به مناسبت روز جهانی آموزش که از سوی یونسکو به زنان و دختران افغان اختصاص داده شده است، در این صفحه به ابعاد مختلف زندگی و وضعیت زنان در افغانستان پرداخته شده است. زنان از سرتاسر افغانستان از زندگی روزمره خود تحت حکومت طالبان برای ما میگویند.
قبلاً روایت زنی ۲۳ ساله را برای شما آوردیم که پیش از تسلط طالبان به عنوان افسر پلیس کار میکرد. او همچنین یک دانشجو است اما از زمانی که طالبان ماه گذشته تحصیل زنان در دانشگاه را ممنوع کرد، دیگر نمی تواند درس هم بخواند.
بیایید بیشتر از روایت روانشناس و معلم مکتب/مدرسه مخفی که قبلاً با ما صحبت کرده بود، بخوانیم.
او برای ما پیامی فرستاده و در مورد احساس ظلمی که بر زنان در افغانستان روا داشته شده، صحبت کرده است.
مرضیه بابکرخیل، قاضی سابق افغان که اکنون در منچستر بریتانیا زندگی میکند، میگوید: «این یک دوره تکاندهنده و سیاهترین زمان برای زنان، آینده زنان و تحصیل زنان در افغانستان است.»
او به یلدا حکیم، گزارشگر بیبیسی گفت که سازمانهای مختلف زیادی وجود دارند که به زنان خدمات آموزشی انلاین ارائه میدهند.
اما خانم بابکرخیل توضیح داد که بسیاری از مردم نمیتوانند از این مزیت استفاده کنند: «کمبود برق، کمبود امنیت و مصونیت وجود دارد و برخی از دختران در موقعیتی نیستند که پول اینترنت خود را بتوانند پرداخت کنند.»
یادداشتهای بیشتری از شایسته صافی، بازیکن گلف را با شما در میان میگذاریم. او در مورد چگونگی زندگی قبل از تسلط دولت طالبان، در جریان آن و آینده به ما میگوید.
محبوبه سراج، یکی از فعالان حقوق زنان می گوید گفتگو با حکومت طالبان میتواند زندگی زنان در افغانستان را بهبود بخشد.
او به یلدا حکیم، خبرنگار بیبیسی گفت: «ما باید گفتوگو با طالبان را آغاز کنیم و بازی داد و ستد را آغاز کنیم، زیرا این راه درست پیش نمیرود.»
او گفت که زنان در حال حاضر رنج میبرند، زیرا از آنها به عنوان «ابزار سیاسی» استفاده میشود، حتی اگر مقامات دفاکتو بگویند که چنین نیست.
خانم سراج تاکید کرد: «ما به عنوان مهره بازی استفاده میشویم و صادقانه بگویم که برای زنان کشور این وضع کاملاً غیرقابل تحمل خواهد شد.»
حالا بیایید دوباره بخش دیگری از روایت خیاطی را که قبلا با او صحبت کردیم، بخوانیم. او تنها نانآور خانوادهاش بود و قبل از اینکه طالبان به او بگویند تجارتش را ببندد حامی مالی شوهر و فرزندانش بود.
منبع تصویر، Supplied
منبع تصویر، AFP
بحران انسانی در ماههای اخیر به طور پیوسته در افغانستان بدتر شده است و سازمان ملل در پایان سال گذشته اعلام کرد که تقریباً تمام جمعیت افغانستان در فقر زندگی میکنند و دو سوم آنها به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
مارتین گریفیتس، معاون دبیرکل سازمان ملل در امور بشردوستانه و هماهنگکننده کمکهای اضطراری، روز دوشنبه در کابل بود و نگرانیهای خود را در مورد محدودیتهایی که زنان و دختران در تحصیل و کار با آنها روبرو هستند، با مقامات ارشد دولت طالبان مطرح کرد.
سازمان ملل همچنین قبلاً اشاره کرده بود که حدود ۱/۱ میلیون دختر نوجوان از رفتن به مکتب منع شدهاند و نزدیک به هفت میلیون شهروند افغانستان در کشورهای همسایه بسر میبرند.
بیایید به نویسندهای بازگردیم که پیشتر از دلشکستگیاش پس از تغییر زندگی با بازگشت طالبان به ما گفته بود، حالا درباره قدرتی میگوید که او و دیگران را برای ادامه و ایستادگی یاری کرده است.
منبع تصویر، AFP
منبع تصویر، Supplied
شایسته صافی که ۳۰ ساله است، قبل از بازگشت طالبان کارمند دولت بود. او داستان خود را با ما در میان گذاشته است.
شایسته علاقهمند بازی گلف است و عضویت تیم ملی گلف افغانستان را نیز داشت.
