بر اساس ارزیابی اطلاعاتی پنتاگون، حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هستهای ایران، برنامه هستهای آن را «کاملا» از بین نبرده و احتمالاً فقط آن را برای چند ماه به تعویق انداخته است. منابع آگاه از بررسی انجامشده توسط آژانس اطلاعات دفاعی به شبکه سیبیاس، شریک آمریکایی بیبیسی، گفتهاند که ذخیره اورانیوم غنیشده ایران در جریان بمبارانها از بین نرفته است. تنها دقایقی پس از درز محتوای این ارزیابی، کارولین لوییت، سخنگوی کاخسفید، در اظهاراتی تند این ارزیابیها را «نادرست» خواند و گفت آن را «یک بازنده درجه پایین درز» داده است.
قرار است در ساعتهای آینده، نمایندگان دولت آمریکا در مجلس سنا و نمایندگان حضور یابند و گزارشی درباره پیامدهای حمله ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران و برنامههای آتی دولت دونالد ترامپ ارائه دهند.
مهرنوش پورضیایی با جزئیات بیشتری در اینباره توضیح میدهد.
رئیسجمهور آمریکا در شبکه اجتماعیاش، تروث سوشال، نوشت که چین میتواند خرید نفت از ایران را ادامه دهد: «چین حالا میتواند به خریدن نفت از ایران ادامه دهد. امیدواریم، آنها خیلی (نفت) هم از آمریکا بخرند.»
چین، بزرگترین خریدار نفت ایران است و طبق برآوردها ایران حدود ۸۰ درصد نفت خود را به این کشور میفروشد.
بعد از آن که دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ آمریکا را از برجام خارج کرد، با اعلام سیاست «فشار حداکثری» تلاش کرد تا فروش نفت ایران را با وضع تحریمهای بیسابقه به صفر برساند.
شواهد بسیاری وجود دارد که نشان میدهد ایران و چین طی سالها سیستم پیچیدهای برای دور زدن تحریمها طراحی کردهاند. محدودیتها و تحریمها باعث شده ایران نفت خود را به قیمت پایینتری بفروشد.
رویترز با تحلیل دادههای بازار و شرکتهای رهگیری کشتیها، برآورد کرد که چین در ۹ ماه اول سال ۲۰۲۳ با خرید نفت ارزانتر از ایران، روسیه و ونزوئلا، حدود ۱۰ میلیارد دلار سود کرد.
رسانههای ایران می گویند در دو شهر شمالی در بابل و بابلسر در استان مازندان، صدای انفجار به گوش رسیده است.
روزنامه اعتماد هم در شبکه ایکس از فعال شدن پدافند منطقه خبر داده است.
شاهزاده رضا پهلوی، ولیعهد سابق ایران، در پیامی از نیروهای نظامی، انتظامی و امنیتی ایران خواست که «در کنار ملت ایران بایستید، نه در برابر آن» و از اجرای دستورهای «سرکوبگرانه علیه مردم» سرپیچی کنند.
آقای پهلوی گفت: «بدانید که هر اقدام شما رصد میشود. این آخرین فرصت شماست و این یک هشدار جدی است.»
او همچنین از جامعه جهانی خواست که «این رژیم فاسد، تروریست و در حال فروپاشی» را نجات ندهند: «رژیمی را تقویت نکنید که بهزودی دوباره سلاح، ترور، و موشکش را به سوی شما نشانه خواهد گرفت.»
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای درباره روند تحولات منجر به نقض آتشبس پیشنهادی دونالد ترامپ توضیح داده است.
در متن این اطلاعیه آمده است: «آتشبس برای ساعت ۷:۰۰ صبح تعیین شده بود. ساعت ۳:۰۰ صبح، اسرائیل با قدرت به اهداف رژیم در قلب تهران حمله کرد و صدها نفر از نیروهای بسیج و امنیتی رژیم ایران» را کشت.
در ادامه این اطلاعیه، آمده است: «کمی قبل از اجرای آتشبس، ایران رگباری از موشکها را شلیک کرد که یکی از آنها جان چهار نفر از شهروندان ما را در بئرشبع گرفت.»
«ساعت ۷:۰۰ صبح، آتشبس به اجرا درآمد. ساعت ۷:۰۶ صبح، ایران یک موشک و ساعت ۱۰:۲۵ صبح، دو موشک دیگر به خاک اسرائیل شلیک کرد. موشکها بدون تلفات یا خسارت، رهگیری شدند یا در مناطق باز سقوط کردند. در پاسخ به تخلفات ایران، نیروی هوایی یک مجموعه سامانه راداری را در نزدیکی تهران منهدم کرد.»
