیان قاچاق انسان صحبت کرد.

او از دولت تاجیکستان دعوت کرد که برای جلوگیری از قاچاق انسان و حفاظت از قربانیان آن، بویژه زنان پناهجو و پناهندگانی که از مناطق مناقشه به تاجیکستان پناه برده‌اند، چاره بیندیشد.

سفر شیوان مالالی به تاجیکستان از ۸ تا ۱۵ دسامبر ادامه‌ داشت. او در پایان دیدار خود عملکرد دولت این کشور در مبارزه با قاچاق انسان، از جمله تصویب قوانین در این زمینه و در باره حمایت از پناهندگان و تهیه نقشه ملی عمل در رابطه با قاچاق انسان را خوب ارزیابی کرد.

همزمان خانم شیوان مالالی از عدم حمایت پناهندگانی که از افغانستان، عراق و سوریه به تاجیکستان پناه برده اند، اظهار نگرانی جدی کرد.

در باره تعداد پناهندگان سوری و عراقی که در تاجیکستان هستند، اطلاعاتی در دست نیست.

اما کمیساریای پناهندگان سازمان ملل اخیراً اعلام کرد که بیش از ۱۲ هزار پناهنده افغان در تاجیکستان حضور دارند.

به گفته این سازمان بیش از نصف این پناهندگان از آغاز سال ۲۰۲۱ تا سقوط دولت قبلی افغانستان به دست طالبان در اواسط ماه اوت گذشته وارد خاک تاجیکستان شده‌اند.

چهار ماه است که تاجیکستان به دلایل امنیتی مرز خود با افغانستان را بسته است.

از طرف دیگر، طبق اطلاع سازمان‌های بین‌المللی در دو ماه اخیر تاجیکستان دست کم بیش از ۲۰ پناهجو را به افغانستان برگردانده است.

تا حالا مقامات تاجیک دلیل این اقدام خود را نگفته‌اند، اما در گذشته نقض مقررات قوانین تاجیکستان بهانه اخراج برخی از پناهندگان افغان از این کشور عنوان می شد.

طبق گزارش‌ها دولت تاجیکستان اخیراً ثبت نام پناهجویان افغان را متوقف کرده است.

از شیوان مالالی، گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد در امور قاچاق انسان ارزیابیش را از وضعیت پناهندگان افغان در تاجیکستان پرسیدم.

او در این باره گفت: "آن گونه که می‌دانید، تاجیکستان در گذشته تعداد قابل ملاحظه پناهندگان افغان را پذیرفته بود. مرز بر روی پناهجویان هیچ وقت بسته نبود. حالا از ماه سپتامبر ثبت نام پناهجویان تازه‌رسیده متوقف شده است. این باعث نگرانی جدی ماست، زیرا پناهنده شدن بخشی از حقوق انسان است که توسط موازین بین‌المللی حقوق بشر و قوانین بین‌المللی پناهندگی تضمین می‌شود. من از حکومت تاجیکستان می‌خواهم که روند ثبت نام پناهندگان را از سر بگیرد و حقوق پناهجویان را رعایت کند."

گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد در امور قاچاق انسان از بازگرداندن اجباری برخی پناهندگان به افغانستان ابراز نگرانی کرد.

"بازگرداندن آنها به افغانستان با مفاد قوانین بین‌المللی حقوق بشر، حقوق پناهندگان و توصیه کمیساریای پناهندگان سازمان ملل مغایرت دارد. زیرا آنها، به ویژه زنان و دختران در افغانستان با خطر مجازات و قاچاق مواجه خواهند بود."

گزارشگر ویژه سازمان ملل گفت که برای مقابله با قاچاق انسان با هدف استثمار جنسی در تاجیکستان باید بدون تأخیر اقدام کرد.

در این رابطه گزارشگر ویژۀ سازمان ملل از حکومت تاجیکستان خواست "به توسعه امکانات مهاجرت امن بر پایه برابری جنسی و رشد حقوق و امکانات زنان ادامه‌ بدهد."

خانم مالالی تلاش‌ها برای حمایت از خانواده‌های کارگران مهاجر، به خصوص خانواده‌هایی را که سرپرستی آنها بر عهده زنان است، ضروری خواند. زیرا به گفته او، این زنان و زنانی که در اقتصاد غیررسمی فعالیت می‌کنند، در برابر استثمار آسیب‌پذیر هستند.

شیوان مالالی از آمادگی تاجیکستان برای بازگرداندن زنان و کودکان تاجیک از سوریه و عراق که شاید از قربانیان قاچاق انسان باشند، ستایش کرد.

اما او همزمان تأکید کرد آن عده از کودکانی که از عراق به تاجیکستان برگردانده شده‌اند، باید به محیط خانواده‌هایشان برگردانده شوند.

دو سال و شش ماه پیش دولت تاجیکستان ۸۴ کودک تاجیک را با هواپیما از بغداد به دوشنبه برگرداند.

پدران این کودکان در عراق به داعش پیوسته و مادرانشان برای عبور غیرمجاز از مرز این کشور و همکاری با گروه موسوم به دولت اسلامی در عراق زندانی شده‌اند.

تاجیکستان آنها را در پرورشگاه‌های مخصوص نگهداری می‌کند. گزارشگر ویژۀ سازمان ملل پیوستن این کودکان به خانوادهایشان را به نفع آنها دانست.

گزارشگر ویژۀ سازمان ملل متحد با توجه به آسیب‌های روانی و جنبه‌های جنسی بر اهمیت کمک‌های بدون قید و شرط به قربانیان جرایم مربوط به قاچاق انسان در جریان تحقیق و رسیدگی به پرونده های آنها تأکید کرد.

شیوان مالالی از آمادگی حکومت تاجیکستان برای تصویب و اجرای مفاد کنوانسیون سازمان ملل متحد در باره حقوق افراد دارای معلولیت استقبال کرد.

به گفته خانم مالالی حقوق این افراد که "ممکن است قربانی قاچاق انسان و یا با این خطر روبرو شوند، باید کاملاً حفظ شود."

شیوان مالالی در ماه ژوئن سال ۲۰۲۰ در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد به عنوان گزارشگر ویژۀ این سازمان در امور قاچاق انسان به ویژه زنان و کودکان منصوب شد.

قرار است توصیه‌های او در باره وضعیت قاچاق انسان، به خصوص زنان و کودکان در تاجیکستان به جلسه شورای حقوق بشر سازمان ملل در ماه ژوئن سال ۲۰۲۲ ارائه شود.