عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در گفتوگو با شبکه تلویزیونی انبیسی آمریکا گفته است: «ما نمیدانیم چگونه میتوانیم به آن اعتماد کنیم. کاری که آنها انجام دادند، در واقع یک خیانت به دیپلماسی بود.» برای اولین بار از زمان آغاز جنگ میان اسرائیل و ایران، وزیر خارجه ایران با همتاهای خود از بریتانیا، فرانسه و آلمان و همچنین با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در ژنو دیدار کرده است. پس از این دیدار آقای عراقچی گفت که کشورش آماده است دیپلماسی را مد نظر قرار دهد بشرطی که «تجاوز متوقف شود».
نهاد ناظر بر فعالیتهای هستهای و پرتوی عربستان سعودی روز جمعه اعلام کرد که هرگونه حمله نظامی به تأسیسات هستهای با اهداف صلح آمیز، نقض قوانین بینالمللی است.
این بیانیه پس از حملات هوایی اسرائیل به سایتهای هستهای ایران در جریان جنگ میان دو کشور صادر شد.
عربستان سعودی از جمله کشورهایی است که حملات اسرائیل به مناطقی در ایران را محکوم کرده است.
منبع تصویر، NurPhoto via Getty
تلویزیون دولتی ایران و رسانههای وابسته به آن، همچنان حملات موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل را «موفق» و «مؤثر» توصیف میکنند.
در عین حال، آنها تا حد زیادی تأثیر حملات اسرائیل بر زندگی روزمره ایرانیان و کشته شدن فرماندهان ارشد این کشور را نادیده گرفتهاند.
مقامهای ایران در تلاشند تا پیام «اتحاد مردم علیه اسرائیل» را ترویج دهند.
در کنار کنترلهای سختگیرانهتر رسانهها و هشدارها علیه انتشار «تبلیغات دشمن»، دستگیری افراد مظنون به «جاسوسی» برای اسرائیل همچنان ادامه دارد.
طی دو روز گذشته، ایرانیان با قطعیهای عمده اینترنت و حملات سایبری روبرو هستند و مقامهای ایران، اسرائیل را مقصر آن میدانند.
فیلترشکنها عمدتاً غیرقابل دسترسی هستند و در همین حال، خدمات بانکها نیز مختل شدهاند.
زندگی روزمره در ایران تحت تأثیر مشکلات پرداختی، کمبود سوخت، عدم دسترسی به پول نقد و دسترسی محدود به اطلاعات حیاتی قرار گرفته است.
منبع تصویر، Reuters
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه هشدار داده که جنگ ایران و اسرائیل میتواند تأثیرات «مخرب» مهاجرتی بر اروپا داشته باشد.
آقای اردوغان گفته است جنگ میان ایران و اسرائیل میتواند موج جدیدی از مهاجرت را به راه بیندازد که اروپا و منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
دفتر ریاستجمهوری ترکیه از قول او در تماس تلفنی با صدراعظم آلمان نقل کرد: «چرخه خشونتی که با حملات اسرائیل آغاز شده، میتواند از نظر مهاجرت و احتمال نشت مواد هستهای به منطقه و اروپا آسیب بزند.»
آقای اردوغان پیشتر گفته بود ایران در حال دفاع از خود است در برابر حملات غیرقانونی و «دیوانهوار» اسرائیل و آن چه او «تروریسم دولتی» خواند.
او همچنین گفته بود که دفاع ایران از خود، «اقدامی طبیعی، قانونی و مشروع است.»
منبع تصویر، EPA
امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه روز جمعه گفت حملات به غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی باید در درگیری میان اسرائیل و ایران متوقف شود.
او همچنین از تهران خواست تمایل خود برای بازگشت به میز مذاکرات درباره برنامه هستهایاش را نشان دهد.
قرار است عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران امروز با وزرای خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه در ژنو دیدار و گفتگو کند.
اسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل روز جمعه گفت که به ارتش دستور داده حملات به «نمادهای حکومت» در تهران را با هدف بیثبات کردن آن، تشدید کنند.
او در بیانیهای گفت: «ما باید به همه نمادهای حکومت و ابزارهای سرکوب مردم، مانند بسیج، و همچنین پایگاه قدرت رژیم، مانند سپاه پاسداران، ضربه بزنیم.»