ستاد کل نیروهای مسلح ایران شلیک موشک به سوی اسرائیل را در زمانهای ذکر شده رد میکند.
دفتر نتانیاهو نوشته است که پس از گفتگوی ترامپ با او، «اسرائیل از حملات بیشتر خودداری کرد.»
لاهه هلند، میزبان نشست دو روزه سران کشورهای عضو پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، است. در راه لاهه بودیم که سپاه پاسداران به حمله آمریکا پاسخ داد و پایگاه آمریکایی عدید در قطر هدف موشک قرار گرفت.
انتظار میرفت که مناقشه ایران و آمریکا بیش از این بالا بگیرد و بهشدت نشست ناتو را تحتالشعاع قرار دهد. طبق پیمان ناتو اگر به یکی از اعضا حمله شود، دیگران طبق شرایطی موظف به دخالت در جنگ هستند.
قطر هم عضو شورای همکاری خلیج فارس است؛ پنج کشور عرب حاشیه خلیج فارس که با یکدیگر پیمانهایی اقتصادی و توافقنامههایی دفاعی امضا کردهاند.
حمله به پایگاه آمریکا در قطر بالقوه میتوانست علاوه بر آمریکا و اسرائیل دو جبهه جدید را علیه ایران باز کند. جبههای از ۳۲ کشور عضو ناتو از جمله ترکیه و همچنین ۵ کشور عرب حاشیه خلیج فارس شامل قطر و عمان در حالی است که ترکیه، قطر و عمان از دوستان ایران هستند.
بیبیسی از مارک روته، دبیر کل ناتو، در مورد مشروعیت حمله آمریکا به تاسیسات اتمی ایران بر اساس قوانین بینالمللی پرسید. او این حمله را مشروع دانست و از تصمیم آقای ترامپ در حمله به تاسیسات اتمی ایران دفاع کرد؛ نشانهای از اینکه ناتو در کنار دونالد ترامپ میایستد.
ولی یکباره ورق برگشت و رئیسجمهور آمریکا از آتشبس و حتی صلح حرف زد؛ نه فقط بین ایران و آمریکا بلکه بین ایران و اسرائیل. آقای ترامپ به این ترتیب بار دیگر مهارتش را در غافلگیر کردن سیاستمداران، افکار عمومی و حتی بازیگران جنگ نشان داد.
دستکم رهبران ۴۵ کشور جهان همراه با وزیران خارجه و دفاع خود در نشست دو روزه ناتو در لاهه هلند حضور دارند، ستاره مجلس اما رئیس جمهور آمریکاست.
آقای ترامپ میخواهد در نشست ناتو چهرهای پیروز بگیرد. او مدتهاست که تلاش میکند خواستهاش را برای افزایش بودجه نظامی به رهبران ناتو بقبولاند.
حالا دونالد ترامپ مدعی است که در یک هفته طوفانی، با حمله به تاسیسات اتمی فردو، خطر سربرآوردن یک قدرت هستهای دیگر را دور کرده است. از نظر کاخ سفید، رئیسجمهور آمریکا جنگ بین ایران و اسرائیل را متوقف کرده و با وادار کردن سران ناتو به افزایش بودجه نظامی، بازدارندگی اروپا در برابر روسیه را تقویت کرده است.
تمام تلاش مارک روته این است که رئیسجمهور آمریکا را راضی نگه دارد و نشست ناتو هم به گونهای تنظیم شده که همه چیز مطابق میل دونالد ترامپ باشد.
رسانههای ایران میگویند علیرضا لطفی، جانشین سازمان اطلاعات فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (فراجا) در حمله دیروز اسرائیل کشته شده است.
در همین حال، رسانههای ایران اسامی ۱۴ نفر را منتشر کردهاند که میگویند در حمله دیروز اسرائیل به «ستاد سپاه امام حسن مجتبی» در استان البرز کشته و اکنون «شناسایی» شدهاند. در بین آنها یک سرتیپ سپاه به نام مجتبی معینپور دیده میشود.
منبع تصویر، Getty Images
زمان شروع آتشبس اسرائیل و ایران دومینویی از اشتباههای هولناک راه انداخت.