منبع تصویر، Supplied
منبع تصویر، PA Media
امروز روز جهانی آموزش است و سازمان ملل آن را به زنان و دختران افغانستان اختصاص داده است که همچنان از تحصیل در مدارس متوسط و دانشگاهها محروم هستند.
بسیاری از دختران جوان به من میگویند که هرگز فکر نمیکردند مجبور شوند راهی جایگزین برای یادگیری پیدا کنند. آنها داستانهایی را از مادران خود که تحت حاکمیت اول طالبان در دهه ۱۹۹۰ زندگی میکردند، درباره محدودیتهای تحصیلی و سایر حقوق اولیه شنیده بودند.
اکنون آنها خود را در همان موقعیت یافتهاند. برای ملاقات چند دانشآموز دختر و معلم آنها به یک مکتب مخفی در کابل رفتم. آنها به من گفتند که بی سر و صدا در حال آموزش برای آیندهای نامعلوم هستند.
یک دانشآموز ۱۵ ساله به من گفت: «خیلی دردناک است که به ما اجازه بازگشت به مکاتب را نمیدهند؛ این تصمیم خلاف اسلام است، غیرقانونی است. چرا پسرها میتوانند یاد بگیرند و دخترها نمیتوانند؟»
هنگامی که طالبان دوباره در آگوست ۲۰۲۱ به قدرت رسید، به سرعت مشخص شد که دختران بالای ۱۲ سال به این زودیها به کلاسهای درس خود باز نخواهند گشت.
مکاتب مخفی زیادی ایجاد شدند. اما، یک و نیم سال بعد از این اتفاق، سرکوب زنان و دختران تشدید شده است. اکنون اداره کردن این مکاتب مخفی بسیار خطرناک است. اگر طالبان مطلع شوند، ممکن است بانیان آن دستگیر شوند.
معلم آنها که قبلا جواهرساز بوده، میگوید این خطری است که او حاضر است بپذیرد. او میگوید نمیخواهد دانشآموزان فراموش کنند که رفتن به مکتب چه معنایی دارد.
«میخواهم آنها هنوز احساس کنند که میتوانند یاد بگیرند و باید یاد بگیرند.»
حکومت طالبان تاکید دارد که این ممنوعیت موقتی است.
در بخش دیگری از روایت یک روانشناس و معلم مدرسه مخفی که با ما صحبت کرده است، او توضیح میدهد که یکی از ترسناکترین تجربههای این روزها برای او زمانی است که خودرو حامل او را در یک ایست بازرسی متوقف میکنند.
اکنون روایت یک زن دیگر از تجربیات او از زندگی تحت حکومت جدید را برای شما ارائه میکنیم. او که راوی کتاب صوتی است، عصر امروز خود را در مقایسه با گذشته به ما توصیف میکند.
منبع تصویر، Supplied
پیش از این از عمره طه، معلم یک مدرسه مذهبی خواندیم که برخلاف بسیاری از زنانی که از آنها میشنویم، گفت تحت حکومت طالبان احساس آزادی بیشتری میکند. او این یادداشتها را برای ما ارسال کرده است:
یکی از زنانی که با ما صحبت کرده، یک امدادگر است و همانطور که خودش اشاره کرد، در اوایل ماه دسامبر سال گذشته میلادی، طالبان با صدور فرمانی، زنان را از کار در سازمانهای غیردولتی (NGO) منع کردند.
آنها این اقدام را با بیان اینکه کارکنان زن سازمانهای غیردولتی با نداشتن حجاب، قوانین پوشش را زیر پا گذاشتهاند، توجیه کردند.
این به عنوان خطری برای عملیاتهای بشردوستانه فوری برای نجات جان مردم در این کشور و همچنین نقض حقوق زنان تلقی شده است.
تحت حکومت طالبان، تماس بین زنان و مردان خارج از خانواده نزدیک آنها محدود است، بنابراین زنان به عنوان امدادگران و متخصصان پزشکی برای ارائه خدمات ضروری به زنان دیگر مورد نیاز هستند.
همانطور که خبرنگار ما، لیزدوست، گزارش میدهد، به نظر میرسد تحرکاتی در زمینه تغییر آن وجود دارد.
در داخل نظام طالبان، برخی از مقامات پیامدهای سنگین این قوانین جدید را درک می کنند.
اکنون وزارت صحت طالبان تصریح کرده است که زنان میتوانند در بخش بهداشت که پزشکان و پرستاران زن کاملاً ضروری هستند، کار کنند. این باعث ازسرگیری برخی از برنامههای حیاتی سلامت شده است.
همچنین کمیته بینالمللی نجات در کابل نیز به بیبیسی گفت که «رویکردی عملگرایانه در پیش گرفته و بخش به بخش با مقامات طالبان کار میکند».