محمد صادق معتمدیان، استاندار تهران اعلام کرد حضور حداقل ۳۰ درصد از کارکنان دستگاههای اجرایی در ادارات و ادامه فعالیت مجموعههای اداری بدون وقفه ضروری است. او اعلام کرد که تحت هیچ شرایطی نباید خدماترسانی به مردم مختل شود.
آقای معتمدیان با اشاره به بخشنامهای که دورکاری کارکنان ادارات تهران را تا دوم تیرماه تمدید کرده، گفت: دورکاری به معنای تعطیلی ادارات نیست و مدیران باید با جدیت بر حضور حداقل ظرفیت کارکنان نظارت کنند تا خللی در امور ایجاد نشود.
او همچنین به فعالیت بانکها اشاره و تاکید کرد: شعب بانکی باید با ۵۰ درصد ظرفیت، بهصورت کشیک فعال باشند و ارایه خدمات مالی در سطح شهر و استان را ادامه دهند.
این بخشنامه از سوی معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان اداری و استخدامی ابلاغ شد.
منبع تصویر، Reuters
دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین روز جمعه هشدار داد که خاورمیانه در حال فرو رفتن در «گودالی از بیثباتی و جنگ» است و گفت مسکو نگران رویدادهاست و همچنان آماده میانجیگری است.
روسیه که روابط گرمی با ایران دارد و همچنین ارتباط نزدیکش با اسرائیل را حفظ کرده، از آمریکا خواسته به ایران حمله نکند و بر یافتن راهحل دیپلماتیک برای بحران برنامه هستهای تهران تأکید کرده است.
سخنگوی کرملین روز جمعه در پاسخ به این سوال که آیا روسیه در این شرایط خط قرمزی دارد، به خبرنگاران گفت که کشورهای منطقه باید خطوط قرمز خود را داشته باشند.
او گفت: «منطقه در حال فرو رفتن در گودالی از بیثباتی و جنگ است. این جنگ ممکن است گسترش جغرافیایی پیدا کند و پیامدهای غیرقابل پیشبینی داشته باشد. این منطقه نزدیک مرزهای ماست، برای ما خطرناک است و ما نگرانیم.»
آقای پسکوف گفت: فعلاً مشاهده میشود که اسرائیل مایل به ادامه اقدامات نظامی علیه ایران است، اما روسیه خطوط ارتباطی خود را با اسرائیل، آمریکا و ایران باز نگه داشته است.
او افزود پیشبینی اینکه پیشنهاد ولادیمیر پوتین برای میانجیگری در بحران پذیرفته شود یا نه دشوار است، اما مسکو خواهان پایان هرچه سریعتر درگیریها و بازگشت به دیپلماسی است.
جلیل روشندل، استاد علوم سیاسی و امنیت بینالملل در گفتوگو با بیبیسی گفت: امکان این هست که بعد از خامنهای نیروهای نظامی جایگزین او شوند و همچنان این ایدئولوژی را ادامه دهند.
آقای روشندل اضافه کرد که در بین نیروهای مخالف جمهوری اسلامی هم هنوز تفاهم وجود ندارد.
پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلال احمر ایران در گفتوگوبا تلویزیون دولتی ایران گفته است حملات اسرائیل به مجاورت پنج بیمارستان در تهران که در شب گذشته اتفاق افتاد، باعث شکسته شدن شیشهها و مضطرب شدن بیماران شده است.
آقای کولیوند گفت: همچنین دود ناشی از انفجارها باعث بروز مشکلات تنفسی برای بیماران شد.
او گفته است که مدارک مربوط به اثرات این حملات بر این بیمارستانها به نهادهای بینالمللی از جمله صلیب سرخ ارسال خواهد شد.
در همین حال حسین کرمانپور، مدیر روابطعمومی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران با اشاره به حمله اسرائیل به یک بیمارستان در تهران در ساعت ۴۵ دقیقه بامداد ۳۰ خرداد، نوشته است «این سومین بیمارستان است که مورد تهاجم قرار میگیرد.»
کانال تلگرام خبرگزاری میزان به نقل از آقای کرمانپور از حمله به شش آمبولانس و یک مرکز جامع خدمات سلامت در ایران خبر داده است.
به محض اصابت موشک ایران به بیمارستان بئرشبع، خبرنگاران داخلی و خارجی به این شهر در جنوب اسرائیل رفتند.
معمولا دسترسی به محل اصابت موشکها سخت است، به خصوص اگر هدف، تاسیسات استراتژیک یا نظامی اسرائیل باشد. اما دولت اسرائیل به خوبی میدانست که حمله به بیمارستانی غیرنظامی چقدر از لحاظ افکار عمومی جهان برای توجیه حملات اسرائیل به حکومت ایران مهم است.
