ساحلی که آفتابش را 'از دست داد'

بالنئاریو کامبوریو به دوبی برزیل معروف است و دلیلش هم واضح است. این شهر در جنوب برزیل که کمی بیشتر از ۱۴۵ هزار نفر جمعیت دارد، به یک رکورد شگفت‌انگیز می‌بالد. با اینکه بالنئاریو کامبوریو بسیار کوچکتر از کلان‌شهرهایی مثل سائوپائولو یا ریودوژانیرو است ولی بر اساس اطلاعاتی که یک سازمان غیردولتی جمع‌آوری کرده، از ده ساختمان بلندمرتبه مسکونی آمریکای جنوبی، شش ساختمان در این شهر است. این شهرت البته روی تاریکی هم دارد.

بیشتر ساختمان‌های مرتفع در امتداد پرایا سنترال، معروف‌ترین ساحل شهر قرار دارند. تجمع این آسمان‌خراش‌ها باعث شده این ساحل آفتاب را از دست بدهد. سابرینا سیلوا یکی از ساکنان شهر به بی‌بی‌سی گفت: "بعد از ساعت دوی بعدازظهر، این آسمان‌خراش‌ها جلوی نور آفتاب را می‌گیرند و ساحل در سایه فرو می‌رود. موضوع به همین سادگی است".

سیلوا که در بالنئاریو کامبوریو به دنیا آمده و بزرگ شده می‌گوید بیش از ۱۵ سال است به ساحل پرایا سنترال نرفته است. او که قبلا کارمند دولت بوده می‌گوید سایه آسمان‌خراش‌ها ساحل را سردتر و تاریک‌تر کرده است. شبکه‌های اجتماعی مملو از عکس‌ها و ویدئوهای زمان‌گریز (تایم لپس) هستند که نشان می‌دهند سایه چگونه همه جا را دربرمی‌گیرد. سیلوا اضافه می‌کند: "از همه بدتر این است که مردم برای آفتاب گرفتن باید در باریکه نور بین ساختمان‌ها جمع شوند. این خیلی ناخوشایند است. به همین دلیل من دیگر آنجا نمی‌روم".

محبوبیت ماندگار

پرایا سنترال هنوز هم محبوب‌ترین ساحل شهر است. این ساحل حتی در دوران کرونا هم در روزهای آفتابی شلوغ بود و ساحل‌روندگان محدودیت‌های کرونا را نادیده می‌گرفتند. بعضی محلی‌ها مانند سیلوا می‌گویند پرایا سنترال دیگر فقط تله‌ای است برای گردشگران با افقی پرتلالو.

اما ایزاک بوربا متخصص تاریخ بالنئاریو کامبوریو مثل خیلی‌های دیگر اعتقاد دارد این هیاهویی بر سر هیچ است. او به بی‌بی‌سی گفت: "زمانه عوض شده، خیلی‌ها نمی‌خواهند زیر آفتاب کباب شوند چون می‌تواند برای سلامت مضر باشد. سایه در واقع به مردم امکان می‌دهد در پیاده‌روی ساحلی ورزش کنند بدون اینکه یک سطل عرق بریزند."

"اگر این آسمان‌خراش‌ها یک مشکل اساسی هستند، پس چرا هنوز مردم به اینجا می‌آیند؟ شاید آنها واقعا پرایا سنترال را همانطور که الان هست دوست دارند".

کانون گردشگری

بالنئاریو کامبوریو قطعا هنوز هم پرطرفدار است. به گفته مسئولان گردشگری، در سال ۲۰۱۹ حدود یک میلیون گردشگر به این شهر هجوم آوردند و یکی ازپربازدیدترین شهرهای برزیل بود. این شهر یکی از تفریحگاه‌های محبوب افراد ثروتمند و سرشناس هم هست: اخیرا گزارش شد که نیمار بازیکن سرشناس فوتبال یک پنت هاوس ۵/۷ میلیون دلاری را در یکی از ساختمان‌های نوساز و لوکس خریده است.

گردشگران داخلی و خارجی به دلیل زیرساخت‌های تفریحی وسیع، کافه‌های شبانه، بارها و رستوران‌ها هم جذب می‌شوند. پرایا حتی یک چرخ و فلک پانورامیک عظیم مانند لاندن آی (چشم لندن) دارد که یکی از مرتفع‌ترین‌ها در این قاره است. در مقایسه با شهرهای ساحلی که شهرتشان تثبیت شده مانند ریودوژانیرو، امنیت در بالنئاریو کامبوریو بسیار بیشتر است.

در لیست بهترین جاهای زندگی که اداره آمار مرکزی برزیل هر سال منتشر می‌کند این شهر در رتبه چهارم قرار دارد.

احیای ساحل ماسه‌ای

با اینکه بعضی مردم محلی مثل ایزاک بوربا فکر می‌کنند سایه مسئله مهمی برای ساحل پرایا سنترال نیست، نه خیلی وقت پیش، در سال ۲۰۰۱ در یک همه‌پرسی درباره این ساحل، ۷۱ درصد رای‌دهندگان به اقداماتی مثل گسترش نوار ساحلی رای دادند.

