ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور و حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه ایران در سقوط بالگرد در منطقه دورافتادهای نزدیک مرز جمهوری آذربایجان کشته شدند. محمدعلی آلهاشم امام جمعه تبریز، مالک رحمتی استاندار آذربایجان شرقی به همراه کادرپرواز، سرتیم حفاظت و یکی از محافظان، دیگر سرنشینان بالگرد بودند که جان خود را از دست دادند. با تایید رهبر ایران، محمد مخبر موقتا وظایف ریاست جمهوری را به عهده گرفت تا مطابق قانون اساسی در مدت ۵۰ روز انتخابات ریاستجمهوری برگزار شود.
حوثیهای یمن که از حمایت ایران برخوردارند مرگ ابراهیم رئیسی را «در سراسر جهان اسلام، بهویژه در میان فلسطینیها» محسوس دانستند.
محمد عبدالسلام، سخنگوی حوثیها در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «فلسطینیها به حضور چنین رئیسجمهوری نیاز مبرم دارند.»
او نوشت که مرگ ابراهیم رئیسی «نه تنها ضایعهای برای ایران، بلکه برای کل جهان اسلام و فلسطین و غزه است.»
واکنشهای بینالمللی به مرگ ابراهیم رئیسی کماکان ادامه دارند و بسیاری از سران کشورها در این باره اظهار نظر کردهاند.
بعضی کشورهای نزدیک به جمهوری اسلامی مثل روسیه مستقیما به تمجید از ابراهیم رئیسی پرداختند.
سخنگوی وزارت خارجه چین هم ضمن تسلیت گفت مردم چین «دوست خوبی را از دست دادند.»
محمود عباس رئیس تشکیلات فلسطینی، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه، نیچروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق، اتحادیه عرب، نخستوزیر مالزی، دولت ژاپن و رئیسجمهور ونزوئلا در این باره پیامهایی منتشر کردهاند.
جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا هم گفت: «امیدوارم رهبری آینده ایران خود را متعهد به ثبات و آرامش در منطقه ببیند.»
شارل میشل، رئیس شورای اروپا هم تسلیت گفت: «اتحادیه اروپا تسلیت صمیمانه خود را برای درگذشت رئیسی، رئیسجمهور و امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه و همچنین سایر اعضای هیئت و خدمه پرواز را در سانحه بالگرد ابراز میکند.»
رئیسجمهور مصر، حزبالله لبنان، رئیسجمهور سریلانکا و پادشاه اردن هم پیامهای تسلیت منتشر کردهاند.
منبع تصویر، .
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در پیامی از ابراهیم رئیسی تمجید کرد.
در این پیام آمده است که ابراهیم رئیسی «سیاستمداری برجسته بود که تمام زندگی خود را وقف خدمت به میهن خود کرد.»
«او مشارکت شخصی ارزشمندی در پیشبرد روابط خوب همسایگی میان دو کشور و تلاش زیادی برای رساندن آن به سطح مشارکت استراتژیک داشت.»
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه هم با ابراز تاسف گفت ابراهیم رئیسی و حسین امیرعبداللهیان «دوستان واقعی و قابل اعتماد» روسیه بودند که نقششان «در تقویت همکاریهای دوجانبه سودمند روسیه و ایران و مشارکت بر پایه اعتماد متقابل بسیار ارزشمند بود.»
آقای لاوروف گفت: «فکر و ذهن روسیه در این زمان غمانگیز با ایران است.»
خبرگزاری تسنیم به نقل از حسن حقیقیان، مدیر کل سیاسی استانداری آذربایجان شرقی خبر داد که مراسم تشییع ابراهیم رئیسی و همراهانش فردا (سهشنبه) در تبریز برگزار میشود.
او گفت اجساد در حال انتقال به تبریز هستند و ابتدا به پزشکی قانونی منتقل میشوند.
منبع تصویر، ISNA
رسانههای ایران گزارش دادند که «جلسه فوقالعاده» سران قوای سهگانه به میزبانی محمد مخبر معاون اول رئیس جمهوری ایران برگزار شده است.
محمد مخبر اکنون تا زمان برگزاری انتخابات ریاست جمهوری جایگزین ابراهیم رئیسی خواهد بود.
در این جلسه محمد قالیباف و غلامحسین محسنی اژهای روسای دو قوه مقننه و قضائیه «بر همکاری کامل با محمد مخبر برای انجام وظایف قوه مجریه تاکید کردند.»
منبع تصویر، ENTEKHAB
در پی کشته شدن حسین امیرعبداللهیان، هیئت دولت ایران علی باقری کنی را به عنوان سرپرست وزارت خارجه تعیین کرد.
