تحلیل کامران متین و علم صالح از تصویب قطعنامه شورای حکام
گفتگو با کامران متین، استاد روابط بینالملل در دانشگاه ساسکس بریتانیا از برایتون بریتانیا و علم صالح، دانشیار مطالعات خاور میانه در دانشگاه ملی استرالیا از آبادان ایران
شما در حال مشاهده نسخه متنی وبسایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده میکند. نسخه اصلی وبسایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وبسایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
آنچه گذشت؛ ایران در واکنش به قطعنامه آژآنس میگوید به غنیسازی ادامه خواهد داد
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به دلیل نقض تعهدات ایران در زمینه منع سلاحهای هستهای، قطعنامهای را علیه آن کشور تصویب کرد. مسعود پزشکیان در واکنش گفت که کشورش به غنیسازی اورانیوم ادامه میدهد. عباس عراقچی هم گفت که دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا در «سایه» این قطعنامه خواهد بود. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا هم میگوید که نگرانی این اتحادیه فراتر از موضوع هستهای است و وزیر خارجه آلمان گفت که در صورت لزوم آماده استفاده از مکانیسم ماشه هستیم.
خلاصه
- مسعود پزشکیان در واکنش به تصویب قطعنامه شورای حکام گفت که کشورش به غنیسازی اورانیوم ادامه میدهد
- مطابق قطعنامه شورای حکام، ایران تعهدات خود را در زمینه منع سلاحهای هستهای نقض کرده است
- ایران میگوید «سومین» مرکز غنیسازی خود را ساخته و آماده عملیات نصب ماشین است
- مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا میگوید «نگرانیهای اتحادیه اروپا درباره ایران از جمله شامل حمایت ایران از روسیه و بازداشت شهروندان اتحادیه اروپا در ایران هم میشود
پوشش زنده
آیا ایران میتواند بدون اطلاع آژانس مرکز جدید غنیسازی اورانیوم تاسیس کند؟, حسین اسماعیلی، بیبیسی
ایران اعلام کرده است که در واکنش به تصویب قطعنامهٔ شورای حکام که آن کشور را به عدم پایبندی به تعهداتش در برابر آژانس بینالمللی انرژی اتمی متهم کرده، یک مرکز جدید غنیسازی اورانیوم «در مکانی امن» تأسیس میکند.
استفاده از صفت «امن» ممکن است به نظر برسد که بهمعنی ساخت یک مرکز غنیسازی دور از نظارت آژانس باشد، اما ایران تا زمانیکه عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است، اجازهٔ فعالیت پنهان از چشم بازرسان آژانس ندارد. ساخت چنین مرکزی بدون اطلاع آژانس، تخلف از مقررات پادمانی با این نهاد خواهد بود، اما احتمالاً موضوع به این محدود نخواهد شد.
بر اساس مقررات اصلاحشدهٔ پادمانی که با عبارت «کد اصلاحشدهٔ ۳/۱» در اسناد آژانس از آن یاد میشود، دولتهایی که این کد را پذیرفتهاند باید از زمان تصمیم به ساخت مرکز اتمی یا هر تأسیسات هستهای تازهای، موضوع را بهطور کتبی به آژانس اطلاع بدهند.
این اصلاحیه در زمان کشف تأسیسات هستهای اعلامنشدهٔ عراق ابداع شد تا آژانس از ابتدای هر فعالیت تازه از آن مطلع باشد و راه انحراف احتمالی دولتها به برنامهٔ هستهای نظامی را مسدود کند.
ایران دو بار این اصلاحیه را پذیرفت و به تعبیر دولت جمهوری اسلامی ایران، بهطور «داوطلبانه» اجرا کرد، اما هر بار پس از بروز اختلاف با قدرتهای جهانی، عمل به آن را کنار گذاشت. تفسیر دفتر حقوقی آژانس که در گزارشهای مدیرکل آمده این است که دولتی که این تعهد را پذیرفته باشد، نمیتواند یکطرفه اجرای بخشی از آن را متوقف کند. یکی از موارد اختلاف کنونی ایران و آژانس اکنون همین موضوع است.