اکنون بعد از دو دهه بعد، شرایط در بالنئاریو کامبوریو مسئولان محلی را آنقدر نگران کرده که دست به کار شوند. کمی قبل از کریسمس، فابریسیو الیویرا شهردار اعلام کرد که برنامه نوسازی پرایا سنترال با محوریت "احیای ساحل ماسه‌ای" انجام خواهد شد که عرض ۲۵ متری ساحل را حدود دو برابر افزایش می‌دهد. آقای الیویرا به بی‌بی‌سی گفت: "ما این کار را به دلیل سایه نمی‌کنیم اما معلوم است که ساحل پهن‌تر باعث می‌شود آفتاب بیشتری داشته باشیم".

معلوم نیست با این کار چقدر نور آفتاب بیشتر می‌شود ولی شهردار می‌گوید نمی‌تواند تخمین بزند عریض کردن ساحل چقدر فرصت آفتاب گرفتن را بیشتر می‌کند.

منتقدان می‌گویند این کار در نهایت باعث ساخت آسمان‌خراش‌های بیشتر خواهد شد. در واقع حتی قبل از تصویب این برنامه هم دو آسمان‌خراش جدید در دست ساخت بودند. این دو غول بتنی تا سال ۲۰۲۴ باعث تراکم بیشتر پرایا سنترال خواهند شد. ولی شهردار می‌گوید ترس از انفجار ساخت و ساز در دیگر مناطق شهر بی‌اساس است: "پرایا سنترال قلب شهر ماست و ما می‌خواهیم همه از آن لذت ببرند، از آفتاب‌گرفتن تا ورزش و رستوران‌های درجه یک. ما ساحل‌هایی داریم که به دلایل محیط زیستی اجازه ساخت و ساز در آنها داده نمی‌شود. در نهایت، 'دوبی برزیل' بودن برای کسب و کار خوب است و چشم‌انداز این افق ما را در دنیا هم معروف کرده است".

"ما برنامه‌ریزی شهری را جدی می‌گیریم و هرگز محیط زیست را به خطر نمی‌اندازیم چون برای اقتصاد ما بسیار مهم است".

رسیدن به آسمان

البته صنعت ساختمان بالنئاریو کامبوریو هم به رشد عمودی علاقه‌مند است. این شهر در چهار دهه گذشته برای تعطیلات بسیار محبوب شده و به همین دلیل تقاضا برای املاک و مستغلات هم در آن بسیار بالا رفته است. اینجا زمین برای ساخت و ساز کم است و مقررات محلی هم محدودیتی برای ارتفاع ساختمان قائل نیست. به همین دلیل شرکت‌های ساختمانی با سرعتی بیش از پیش شروع به ساخت ساختمان‌های بلندتر کرده‌اند. به عنوان مثال در سال ۲۰۱۳ برج های دوقلوی ویلا سرنا که هر دو ۴۹ طبقه هستند و ۱۵۹ متر ارتفاع دارند، بلندترین ساختمان‌های مسکونی بالنئاریو کامبوریو و برزیل شدند. اما در پایان سال ۲۰۲۰، آنها حتی جز ده ساختمان بلند خود این شهر هم نیستند، با این حال مشتریانی مانند آقای نیمار باعث شده‌اند که واحدهای آن حتی قبل از پایان ساخت و ساز به فروش بروند.

خبرنگار محلی داگمارا اسپوتز در مقاله‌ای در سال ۲۰۱۷ گزارش کرد که آژانس‌های املاک و مستغلات به مشتریان، پیشنهاد پرواز با هلی‌کوپتر را می‌دهند تا از منظره‌ای که از پنجره منزل خود خواهند دید "تصوری" داشته باشند.

فراتر از سایه

نگرانی‌های دیگری هم درباره این "ساخت و سازهای عمودی" وجود دارد. مارکوس پولت دانشمند محیط زیست و و استاد دانشگاه، یکی از نویسندگان تحقیقی است که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. در این تحقیق هشدار داده شد که تا سال ۲۰۲۸، ممکن است به دلیل رشد جمعیت و تراکم، بالنئاریو کامبوریو با کمبود شدید آب مواجه شود. شهردار الیویرا می‌گوید طرح ساخت یک مخزن جدید برای تامین آب را داده است ولی این پروژه نیاز به تصویب وزارت محیط زیست دارد و تا چنین شود مشکلات رو به افزایش خواهند بود.

آقای پولت عقیده دارد: "هر سال جمعیت شهر حدود سه درصد افزایش پیدا می‌کند و اگر توسعه پریا سنترال باعث افزایش جذابیتش شود، وضع بدتر خواهد شد". در سال‌های اخیر و بخصوص در اوج تعطیلات تابستانی بحران تامین منابع وجود داشته است. او اضافه می‌کند: "در فصل تعطیلات با ورود گردشگران و مسافران جمعیت شهر منفجر می‌شود و براحتی ممکن است به بالای ۸۰۰ هزار نفر برسد". "در مقایسه با این، سایه پریا سنترال فقط یک مسئله زیبایی‌شناختی است".