علی باقری کنی، متولد ۱۳۴۶، از سال ۱۴۰۰ معاون سیاسی وزیر امور خارجه و رئیس تیم مذاکرات احیای برجام در وین بود.
او فرزند محمدباقر باقری کنی از اعضای سابق مجلس خبرگان رهبری و عضو هیئت امنای موسسه جامعه الصادق و برادرزاده محمدرضا مهدوی کنی است.
منبع تصویر، donyay-e-eghtesdad
محمد جواد ظریف، وزیر خارجه سابق ایران، دولت آمریکا را «یکی از مقصران اصلی» سقوط بالگرد ابراهیم رئیسی و هیئت همراه او دانست.
رسانههای ایران به نقل از او نوشتند: «یکی از مقصران اصلی فاجعه دیروز ایالات متحده آمریکا بود که علیرغم دستور دیوان بینالمللی دادگستری، فروش قطعات هواپیما و هوانوردی را به ایران تحریم کرده و اجازه نمیدهد که مردم ایران از امکانات خوب هوانوردی برخوردار باشند.»
«حتماً این موضوع نیز در فهرست سیاه جنایتهای آمریکا علیه ملت ایران ثبت میشود.»
به گزارش رسانههای ایران، بالگرد حامل آقای رئیسی «بل ۲۱۲» ساخت آمریکا بود.
منبع تصویر، ایرنا
آیتالله خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران در پیامی مرگ ابراهیم رئیسی را تسلیت گفت و پنج روز عزای عمومی اعلام کرد.
او در این پیام از آقای رئیسی به عنوان یک انسان خستگیناپذیر یاد کرد: «این حادثه ناگوار در اثنای یک تلاش خدمترسانی اتفاق افتاد. همه مدت مسئولیت این انسان بزرگوار و فداکار چه در دوران کوتاه ریاست جمهوری و چه پیش از آن، یکسره به تلاش بیوقفه در خدمت به مردم و به کشور و به اسلام سپری شد.»
رهبر ایران همچنین به کشته شدن دیگر همراهان ابراهیم رئیسی در این حادثه اشاره کرد و از حسین امیرعبداللهیان به عنوان وزیر خارجه «مجاهد و فعال» نام برد.
آقای خامنهای در این پیام همچنین به ترتیبات بعدی برای اداره کشور اشاره کرد: «جناب آقای مخبر طبق اصل ۱۳۱ قانون اساسی در مقام مدیریت قوه مجریه قرار میگیرد و موظف است به همراهی رؤسای قوای مقنّنه و قضائیه ترتیبی دهند که ظرف حداکثر پنجاه روز رئیسجمهور جدید انتخاب شود.»
طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان گفت: «رئیسجمهور منتخب بعدی، رئیسجمهوری است که یک دوره چهار ساله را آغاز خواهد کرد.»
بر اساس قانون اساسی، با موافقت رهبر ایران، معاون اول مسئولیت و اختیارات رئیسجمهور را بر عهده میگیرد.
به گزارش ایرنا، سخنگوی شورای نگهبان گفت: «قانون اساسی پیشبینیهای لازم را در نظر گرفته و با موافقت رهبری معاون اول مسئولیت و اختیارات رئیس جمهور را بر عهده میگیرد و شورایی متشکل از رئیس قوه قضائیه، رئیس قوه مقننه و معاون اول رئیس جمهور موظف هستند تدبیری اتخاذ کنند در ۵۰ روز انتخابات برگزار شود.»
آقای نظیف همچنین گفت: «روز گذشته صحبتهایی با معاون اول رئیسجمهور صورت گرفته و کار طبق ترتیبات قانونی طی خواهد شد.»
«امروز و روزهای آینده جلساتی با وزارت کشور به عنوان دستگاه مجری انتخابات جهت هماهنگیهای برگزاری انتخابات پیش رو خواهیم داشت.»
در پاکستان و لبنان، در پی کشته شدن ابراهیم رئیسی در سقوط بالگرد، عزای عمومی اعلام شده است.
شهباز شریف، نخست وزیر پاکستان در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ضمن «تسلیت عمیق به ملت ایران» اعلام کرد: «پاکستان به احترام رئیسجمهور رئیسی و همراهانش و در همدردی با (کشور) برادر ایران، یک روز عزای عمومی اعلام میکند و پرچم کشور نیمهبرافراشته خواهد شد.»
دولت سوریه هم سه روز عزای عمومی اعلام کرد و بشار اسد، رئیسجمهور سوریه در پیامی مرگ ابراهیم رئیسی را تسلیت گفت.