اعلام ناگهانی آتشبس همانند خود این جنگ بر مبنای قواعد بینالمللی نبود؛ دو کشور اعلان رسمی جنگ نکرده بودند.
عباس عراقچی بر اساس اعلان دونالد ترامپ، در شبکه ایکس زمان شروع آتشبس را ۴ صبح تهران اعلام کرد، در حالی که بر اساس گفته ترامپ زمان آن ۷:۳۰ صبح تهران بود.
سپس صداوسیما نوشت منظور وزیر خارجه ایران ۴ صبح به وقت لندن بود. اشتباهی دیگر: منظور صدا و سیما ۴ صبح به وقت گرینویچ بود.
زمان آتشبس در واقع با اعلام غیرمعمول دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث» ساعت ۵ صبح لندن، چهار صبح وقت بینالمللی (جیامتی) و ۷:۳۰ صبح تهران بود.
سیاست خارجی آقای ترامپ را برخی «سیاستی توییتری» میخوانند. اکنون هم زمان صفر اعلان توافق اسرائیل و ایران برای آتشبس، زمان انتشار متن آقای ترامپ در شبکه اجتماعی بود.
دونالد ترامپ ۱۲ روز پس از آغاز جنگ اسرائیل و ایران نوشت از «شش ساعت دیگر» دو طرف با کاهش حملات به سمت آتشبس حرکت خواهند کرد، ظرف «۱۲ ساعت» آتشبس کامل برقرار خواهد شد و جنگ «خاتمه» خواهد یافت.
اما صبح امروز، ساعتی پس از آنکه دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل به شکل رسمی آتشبس را پذیرفت به زمان اشاره نکرد. آیا اسرائیل زمان انتشار بیانیه دفتر نخستوزیری را زمان پایان جنگ میداند یا زمان جدول زمانبندی دونالد ترامپ را که ساعت صفر آن زمان انتشار پست آقای ترامپ در شبکه اجتماعی بود.
بیانیه نخستوزیر اسرائیل هم حول و حوش ساعت ۶ صبح جیامتی در خبرگزاریهای بینالمللی منتشر شد که تقریبا ۹:۳۰ ایران میشود.
اما دقایقی بعد از پذیرش آتشبس از سوی بنیامین نتانیاهو، وزارت دفاع اسرائیل ناگهان اعلام کرد موشکهای ایران را رهگیری کرده است و آن را نقض آتشبس خواند.
در مقابل سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا که مسئولیت پدافند هوایی را در ایران بر عهده دارد گفت اسرائیل «تا ساعت ۹ صبح امروز (سه شنبه) [به وقت تهران] طی سه مرحله مراکزی از خاک جمهوری اسلامی ایران را مورد تهاجم قرار داد» و تاکید کرد «نیروهای مسلح پیشتر اعلام کرده بودند که هیچ تجاوزی را بدون پاسخ نخواهند گذاشت و این رژیم تاوان سختی خواهد پرداخت.»
در جنگ مبنی بر قواعد رسمی، زمانبندی آتشبس سرنوشت آن و مرگ و زندگی را تعیین میکند اما زمانبندی مبهم این آتشبس، این زمینه را ایجاد کرد که زنجیرهای از رخدادهای هولناک ایجاد شود.
نشست دو روزه پیمان اتلانتیک شمالی یا ناتو امروز سه شنبه، سوم تیر، در شهر لاهه هلند آغاز شد. قرار است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا هم در این نشست شرکت کند اما حملات هوایی اخیر آمریکا به تاسیسات هستهای، پاسخ ایران و بعد اعلام آتشبس بر این نشست سایه انداخته است.
امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه پیش از این اجلاس گفت خطر «برنامه مخفی غنیسازی اورانیوم» اکنون بیش از پیش است.
فردریش مرتس، صدر اعظم آلمان، هم گفت امیدوارست حملات اسرائیل و آمریکا در طولانی مدت مانع از رسیدن ایران به اهداف هستهایاش شود.
جمالالدین موسوی، خبرنگار اعزامی بیبیسی به لاهه بیشتر توضیح میدهد.
درحالیکه ایران و اسرائیل یکدیگر را به نقض آتشبس متهم میکنند، برخی کشورهای منطقه از پایان این جنگ استقبال کردهاند.
آتشبسی که دونالد ترامپ دیشب اعلام کرد در وضعیت مبهمی قرار دارد؛ چرا که هر دو طرف در ساعات اخیر از نقض آن و از سرگیری حملات سخن گفتهاند.