به محض ورود ما، محلی برای خبرنگاران با سایهبان تعبیه شد. آب، میوه و پیتزا به خبرنگاران که ساعتها آنجا بودند، میدادند. چندین، پرستار و پزشک با خبرنگاران در باره اثرات حمله صحبت می کردند و همزمان جلو دوربین رسانه های ما، بیماران بر روی تختهای چرخدار به محلی دیگر منتقل می شدند. از پلیس خواستم به ما اجازه بدهند محل اصابت موشک را ببینیم. گفت امن نیست.
تیم روابط عمومی وزارت خارجه اسرائیل نقش مهمی آنجا داشت.
به تیم وزارت خارجه گفتم که خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه گفته که موشک به کمپ اطلاعاتی ارتش اسرائیل اصابت کرده. گفتم ما از اینجا به جز اثرات موج انفجار چیزی زیادی نمیبینیم.
دقایقی بعد ما را برای بازدید از بیمارستان و اطراف آن بردند. موشک به ساختمان بین بخش قدیمی و جدید بیمارستان اصابت کرده بود. سقف ساختمانی بتنی و محکم متلاشی شده بود و ستونهای بتنی آویزان بود.
اما بیشترین میزان خسارت به بخش قدیمی بیمارستان وارد شده بود. تابلوهای بخشهای مختلف از جمله زنان و زایمان، کودکان، جراحی، سرطان مشهود بود. در و پنجرههای اکثر این بخشها شکسته بود یا پرت شده بودند. همزمان، نخستوزیر و وزیر خارجه اسرائیل از محل دیدار کردند.
منبع تصویر، irna
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفته است: «تنها راه پایان جنگ تحمیلی، توقف بی قید و شرط تجاوز دشمن و تضمین قطعی برای پایان ماجراجوییهای تروریستهای صهیونیستی برای همیشه است.»
او همچنین گفته که در غیر این صورت «پاسخهای ما به دشمن سختتر و پشیمان کنندهتراست.»
منبع تصویر، Getty Images
یاسمین انصاری، زن ایرانی تبارعضو کنگره آمریکا از حزب دموکرات در گفتوگویی با برنامه «نیوزدی» بیبیسی نحوه برخورد دونالد ترامپ با بحران جاری را «عمیقا نگران کننده» خواند.
او گفته: «ما رئیسجمهوری داریم که هر روز نظرش را عوض میکند. هیچکس حرفهایش را باور ندارد.»
خانم انصاری با اشاره به جنگ عراق، تأکید کرد که آمریکا سابقه خوبی در منطقه ندارد و نباید ریسک مداخله جدیدی را بپذیرد.
او همچنین یادآوری کرد که مردم ایران همان حکومت نیستند و اکثریت جامعه با جمهوری اسلامی که از سال ۱۹۷۹ آنها را «گروگان گرفته» مخالف هستند.
او گفت: «آنها سزاوار بمباران کشورشان نیستند.»
یاسمین انصاری خواستار آن شد که دونالد ترامپ به جای مسیر نظامی، بر یافتن راهحل دیپلماتیک تمرکز کند تا از «تلفات غیرضروری» در میان سربازان آمریکایی جلوگیری شود.
سازمان هواپیمایی ایران اعلام کرد با توجه به شرایط خاص فعلی کشور و امنیت و ایمنی مسافران، لغو پروازهای داخلی و خارجی تا ساعت ۱۴ امروز ۳۰ خرداد به وقت محلی تمدید شده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با رد تماس با استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه گفت که «آمریکا چند بار برای مذاکره با ایران پیغام فرستاده ولی ایران رد کرده است.»
وزیر خارجه ایران گفت به طرف آمریکایی گفته است «تا وقتی که حملههای اسرائیل ادامه دارد، حرف از دیپلماسی و مذاکره جایی ندارد و بخصوص صحبت با آمریکا بعنوان شریک اسرائیل جایی ندارد.»
به گفته عباس عراقچی «بعضی کشورها واسطه شدهاند اما ایران با آمریکا تماسی نداشته و نخواهد داشت.»
با این حال او گفت که با کشورهای غربی مذاکره میکند، اما تاکید کرده که «موضوع موشکی و توانمندیهای دفاعی» در دستور کار گفتوگوها نخواهد بود.