بر اساس این اصلاحیه، دولت ایران اکنون باید به آژانس اطلاع بدهد که مرکز جدید غنیسازی اورانیوم را در چه محلی، با چه وسعتی و با چه مختصات و ابعادی میخواهد تأسیس کند. در صورتیکه پیش از پذیرفتن اصلاحیه، شش ماه قبل از وارد کردن مواد اتمی و شکافتپذیر، ملزم به مطلع کردن آژانس بود و پیش از این مرحله تعهدی نداشت.
ایران ساخت مرکز غنیسازی اورانیوم فردو را با همین استدلال از زمان تصمیم به تاسیس به آژانس اطلاع نداده بود، اما موضوع در سال ۱۳۸۸ توسط رؤسایجمهوری وقت آمریکا و فرانسه بهعنوان یکی از موارد تخلف ایران از مقررات پادمان با آژانس افشا شد.
در صورتیکه ایران بخواهد مشخصات مرکز جدید را از هماکنون به آژانس اطلاع بدهد، در عمل کد اصلاحی را به اجرا درآورده و یکی از موارد اختلاف، خودبهخود حل شده است. به نظر نمیرسد ایران در این مرحله چنین نیتی داشته باشد. اما اگر جمهوری اسلامی ایران تصمیم داشته باشد که تا شش ماه پیش از ورود مواد اتمی به این مرکز، موضوع را از آژانس پنهان نگه دارد، به انبوه اختلاف کنونی در پروندهٔ هستهای، یک مورد دیگر هم اضافه خواهد شد.
واکنش هانا نیومن، نماینده آلمان در پارلمان اروپا: قطعنامه گامی دیرهنگام اما ضروری است
هانا نیومن، نماینده آلمان در پارلمان اروپا، در واکنش به قطعنامه شورای حکام در پیامی در شبکه ایکس گفت: «در حالی که ترامپ همچنان به احیای توافق هستهای امید دارد، تهران در حال وقتکشی است. دیپلماسی به صحنهای برای تعلل تاکتیکی تبدیل شده است، نه مسیری برای حلوفصل.»
او همچنین با اشاره به این که این قطعنامه گامی دیرهنگام اما ضروری است، گفت: «این قطعنامه اقدامی برای تشدید تنش نیست، بلکه یک ضرورت است. اعتبار قوانین و مقررات جهانی برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای و و توانایی اروپا برای واکنش نشان دادن به تهدیدهای هستهای در خطر است. نباید اجازه دهیم تهران به نمونهای از مصونیت از مجازات تبدیل شود؛ باید قاطعانه عمل کنیم.»
سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران: غنیسازی به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت
بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، در گفتوگو با تلویزیون جمهوری اسلامی از «افزایش چشمگیر» غنیسازی در پی قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داد.
آقای کمالوندی گفته است که ایران «مجتمع سوم غنی سازی را راه اندازی» خواهد کرد و «ماشینهای نسل اول غنی سازی را به نسل ششم آن ترقی خواهیم داد.»
به گفته او «همکاری ما با آژانس بینالمللی بیسابقه بوده» و «ما همه سعی خود را برای ایجاد زمینه همکاری با آژانس را داشتیم.»
سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران پیشبینی کرد که «آنها به دنبال فشار بیشتر برای فعالسازی مکانیزم ماشه» در شورای امنیت سازمان ملل هستند.
آقای کمالوندی گفت: «اگر در خواستی در شورای امنیت داشته باشند نتیجه بخش نیست! چرا که ما روی دوستان بین المللی خود حساب میکنیم.»
سخنگوی وزارت خارجه ایران قطعنامه شورای حکام را محکوم کرد
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در اولین واکنش به قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه ایران آن را «محکوم» کرده است.
آقای بقایی صدور این قطعنامه را «استفاده ابزاری از شورای حکام آژانس» خوانده است.
به گفته او صدور این قطعنامه «برای شبههافکنی درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران» است.