لبنان هم سه روز عزای عمومی اعلام کرده است.
عبدالله بوحبیب، وزیر خارجه لبنان به خبرنگاران گفت: «نمیتوانم بگویم چقدر درباره آنچه اتفاق افتاده متاسفم بهخصوص که وزیر خارجه به دوست بدل شده بود.»
حزبالله لبنان هم که از حمایت ایران برخوردار است، ضمن تسلیت «عمیق»، ابراهیم رئیسی را «محافظ» گروههای ضداسرائیل در منطقه توصیف کرد.
خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام اسرائیلی خبر داد که آن کشور دخالتی در سقوط بالگرد حامل رئیسجمهور ایران نداشته است.
این مقام که خواست نامش فاش نشود به رویترز گفت: «این کار ما نیست.»
این نخستین واکنش از اسرائیل به این رویداد است.
حکومت طالبان و چهرههای سیاسی افغانستان کشته شدن ابراهیم رئيسی رئيسجمهور، حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه ایران و همراهانشان را در سقوط بالگرد تسلیت گفتند.
در اعلامیهای به نقل از محمدحسن آخوند، نخستوزیر حکومت طالبان گفته شده است: «ما با جمهوری اسلامی ایران و مردم آن کشور در این غم خود را شریک میدانیم و مراتب تسلیت خویش را به تمام خانوادههای قربانیان، ملت و حکومت ایران تقدیم مینمائیم.»
عبدالله عبدالله، رئیس اجرایی دولت پیشین در پیامی نوشت: «اینجانب این ضایعه بزرگ را به خانواده محترمشان، مردم دوست و برادر و دولت جمهوری اسلامی ایران تسلیت گفته و مراتب غمشریکی عمیق خویش را تقدیم میدارم.»
امرالله صالح، معاون رئيسجمهور دولت پیشین نیز در ایکس نوشت: «جمهوری اسلامی ایران دارای نهادهای با ظرفیت، با کفایت و نیروی انسانی آبدیده است که کشورشان را با اطمینان مدیریت خواهند نمود چنانچه باربار از آزمونهای حساس تاریخی موفق بدر آمدهاند.»
رنگین دادفر سپنتا، وزیر خارجه سابق افغانستان در ایکس با تسلیت «شهادت» آقای رئيسی و هیئت همراهش نوشت: «مردم نجیب، برادر و همزبان این همسایهٔ نیک ما همیشه از دشواریها سربلند و استوار برون آمدهاند.»
«شورای مقاومت ملی» که مخالف حکومت طالبان هستند، در اعلامیهای گفته است که آقایان رئيسی و امیرعبداللهیان «شخصیتهای کلیدی و خدمتگذار جمهوری اسلامی ایران بودند که در شرایط حساسی از تاریخ ایران و جهان به جوار رحمت حق شتافتند.»
الهام علیاف رئیس جمهوری آذربایجان، مرگ ابراهیم رئیسی و هیئت همراهش را تسلیت گفت.
او آخرین مقام عالی یک کشور خارجی بود که با آقای رئیسی دیدار کرد.
آقای علیاف در پیام خود گفت: «از خبر جان باختن دلخراش سید ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری اسلامی ایران، حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه و سایر همراهان در سانحه بالگرد، ضایعه سنگین برای مردم دوست و برادر جمهوری اسلامی ایران بهشدت متاثر شدیم.»
جمهوری آذربایجان در چند سال گذشته روابط پر فراز و نشیبی با ایران داشته است بهویژه به خاطر نزدیکی روابطش با اسرائیل و همچنین پس از حمله یک نفر به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران در سال ۱۴۰۱.
آقای رئیسی و آقای علیاف در مراسم افتتاح سد مشترک قیزقلعه سی بر رودخانه مرزی ارس به حضور داشتند و بالگرد آقای رئیسی در راه بازگشت سقوط کرد.
ابراهیم رئیسی، هشتمین رئیسجمهور ایران که در سقوط بالگرد در نزدیکی ورزقان کشته شد، یکی از اعضای اصلی هیئتی بود که احکام اعدام زندانیان سیاسی در تابستان سال ۱۳۶۷ را صادر کرد و به «هیئت مرگ» معروف شد.
اعضای این هیئت با حکم آیتالله خمینی، رهبر وقت جمهوری اسلامی تعیین شدند. ابراهیم رئیسی به عنوان معاون دادستان کل تهران، مهمترین فرد این هیئت بود. حسینعلی نیری حاکم شرع، علیرضا آوایی وزیر دادگستری، مصطفی پورمحمدی نماینده وزارت اطلاعات، و محمدحسین احمدی از دیگر اعضای اصلی این هیئت بودند.
