مذاکرات طولانی رهبران تاجیکستان و قرقیزستان در پی تنش‌های اخیر

روسای جمهوری تاجیکستان و قرقیزستان مذاکرات نفس‌گیری را برای حل اختلافتشان انجام داده ‌اند. هر چند که این گفتگوها فعلا به نتیجه قابل توجهی نرسیده اما دو طرف گفته‌اند که به تلاش‌هایشان برای حل مسالمت‌آمیز اختلافات مرزی ادامه‌ می‌دهند.

در پی دیدار رؤسای جمهوری قرقیزستان و تاجیکستان بعد از جلسه هفت‌ساعته بین رهبران دو کشور هیج سند و توافقی برای علامت‌‌گذاری مناطق مورد مناقشه مرزی امضا نشد؛ هر چند که امروز اعلام شد که گروههای کاری دو کشور درباره علامت‌‌گذاری ۳۲ کیلومتر دیگر مرز با یکدیگر "موافقت" کرده‌اند.

اولین دیدار صادر جباراف رئیس جمهوری قرقیزستان از تاجیکستان در هفته جاری در روزهای ۲۸ و ۲۹ ژوئن صورت گرفت.

قرقیزستان بیش از یک ماه است که مرز خود را به روی تاجیکستان بسته است.

دیدار رئیس جمهوری قرقیزستان از تاجیکستان درست دو ماه پس از وقوع درگیریهای خونین و بی‌سابقه ای در مرز دو کشور صورت ‌گرفت.

یکی از موضوعهای اساسی در مذاکرات رهبران دو کشور و هیاتهای رسمی تاجیکستان و قیرقیزستان علامت‌‌گذاری مرز میان دو کشور خواهد بود که در گذشته بارها منجر به بروز تنشها و اختلافهای جدی شده است.

امامعلی رحمان از همتای قیرقیزش در "قصر ملت" استقبال کرد.

صادر جباراف در دیدار با امامعلی رحمان درگیریهای دو ماه پیش در مناطق مرزی را "آزمایش خیلی سخت تاریخی" توصیف کرد.

رؤسای جمهور دو کشور به جای یک ساعت و ۴۰ دقیقه زمان از قبل برنامه‌‌ریزی برای این مذاکرات ، نزدیک به هفت ساعت با هم پشت درهای بسته گفتگو کردند؛ که نشانه‌ای از مذاکرات دشوار و حساس میان دو کشور است .

دو ماه پیش اختلاف بر سر کنترل یک مرکز توزیع آب در منطقه‌ای مرزی، باعث درگیریهای شدید میان تاجیکها و قیرقیزها شد.

در این حادثه ۵۵ نفر از هر دو طرف کُشته و نزدیک به ۲۵۰ نفر دیگر زخمی شدند. هرچند تاجیکستان و قرقیزستان با میانجیگری برخی از کشورهای منطقه بلافاصله اعلام آتش‌بس کردند، اما وضعیت در مرز همچنان شکننده باقی مانده است.

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان بعد از دیدار با همتای قیرقیزش گفت: "متاسفانه از هر دو جانب مردم کُشته و زخمی و متحمل خسارات مالی و معنوی شدند. تجربه حسن همجواری مردمان ما آسیب جدی دید. از این رو، در مرحله اول ما باید در ‌اندیشه برگرداندن اعتماد به میان ساکنان نواحی مرزی باشیم."

به گفته رهبران دو کشور، آنها در مورد تحکیم ثبات و امنیت در نواحی مرزی و جلوگیری از هر گونه فعالیتی که هدفش برانگیختن نزاع قومی میان ساکنان محلی باشد، توافق کرده‌اند.

صادر جباراف، رئیس جمهوری قرقیزستان در این باره گفت: "جانب قیرقیزستان برای تأسیس کمیسیونی برای حفظ صلح ابتکار نشان داد. در این کمیسیون بزرگان دو کشور که در روستاهای مرزی زندگی می‌کنند، حضور خواهند داشت. آنها از خطر تنشهای احتمالی هشدار می‌دهند و از بروز نزاع پیشگیری می‌کنند."

تاجیکستان و قیرقیزستان ۹۷۰ کیلومتر مرز مشترَک دارند و در ۲۰ سال اخیر در مورد علامت‌‌گذاری حدود ۵۲۰ کیلومتر از مرز خود به توافق رسیده‌اند.

تنش‌ها بر سر استفاده از منابع آب، زمین، چراگاه و راهها در مناطق مورد مناقشه مرزی تاجیکستان و قرقیزستان میراث بازمانده از زمان شوروی است.

بسیاری مهمترین دستاورد این دیدار رئیس جمهوری قیرقیزستان از تاجیکستان را ملاقات رو در روی رهبران دو کشور در شهر دوشنبه می‌دانند.

دو کشوری که کنترل منابع آب منطقه را در اختیار دارند و حل اختلافات مرزیشان در درازمدت زمینه‌های جدیدی را برای همکاری آنها در مسائل آب و انرژی آسیای مرکزی فراهم خواهد کرد.