اسرائیل از جامعه جهانی خواست با «قاطعیت» به قطعنامه علیه ایران واکنش نشان دهند
اسرائیل در واکنش به قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از جامعه جهانی خواست تا «با قاطعیت واکنش نشان دهد» و مانع از دستیابی ایران، به سلاح هستهای شود.
وزارت خارجه اسرائیل دربیانیه ای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شده است، اعلام کرد: «ایران به طور مستمر از راستیآزمایی و نظارت آژانس جلوگیری کرده، بازرسان را اخراج نموده و برخی سایتهای مشکوک اعلامنشده را پاکسازی و پنهان کرده است.»
در این بیانیه همچنین آمده است: ««این اقدامات قوانین جهانی جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای را تضعیف کرده و خطری جدی و فوری برای امنیت منطقه و جهان ایجاد میکند.»
رئیس مجلس ایران: همکاریها با آژانس نتیجه عکس دارد
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در واکنش به قطعنامه امروز آژانس بینالمللی انرژی اتمی گفته است «همکاریها با آژانس نتیجه عکس» داشته است.
آقای قالیباف در حسابش در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که قطعنامه صادر شده «جانبدارانه» بوده و «جمهوری اسلامی ایران در برابر این زیادهخواهی، اقدامات متقابل مقتدرانه انجام خواهد داد.»
به گفته او «غنیسازی با ماشینهای پیشرفته، راهاندازی مرکز جدید وکاهش نظارت پاسخی مشروع به نقض مسیر تعامل است.»
کدام کشورها رای مثبت دادند و کدام کشورها رای ممتنع؟
از ۳۳ کشور عضو شورای حکام آژانس بیناللملی انرژی اتمی، سه کشور روسیه، چین و بورکینافاسو به قطعنامه علیه ایران رای منفی دادند.
آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، اسپانیا، آرژانتین، استرالیا، بلژیک، اکوادور، اوکراین، کانادا، گرجستان، ژاپن، کره جنوبی، مراکش، ایتالیا، لوگزامبورگ، هلند و کلمبیا، کشورهایی هستند که به قطعنامه رای مثبت دادند.
آفریقای جنوبی، هند، پاکستان، مصر، اندونزی، برزیل، غنا، تایلند، الجزایر، ارمنستان و بنگلادش، یازده کشوری بودند که رای ممتنع دادند.
دور ششم مذاکرات ایران و آمریکا در مورد برنامه هستهای ایران در عمان برگزار میشود
ساعاتی قبل از تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، بدربوسعیدی، وزیر خارجه عمان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد که دور ششم مذاکرات ایران و آمریکا روز یکشنبه ، ۲۵ خرداد/۱۵ ژوئن، در مسقط برگزار خواهد شد.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی هم گفته است که که استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ در نشست روز یکشنبه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران درباره پاسخ تهران به پیشنهاد اخیر واشنگتن برای دستیابی به توافق هستهای گفتوگو خواهد کرد.
ایران پیشتر اعلام کرده بود که به زودی پیشنهادی متقابل برای توافق هستهای به آمریکا ارائه خواهد داد. تهران پیشنهاد فعلی آمریکا را «غیرقابل قبول» دانسته است.
پوشش ویژه بیبیسی فارسی در تلویزیون، وبسایت و شبکههای اجتماعی
پخش برنامههای ویژه تلویزیون فارسی بیبیسی امروز از ساعت ۱۴ به وقت تهران، ۱۱:۳۰ لندن آغاز میشود و بولتنهای خبری شامل مصاحبهها و تحلیلها، طولانیتر از پیش خواهد بود.
جدیدترین و بههنگامترین خبرها،واکنشها و تحلیلها را میتوانید اینجا در صفحه زنده وبسایت و تلگرام، ایکس و اینستاگرام بیبیسی فارسی دنبال کنید.
برنامههای تلویزیون را طبق معمول از پخش زنده یوتیوب هم میتوانید دنبال کنید.