گزارش نفیسه کوهنورد، خبرنگار ارشد خاورمیانه بیبیسی را درباره این واکنشها ببینید.
دونالد ترامپ میگوید از ایران و بهویژه از اسرائیل ناراضی است.
او پیش از عزیمت به شرکت در اجلاس ناتو در هلند به خبرنگاران گفت هم ایران هم اسرائیل آتشبس پیشنهادی او را نقض کردهاند.
او کمی بعد در شبکه اجتماعی خودش، تروث سوشال، نوشت: «اسرائیل، آن بمبها را نینداز. اگر این کار را بکنی نقض فاحش [آتشبس] است. خلبانهایت را همین الان به خانه برگردان.»
«باید کاری کنم اسرائیل آرام بگیرد. به محض اینکه توافق کردیم اسرائیل آمد و یک عالم بمب انداخت، طوری که قبلا مثل آن را ندیده بودیم، بزرگترین بمبهایی که تاکنون دیدهایم. در اصل ما دو کشوری را داریم که آنقدر طولانی وسخت با هم جنگیدهاند که نمیدانند دارند چه غلطی میکنند.»
به گزارش اکسیوس، بنیامین نتانیاهو به آقای ترامپ گفته نمیتواند ماموریت هواپیماها را لغو کند و باید به نقض آتشبس از سوی ایران پاسخ داد.
رئیسجمهور آمریکا هشدار داد ایران دیگر نباید تواناییهای هستهایش را بازسازی کند و بار دیگر تاکید کرد که توان هستهای ایران از بین رفته است.
ترکیه از ایران و اسرائیل خواست تا به آتشبس پیشنهادی دونالد ترامپ احترام بگذارند.
خبرگزاری فرانسه هم میگوید نخستوزیر قطر دیروز پس از گفتوگوی تلفنی با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، با مقامهای ایرانی تماس گرفت و آنها را قانع کرد که با پیشنهاد آتشبس موافقت کنند.
بر اساس این گزارش تماسهای قطر با مقامهای ایران و آمریکا پس از حمله موشکی ایران به پایگاه آمریکایی عدید در قطر انجام شد.
حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت ایران، میگوید که ۶۱۰ نفر در نتیجه حملات اسرائیل کشته شدهاند.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، نیز در جلسه هیئت دولت گفت که «۹۵ درصد کشتهشدگان زیر آوار جان باختهاند و تنها ۵ درصد از مجروحانی که به بیمارستان منتقل شدند، جانشان را از دست دادهاند.»
سخنگوی پلیس ایران نیز گفت که دو موشک عمل نکرده که دیروز به محدوده زندان اوین شلیک شده بودند، خنثی و به مکانی امن منتقل شدهاند.
قطر از ایران و آمریکا خواست مذاکرات هستهای را که از اواخر فروردین امسال آغاز شد، از سر بگیرند.
پنج دور از این مذاکرات در شهرهای مسقط و رم با میانجیگری عمان برگزار شد.
اسرائیل دو روز پیش از موعد دور ششم این گفتوگوها به ایران حمله کرد.
اتحادیه اروپا هم پیشتر خواستار ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا شده بود.
دادستان کرمانشاه از دستگیری ۱۱۵ نفر در این استان به اتهام اخلال در امنیت در حوادث اخیر خبر داد.
به گفته حمیدرضا کریمی، «تعداد کمی از دستگیرشدگان در زمینه جاسوسی بوده و مابقی مربوط به تبلیغ علیه نظام بودهاند و یک نفر از دستگیرشدگان تبعه یک کشور اروپایی است که به اتهام جاسوسی دستگیر شده و پرونده قضائی برای وی تشکیل شده است.»
آقای کریمی گفت ۵۴ نفر از این افراد با «قرار تأمین آزاد شدهاند.»
او همچنین گفت: «اتباع افغانستانی اعم از مجاز و غیرمجاز حق تردد در کرمانشاه را ندارند و در صورت مشاهده جمعآوری و به یک اردوگاه منتقل میشوند و برای کسانی که این افراد را به کارگیری کنند، جرمانگاری شده است.»
به دنبال حمله موشکی شب گذشته ایران به پایگاه نظامی آمریکا، قطر نامهای اعتراضی به سازمان ملل متحد فرستاده و همزمان سفیر ایران در دوحه را احضار کرده است.