یک امدادگر به تازگی این یادداشتها را درباره فعالیت روزانه خود و تفاوت آن با زمانی که طالبان در قدرت نبودند، برای ما ارسال کرده است.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، زندگی زنان از همه اقشار متاثر شده است، از جمله زندگی یک زن امدادگر متعلق به یکی از فقیرترین و دورافتادهترین مناطق این کشور.
او میگوید از زمانی که محدودیتهایی برای کار امدادگران زن اعمال شده است، قادر به انجام کارش نبوده است و هر بار که کسی از او میپرسد چه زمانی دوباره کمک دریافت میکنند، قلبش میشکند.
منبع تصویر، Supplied
منبع تصویر، BBC
اسماعیل مشعل که یک دانشگاه خصوصی را در کابل اداره میکند، میگوید از محدودیتهایی که زنان در افغانستان با آنها روبهرو هستند، بیش از حد ناراحت است.
«من از پدران میخواهم که دست دخترانشان را بگیرند و آنها را به مکتب ببرند، حتی اگر دروازهها بسته باشد.»
او لاغراندام، خوش لباس و ترکیبی از سرکشی و عواطف و احساسات است.
اودر حالی که تلاش میکرد اشکهایش را نگهدارد، به من گفت: «حتی اگر اجازه ورود ندارند. باید این کار را روزانه انجام دهند. این کمترین کاری است که میتوانند برای اثبات مرد بودنشان انجام دهند.»
«من احساساتی نیستم، این درد است. مردان باید در حمایت از آنها در کنار شان بایستند و از حقوق زنان و دختران افغان دفاع کنند.»
در ماه دسامبر ۲۰۲۲، حکومت طالبان اعلام کرد که دانشجویان دختر در دانشگاهها دیگر «تا اطلاع ثانوی» اجازه تحصیل ندارند.
آنها گفتند که این کار را انجام میدهند تا بتوانند یک «محیط آموزشی اسلامی» ایجاد کنند و از جمله تغییراتی در برنامه درسی بیاورند که با قوانین شریعت مطابقت داشته باشد
مدت کوتاهی بعد از اعلام این ممنوعیت، «استاد مشعل» سوابق و مدارک تحصیلی خود را در یک برنامه زنده تلویزیونی پاره کرد که در شبکههای اجتماعی و فضای مجازی به صورت گسترده پخش شد. او گفت که تحصیل در افغانستان امروزی فایدهای ندارد.
زندگی روزمره ساکنان کابل از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگوست ۲۰۲۱ بسیار متفاوت به نظر میرسد.
بیبیسی با یک عکاس زن کار کرد تا تغییرات در خیابانهای این شهر را ثبت کند.
منبع تصویر، Nava Jamshidi
منبع تصویر، Nava Jamshidi
منبع تصویر، Nava Jamshidi
منبع تصویر، Nava Jamshidi
منبع تصویر، Nava Jamshidi
منبع تصویر، Supplied
زن بعدی که با ما در ارتباط بوده نویسنده است. او دلشکستگی خود را از زمانی که زندگیاش با آمدن طالبان تغییر کرد، توصیف می کند، اما میگوید که آرامش را در کتابها و به اشتراک گذاشتن آنها با زنان دیگر یافته است:
این یک واقعیت در زمان ما است که افراد میتوانند و باید بتوانند درباره مسایل خودشان صحبت کنند.
نیازی به دادن صدا برای افرادی که صدای شان شنیده نمیشود، نیست، این صداها فقط باید شنیده شوند.
اما در افغانستان، صدای زنان در حال خاموش شدن است و در برخی مکانها به طور کامل خاموش شده، زیرا زنان و دختران با فرمانهای جدید حکومت طالبان از مکانهای عمومی به خانههایشان رانده شدهاند.
هیچ نماینده زن در مجلس وجود ندارد. پارلمان تعطیل شده است.
موسیقی در بیشتر جاها و به خصوص تقریباً همه آهنگهای آوازخوانان زن ممنوع شده است. برخی از روزنامهنگاران زن هنوز کار میکنند، اما تعداد آنها بسیار اندک است.
گروههای کوچکی از زنان افغان جسورانه به خیابانها میآیند، اما اعتراضها به سرعت پراکنده میشوند. برجستهترین فعالان گاهی اوقات در بازداشت ناپدید میشوند.
اما در زمان ما، سرپوش گذاشتن کامل به مسائل دشوار است. زنان افغان که از کشور خود فرار کردهاند در دوردستها از پلتفرمهای مختلف استفاده میکنند و از جهان خواستار اقدام میشوند.
موج و غوغایی از اضطراب و فعالیت در رسانههای اجتماعی وجود دارد. اما زنانی که در افغانستان زندگی میکنند، بیش از همه باید توسط رهبران طالبان که اکنون مسئول هستند، شنیده شوند.
همچنین واضح است که محافظهکارترینهای آنها هنوز آماده گوش دادن نیستند.