قطعنامه تصویب شده از ایران چه میخواهد؟
قطعنامهای که امروز تصویب شد از ایران میخواهد که «فوراً نقض تعهدات خود» تحت معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) را برطرف کند.
همچنین در این قطعنامه «با ابراز تأسف شدید» آمده است که تهران «بهرغم درخواستهای مکرر شورای حکام و فرصتهای متعددی که به آن ارائه شده، همچنان از همکاری کامل با آژانس خودداری کرده است.»
مطابق این قطعنامه، «ناتوانی آژانس در ارائه اطمینان از صلحآمیز بودن کامل برنامه هستهای ایران، سؤالاتی را مطرح میکند که در حوزه صلاحیت شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار دارد»، شورایی که میتواند در این زمینه تحریمهایی را وضع کند.
طی سالها، آژانس بینالمللی انرژی اتمی تلاش کرده است درباره مواد و تجهیزات هستهای کشفشده در سایتهای اعلامنشده و فعالیتهای پنهانی که تا اوایل دهه ۲۰۰۰ انجام شده، از ایران توضیح بخواهد.
چین، روسیه و بورکینافاسو به این قطعنامه رای منفی دادند
به گفته دیپلماتها، چین، روسیه و بورکینافاسو به این قطعنامه رأی منفی دادند و ۱۱ کشور نیز رأی ممتنع دادند. همچنین پاراگوئه و ونزوئلا به دلیل پرداخت نکردن حق عضویت خود نتوانستند در رأیگیری شرکت کنند.
پیش از رأیگیری، تهران هشدار داده بود که در صورت تصویب این قطعنامه، «واکنش بسیار شدیدی» نشان خواهد داد و سطح همکاری خود با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را کاهش خواهد داد.
این قطعنامه جدیدترین اقدام دیپلماتیک در جریان تلاشهای چندینساله برای محدود کردن فعالیتهای هستهای ایران است؛ تلاشی که ریشه در نگرانیهای غرب درباره احتمال تلاش تهران برای ساخت سلاح هستهای دارد؛ ادعایی که ایران آن را رد میکند.
به گفته دیپلماتها، هدف این قطعنامه افزایش فشار بر تهران است.
موضع فرمانده کل سپاه پاسداران قبل از تصویب قطعنامه
ساعتی پیش از تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس، حسین سلامی فرمانده کل سپاه در جمع فرماندهان بسیج سپاه حضرت محمد رسول الله در واکنش به تهدیدات اخیر اسرائیل گفت: «ما همیشه گفتهایم و امروز نیز میگوییم که کاملاً برای هر سناریو و وضعیت و حالتی آمادهایم. ما جنگدیده و کارآزمودهایم.»
او خطاب به اسرائیل گفت: «به آنها هشدار میدهیم که اشتباه نکنند و درست و دقیق به پیامد کارهایشان فکر کنند. ما آمادهایم.»
او افزود که «این واقعیتی است که سالهاست با آن زندگی میکنیم چرا که آماده بودن برای جنگ در هر مقیاسی، کار و وظیفه ماست.»
فرمانده کل سپاه همچنین گفت که «دشمن» تصور کرده که مثل جنگ در غزه «که بدون دفاع و در محاصره هستند» میتواند با ایران هم بجنگد.
او به جنگ با حوثیهای مورد حمایت ایران در یمن اشاره کرده و گفت که «آنها نتوانستند در مقابل جوانان یمنی استقامت بیاورند و در هم شکستند چطور میتوانند با ایران بزرگ در ستیز باشند؟»
اظهارات فرمانده کل سپاه در حالی مطرح شد که آمریکا به دلیل آنچه که نگرانیهای امنیتی خواند تعدادی از کارکنان و خانواده هایشان را از اماکن دیپلماتیک و پایگاههای نظامی خود در منطقه خاورمیانه خارج میکند.
بر اساس گزارشها، به مقامهای آمریکایی گفته شده که اسرائیل آماده آغاز عملیاتی علیه ایران است. همزمان نگرانیهایی وجود دارد که تهران ممکن است علیه تأسیسات ایالات متحده در منطقه تلافی کند.