وزارت خارجه قطر در بیانیهای گفت این نامه، حمله موشکی ایران را «تنشی فوقالعاده خطرناک» توصیف کرده که «نقض آشکار حاکمیت و تمامیت ارضی قطر» است.
در این نامه همچنین آمده است که حمله موشکی سپاه پاسداران «تهدیدی مستقیم علیه صلح و امنیت منطقهای» محسوب میشود و «دولت قطر تأکید حق پاسخ مستقیم، متناسب با ماهیت و مقیاس این تجاوز آشکار و در چارچوب منشور سازمان ملل متحد و حقوق بینالملل را برای خود محفوظ میداند.»
علی صالحآبادی، سفیر ایران در دوحه، هم به وزارت خارجه قطر احضار شده است.
رسانههای ایران می گویند وزیر مشاور در امور خارجی قطر به سفیر ایران گفته است که «حمله ایران کاملا با اصل حسن همجواری و روابط نزدیک میان قطر و ایران مغایرت دارد.»
ایران گفته است که این حمله «اقدام دفاعی» بوده و «نباید اقدامی علیه کشور دوست و همسایه تلقی شود.»
به گفته رسانههای ایران مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در تماسی تلفنی با امیر قطر گفت: «در اولین فرصت با جنابعالی ارتباط گرفتم تا بگویم که رخداد دیروز صرفاً واکنشی به مشارکت مستقیم و آشکار آمریکا در تجاوز رژیم صهیونیستی به سرزمین ایران بود. این به هیچوجه به معنای رویارویی ایران با کشور دوست، برادر و همسایه خود قطر محسوب نمیشود.»
ژیار گل، خبرنگار اعزامی بیبیسی به اسرائیل، میگوید ممکن است اعضای کابینه بنیامین نتانیاهو در جریان تصمیم او برای اعلام توافق آتشبس با ایران قرار نداشتهاند و برای آن رایگیری از اعضای دولت انجام نشده است.
به گزارش ژیار گل، برخی از اعضای کابینه با این آتشبس مخالفت کردهاند.
آقای نتانیاهو گفته بود در هماهنگی کامل با آمریکا عمل میکند.
رئیس سازمان انرژی اتمی ایران ساعاتی پیش گفت در حال «برآورد مناطق آسیب دیده» هستیم.
محمد اسلامی بدون استفاده از لفظ غنیسازی گفت: «برنامهریزی کردیم وقفهای در روند صنعت هستهای ایجاد نشود.»
«ما تمهیدات لازم را ما اتخاذ کردیم و آنجایی که آسیب دیده را در حال برآورد هستیم. تمهیدات برای احیا از قبل پیش بینی شده بود و برنامه ریزی که داریم این است که نگذاریم هیچ وقفهای در روند تولید و خدمات ایجاد شود.»
عراق میگوید چند سایت و پایگاه نظامیاش هدف حملات پهپادی قرار گرفتهاند.
به گفته سخنگوی ارتش عراق، این حمله به دو سامانه راداری ارتش آسیب جدی زده است.
صباح نعمان، سخنگوی ارتش عراق در بیانیهای گفت دو سامانه راداری ارتش که بهشدت آسیب دیدهاند، یکی در اردوگاه تاجی در شمال بغداد و دیگری در پایگاه امام علی در استان ذیقار در جنوب عراق هستند.
محمد شیاع سودانی، نخستوزیر، دستور تحقیق داده است.
منبع این پهپادها روشن نیست اما دو منبع امنیتی گفتهاند که پهپادها کوچک بودند و از نزدیک به محل اهداف به پرواز درآمدهاند.
روسیه میگوید با «موضع صریح» در محکوم کردن حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای از ایران حمایت کرده و قصد دارد روابطش با ایران را بیش از پیش گسترش دهد.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، در پاسخ به پرسشی درباره انتقاد برخی تحلیلگران از اینکه روسیه حمایت کافی از ایران نکرده گفت: «افراد زیادی در تلاش هستند تا با ریختن بنزین بر آتش، روابط میان مسکو و تهران را خراب کنند.»
او گفت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران در دیدار اخیر با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نقش مسکو را بسیار ارزشمند توصیف کرده است.
آقای عراقچی از ولادیمیر پوتین بابت محکوم کردن حملات آمریکا به ایران تشکر کرده و گفته بود که روسیه «در سمت درست تاریخ ایستاده است.»
ایران و روسیه معاهده همکاری راهبردی دارند.