پیشتر خبرگزاری رویترز به نقل از منابعی خبر داده بود که عباس عراقچی و استیو ویتکاف از زمان آغاز جنگ چندین بار با یکدیگر تماس تلفنی داشتهاند.
آقای عراقچی قرار است امروز با وزرای خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه در ژنو دیدار کند.
منبع تصویر، EPA
منبع تصویر، Reuters
آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأیید کرده است که حمله اسرائیل به یک سایت هستهای در حال ساخت نزدیک شهر اراک باعث آسیب به «ساختمانهای مهم» شده است.
جنگندههای اسرائیلی روزگذشته رآکتور آب سنگین اراک را بمباران کردند، هرچند آژانس اعلام کرده است که این تأسیسات حاوی هیچ ماده هستهای نبوده است.
رآکتورهای آب سنگین از نوعی آب شیمیایی متفاوت به عنوان خنککننده استفاده میکنند.
رآکتورهایی مانند تأسیسات اراک که در ۲۵۰ کیلومتری جنوب غربی تهران قرار دارد، میتوانند برای اهداف علمی استفاده شوند، اما محصول جانبی آنها پلوتونیوم تولید میکند که میتواند برای ساخت سلاحهای هستهای به کار رود.
رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در بیانیهای اعلام کرده است که هرچند حملات اسرائیل تاکنون «حادثه رادیولوژیکی عمدهای» به همراه نداشته، اما خطر «حادثه رادیولوژیکی» همچنان وجود دارد.
در این بیانیه آمده است: «در این شرایط پیچیده و دشوار، ضروری است که آژانس اطلاعات فنی به موقع و منظم درباره تأسیسات هستهای دریافت کند.»
منبع تصویر، EPA
همانطور که گفته شد اسرائیل و ایران شب گذشته حملات متقابلی انجام دادند.
به گفته وزارت بهداشت اسرائیل، شهر جنوبی بئرشبع، پس از حمله دیروز که منجر به زخمی شدن حداقل ۷۱ نفر شد، دوباره مورد حمله قرار گرفت.
خدمات اضطراری اسرائیل هم اعلام کرده که پنج نفر در حملات شب گذشته تا صبح امروز زخمی شده و به بیمارستان منتقل شدهاند.
منبع تصویر، EPA
منبع تصویر، EPA
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، روز گذشته گفت که این نهاد بهطور مستمر در حال پایش و ارزیابی وضعیت مربوط به حملات اسرائیل به تأسیسات هستهای جمهوری اسلامی ایران است و بهصورت منظم گزارشهایی درباره تحولات و پیامدهای احتمالی آن برای سلامت انسان و محیطزیست منتشر میکند.
از آغاز حملات نظامی حدود یک هفته پیش، آژانس گزارشهایی از آسیب به چندین مرکز هستهای از جمله سایتهای مرتبط در اراک، اصفهان، نطنز و تهران منتشر کرده است و به بررسی اثرات احتمالی پرتوی این آسیبها پرداخته است. وضعیت مراکز هستهای ایران بر اساس گزارش تازه آژانس به شرح زیر است:
نطنز:
تأسیسات غنیسازی سوخت نطنز در تاریخ ۱۳ ژوئن هدف حمله قرار گرفت. در این حمله، بخش رویزمینی تاسیسات آزمایشی غنیسازی سوخت تخریب شد. این تاسیسات یکی از مراکزی بود که ایران در آن اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد ایزوتوپ U-235 غنیسازی میکرد.
زیرساختهای برق این تأسیسات نیز ازجمله ساختمان اصلی تأمین برق، منبع تغذیه اضطراری و ژنراتورهای پشتیبان، نابود شدند. آقای گروسی در تاریخ ۱۶ ژوئن به شورای حکام آژانس گفت که از دست رفتن برق آبشارهای زیرزمینی ممکن است باعث آسیب دیدن سانتریفیوژها شده باشد.
در ادامه هفته، آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که بر اساس تحلیلهای مستمر از تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا پس از حمله به سایت نطنز، عناصر جدیدی شناسایی شدهاند که نشان میدهند سالنهای زیرزمینی غنیسازی نیز به طور مستقیم آسیب دیدهاند.
به گفته آقای گروسی، هیچ تأثیر پرتوی در خارج از سایت نطنز مشاهده نشده، اما آلودگی پرتوی و شیمیایی محدود در داخل تأسیسات غنیسازی وجود داشته است.