گزارش کسری ناجی از وین پس از تصویب قطعنامه علیه ایران
قطعنامه شورای حکام علیه ایران دقایقی پیش به پیشنهاد آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان به رای گذاشته شد و برای نخستینبار پس از ۲۰ سال ایران به دلیل «نقض تعهدات هستهای در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای و عدم همکاریهای لازم با آژانس» با رای اکثریت محکوم شد.
از ۳۳ کشور دارای حق رای چین، روسیه و بورکینافاسو با تصویب این قطعنامه مخالفت کردند و ۱۱ کشور رای ممتنع و ۱۹ کشور هم به آن رای مثبت دادند.
این قطعنامه در سایه تحولات منطقهای از جمله دستور تخلیه نیروهای غیرنظامی و غیر ضروری آمریکا از عراق، کویت و بحرین و اعلام آکادگی اسرائیل برای «حمله همهجانبه» به ایران رخ میدهد.
قطعنامه تصویب شده: ایران تعهدات خود در زمینه منع سلاحهای هستهای را نقض کرده است
در قطعنامهای که امروز (پنجشنبه۲۲ خرداد/۱۲ ژوئن) به تصویب رسید، اعلام شده است که ایران برای نخستین بار در حدود ۲۰ سال گذشته، تعهدات خود در زمینه منع گسترش سلاحهای هستهای را نقض کرده است.
در متن این قطعنامه آمده است: «شورای حکام اعلام میکند که قصورهای متعدد ایران از سال ۲۰۱۹ تاکنون در انجام تعهدات خود برای ارائه همکاری کامل و بهموقع با آژانس درباره مواد هستهای اعلامنشده و فعالیتها در چندین سایت اعلامنشده در ایران، به منزله عدم پایبندی ایران به تعهداتش تحت توافقنامه پادمان با آژانس بینالمللی انرژی اتمی محسوب میشود.»
اولین واکنش ایران به قطعنامه شورای حکام آژانس: یک مرکز جدید غنیسازی راهاندازی میکنیم
وزارت خارجه و سازمان انرژی اتمی ایران در واکنش به تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بیانیه مشترکی صادر کردند و اعلام کردند تهران اقدام به «راهاندازی یک مرکز جدید غنیسازی در مکانی امن» میکند.
وزارت خارجه و سازمان انرژی اتمی ایران قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی را «قطعنامه سیاسی» خوانده و میگویند که «جمهوری اسلامی ایران چارهای جز پاسخ» به آن ندارد.
در این بیانیه آمده «در همین رابطه، دستورات لازم از سوی رئیس سازمان انرژی برای راهاندازی یک مرکز جدید غنی سازی در مکانی امن، جایگزینی ماشینهای نسل اول در مرکز غنیسازی شهید دکتر علیمحمدی (فردو) با ماشینهای پیشرفته نسل ششم صادر شده» و «اقدامات دیگری نیز در حال برنامهریزی است که متعاقباً اعلام خواهد شد.»
ایران با محکوم کردن این قطعنامه آن را «استفاده ابزاری مجدد از این شورا که مبتنی بر اغراض سیاسی و بدون مبانی فنی و حقوقی» خوانده است.
قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه ایران تصویب شد
شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی قطعنامه پیشنهادی سه کشور اروپایی علیه ایران را تصویب کرد.
این قطعنامه با ۱۹ رای مثبت و سه رای منفی و ۱۱ رای ممتنع تصویب شده است.
پیش از این امیرسعید ایروانی، نماینده دائم ایران در سازمان ملل متحد با ارسال نامهای به شورای امنیت سازمان ملل، اظهارات سه کشور اروپایی درباره نقض تعهدات هستهای از سوی ایران را رد کرد و آنها را به عدم پایبندی به تعهدات خود در برجام متهم کرد.
سلام
به پوشش زنده تصویب قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی علیه برنامه هستهای ایران خوش آمدید. برای دریافت اخبار و گزارشهای تازه این رویداد با ما همراه باشید.