در محاکمه حمید نوری، دادیار سابق زندان گوهردشت (رجاییشهر) که در استکهلم سوئد به دلیل دست داشتن در اعدام زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ به حبس ابد محکوم شد، بارها از ابراهیم رئیسی به عنوان یکی از اعضای اصلی این هیئت نام برده شد. حمید نوری نیز در دفاعیات خود از ابراهیم رئیسی نام برد.
بسیاری از زندانیان سیاسی اعدام شده در آن سال در گورستان خاوران دستهجمعی و بدون نام و نشان به خاک سپرده شدهاند و آمار دقیق آنها هنوز مشخص نیست.
تخمین زده میشود در اعدامهای تابستان سال ۱۳۶۷ دستکم بین سه تا پنج هزار زندانی سیاسی در زندانهای اوین و گوهردشت اعدام شده باشند.
او برای قرار گرفتن در رأس قدرت ایران آماده میشد اما یک چرخش دراماتیک مسیر زندگیاش را به شکلی متفاوت رقم زد.
مرگ ناگهانی ابراهیم رئیسی در سانحه سقوط بالگرد در روز یکشنبه، گمانهزنیهای فزاینده را در مورد اینکه چه کسی در نهایت جایگزین رهبر ۸۵ ساله ایران میشود افزایش داد.
با اینحال انتظار نمیرود که سرنوشت رئیسجمهور تندرو ایران، مسیر سیاست ایران را مختل کند یا تکان عمدهای در جمهوری اسلامی ایجاد کند.
اما این آزمایشی برای حکومت ایران خواهد بود که تندروهای محافظهکار قدرت را در اختیار دارند.
حامد اسماعیلیون از اعضای خانواده جانباختگان هواپیمای اوکراینی و فعال سیاسی ایرانی در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت «سزاوار بود ابراهیم رئیسی (قاضی مرگ، عضو شورای عالی امنیت ملی در زمان سرنگون کردن پرواز PS۷۵۲ و جنایات آبان خونین) و سایر جنایتکاران حکومت اسلامی، در دادگاهی عادلانه به جرم ارتکاب جنایت علیه بشریت محاکمه شوند. فرصت اجرای عدالت در مورد او از قربانیان گرفته شد اما نامش به سیاهی و جنایتپیشگی در تاریخ خواهد ماند.»
او گفت: «مردم ایران که قربانی جنایت علیه بشریت هستند شایسته دیدن عدالتند.»
در سال ۱۳۶۷، ابراهیم رئیسی (معاون وقت دادستان)، حسینعلی نیری (حاکم شرع وقت)، مرتضی اشراقی (دادستان وقت) و مصطفی پورمحمدی (نماینده وقت وزارت اطلاعات در زندان اوین) از جمله افرادی بودند که در هیات متصدی اعدام هزاران زندانی سیاسی حضور داشتند.
این اعدامها با فتوای آیتالله خمینی رهبر وقت ایران آغاز شد.
وقتی که در سال ۹۴ ابراهیم رئیسی جایگزین عباس واعظ طبسی در آستان قدس رضوی شد، برخی او را محتملترین رهبر آینده جمهوری اسلامی ایران میدانستند.
هر دیداری با او در مشهد به نوعی بیعت پیش از رهبری با او تعبیر میشد٬ به خصوص اگر این دیدار با فرماندهان سپاه بود. حتی رفتار دیگران و احترام به او از روی عکس یا ویدئوهای این دیدارها زیر ذرهبین میرفت.
وقتی در مهرماه سال پیش خبر آمد که او تدریس درس خارج فقه٬ عالیترین سطح دروس حوزوی را آغاز کرده٬ از سوی برخی از ناظران این گونه تعبیر شد که این قدم دیگری است در مسیر مطرح شدن نام او به عنوان اصلیترین گزینه رهبری آینده ایران.
مطلب کامل را اینجا بخوانید: زندگینامه ابراهیم رئیسی؛ از قوه قضاییه تا قوه مجریه
نارندرا مودی، نخستوزیر هند روز دوشنبه گفت که از درگذشت غمانگیز ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران «عمیقاً متأسف و شوکه شده است».
آقای مودی در پیام خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از صمیم قلب به خانواده او و مردم ایران تسلیت میگویم. هند در این زمان غمانگیز در کنار ایران میایستد.»
محمد شیاع سودانی، نخست وزیر عراق هم در پیامی کشتهشدن ابراهیم رئیسی را تسلیت گفت.