او گفت: «این آلودگی محدود به همان تأسیسات بوده و تأثیر پرتوی خارجی نداشته است.»
اصفهان:
در سایت هستهای اصفهان، چهار ساختمان در حمله جمعه گذشته آسیب دیدند: آزمایشگاه مرکزی شیمی، کارگاه تبدیل اورانیوم، کارگاه تولید سوخت رآکتور تهران و تأسیسات فرآوری فلز اورانیوم با غنای بالا که در حال ساخت بود. همانند نطنز، سطح تابش پرتوی در خارج از سایت هستهای اصفهان بدون تغییر باقی مانده است.
دیگر سایتها:
در ۱۸ ژوئن، آژانس گزارش داد که دو مرکز تولید سانتریفیوژ، کارگاه کرج (TESA) و مرکز تحقیقات تهران، هدف قرار گرفتهاند. هر دو پیشتر تحت نظارت آژانس در چارچوب برجام بودهاند.
در مرکز تحقیقات تهران، یکی از ساختمانها هدف قرار گرفت؛ ساختمانی که در آن روتورهای پیشرفته سانتریفیوژ ساخته و آزمایش میشد. در کارگاه کرج نیز دو ساختمان که در آنها اجزای مختلف سانتریفیوژ تولید میشد، تخریب شدند.
راکتور تحقیقاتی آب سنگین خنداب که هنوز در دست ساخت است، در تاریخ ۱۹ ژوئن هدف قرار گرفت. چون این راکتور هنوز عملیاتی نبود و هیچ ماده هستهای در آن وجود نداشت، آقای گروسی اعلام کرد که پیامد پرتوی از این حمله انتظار نمیرود. اگرچه در ابتدا خسارت به کارخانه تولید آب سنگین مجاور دیده نمیشد، اکنون مشخص شده که ساختمانهای مهم این تأسیسات، از جمله واحد تقطیر، آسیب دیدهاند.
·در حال حاضر، هیچ خسارتی در سایر سایتهای هستهای ایران مشاهده نشده است.
اگرچه تاکنون هیچ حادثه عمده پرتوی در نتیجه این حملات رخ نداده است، اما مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی بر خطرات احتمالی ایمنی و امنیت هستهای تأکید کرد.
او گفت: «در ایران مقدار زیادی مواد هستهای در مکانهای مختلف وجود دارد، که این بدان معناست که امکان وقوع یک حادثه پرتوی با پخش مواد و ذرات رادیواکتیو در جو وجود دارد.»
با آغاز هشتمین روز جنگ میان اسرائیل و ایران، جهان چشم به دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا دوخته است تا ببیند او چه تصمیمی خواهد گرفت:
اسرائیل زیرساختهای هستهای ایران را هدف قرار داده اما عمدتا بر مراکز زیر زمینی غنیسازی اورانیوم تمرکز داشته است.
به گفته آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تأسیسات نطنز واقع در مرکز ایران آسیب جدی دیده است.
سایت دیگر غنیسازی ایران به نام فردو در عمق کوه ساخته شده است و انهدام تاسیسات زیرزمینی آن مستلزم کاربرد بمبهای «سنگرشکن» قدرتمندتری است که در زرادخانه ایالات متحده وجود دارد.
اما خطرات ناشی از بمباران فردو چیست؟
گزارش ربکا مورل، آلیسون فرانسیس و ویکتوریا گیل، گزارشگران علمی بیبیسی را بخوانید
آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفته است که ساختمانهای مهم در نیروگاه تولید آب سنگین خنداب از جمله واحد تقطیرآسیب دیدهاند.
راکتور خنداب، که پیشتر با نام راکتور آب سنگین اراک شناخته میشد، یکی از تاسیسات هستهای ایران است که در نزدیکی شهر خنداب در استان مرکزی واقع شده است. این مرکز که بهعنوان یک راکتور تحقیقاتی طراحی شده، یکی از موارد نگرانی درباره برنامه هستهای ایران بود چون توانایی تولید پلوتونیوم را دارد که میتواند برای ساخت سلاح هستهای استفاده شود.
بر اساس توافق برجام، ایران ساخت این راکتور را متوقف کرد، هسته آن را برداشت و آن را با بتن پر کرد تا غیرقابل استفاده شود. قرار بود این راکتور بازطراحی شود تا تولید پلوتونیوم در آن به حداقل برسد و برای ساخت احتمالی سلاح قابل استفاده نباشد.
