انتخابات افغانستان؛ 'رای زنان می‌تواند جایگزین بانک‌‌های رای سنتی و قومی شود'

رویینا شهابی، روزنامه‌نگار و فعال حقوق زنان در باره اهمیت مشارکت زنان در انتخابات یادداشتی برای صفحه ناظران نوشته است.

انتخابات بارزترین وجه کنش‌گری سیاسی زنان، همواره بهترین فرصت برای نمایش مطالبه‌گری زنانه در عرصه حق انتخاب شدن و انتخاب کردن بوده است. زنان در سراسر جهان، سال‌های زیاد برای کسب حق رای مبارزه کرده‌اند.

در افغانستان با وصف به رسمیت شناختن حق رای مساوی ‌و مستقل برای زنان در قانون اساسی، این امر همواره دست‌خوش چالش‌های اجتماعی-فرهنگی بوده است.

صرف‌نظر از کلیشه‌هایی که پیرامون رای زنان شکل گرفته، زنان افغانستان در این دور انتخابات شرایط متفاوتی پیش‌رو دارند.

سایه‌ گفت‌و‌گوهای صلح و شنیدن صداهایی که بازتاب امارت‌خواهی بود، زنان واجد شرایط رای در افغانستان را بر آن داشته علی‌رغم تمام کاستی‌ها و دل‌گیری‌هایی که از دولت دارند و با وجود عدم اعتماد به سلامت و شفافیت انتخابات، نقش یک رای دهنده به نظام 'جمهوری ' را بپذیرند و خواستار مشارکت در روند انتخابات پیش‌رو باشند.

مشارکت زنان افغان در انتخابات ۹۸ فراتر از رای دادن به یکی از نامزدان و نمایش مطالبه‌ زنان و توانمندی و حقوق آنان در راستای تعیین نوع نظام سیاسی آینده است.

زنان به مثابه‌ نیمی از جمعیت کشور می‌خواهند تاثیرگذاری خود در جهت مشروعیت‌بخشی وابسته به انتخاب نمودن را بیش از پیش تبارز دهند تا طالبان و موافقان آنان پیام ضمنی را که در متن مشارکت انتخاباتی زنان است، واضح‌تر دریافت کنند.

زنانی که رای نمی‌دهند

شماری از زنان بر این قول اتفاق نظر دارند که رای دادن و ندادن‌شان یکسان است، وقتی تضمینی برای محاسبه رای آنان وجود ندارد و مکانیزم‌های نظارت‌کننده بر انتخابات کارا و کافی نیست، نتیجه هرچه باشد وابسته به آرای حقیقی داخل صندوق‌ها نخواهد بود، یک زن یک رای را آگاهانه به صندوق انداخته و نسبت به آن احساس مسئولیت و مالکیت دارد، توهین غیرقابل انکار است اگر آن رای نه حساب شود و نه تاثیری داشته باشد.

واضح است که زنان ساکن در مناطق طالبان، زنان متعلق به خانواده‌های تندرو اسلامی یا آنانی که عضو چنین گروه‌هایی هستند و مخالف ماهیت انتخابات در شرایط کنونی‌اند و نیز زنان طلاب و اعضای مدرسه‌های دینی که قایل به مشروعیت نظام فعلی و روند انتخابات نیستند، نیز رای نخواهند داد.

رای نیابتی زنان (رای به نامزد مورد نظر مرد خانواده) تهدید زنان به تفریق و جدایی، ضرب و شتم زنان برای تقاضای حق رای و ترجیح حفظ تعصبات مردانه بر قایل شدن حق رای برای زنان، از مشکلات بسیار جدی زنان روستایی است، با وجود این که بسیاری از آنان هم هم انگیزه و اشتیاق مشارکت در روند انتخابات را دارند.

امید زنان به تغییر

زنان شهری و طبقه‌ متوسط که شامل طیف شاغل، تحصیل کرده، دانشجویان و زنان خانه‌دار باسواد می‌شوند. با وصف تمام مشکلات اجتماعی و با وجود انتقاداتی که نسبت به تغییر وضعیت زنان دارند، همواره مسوولیت‌پذیری و‌ عمل به وظیفه‌ مدنی خویش را ارجحیت می‌دهند.

این زنان به این باورند که نباید تغییرات به میان آمده را کتمان کرد و ناامید بود. نباید دل‌سرد شد و باید در این مسیر دشوار و طولانی گام‌های پیوسته و بدون وقفه برداشت چرا که رسیدن به نتیجه، مستلزم حرکت و مشارکت مداوم است.

این طیف‌های زنان بنا بر علایق و شناخت خود از شخصیت و برنامه‌های نامزدان رای خود را به صندوق‌ها خواهند سپرد.

افزایش شمار زنان رای دهنده و ارتقای آگاهی‌ آنان در سال‌های اخیر موجب شده جمعیت زنان به جایگزینی برای 'بانک‌های رای ' میراثی، سنتی و قومی در افغانستان تبدیل شود.

رای زنان در این دوره بیش از هرچیزی بیان‌گر نقش فاعلی و تصمیم گیرنده و نشان‌گر تغییرات به میان آمده در نسل تازه زنان افغانستان خواهد بود.

زنان حتی اگر رای سفید هم به صندوق بیندازند، سهم‌گیری‌شان در انتخابات بهتر از کناره‌گیری و تحریم خواهد بود. چرا که این موضوع هم امتیاز حساب گرفتن از دولت آینده را به زنان خواهد داد، هم نشانه‌ بلوغ سیاسی و خرد جمعی زنان است.

در نهایت این‌که، زنان با مشارکت‌ در انتخابات نشان خواهند داد که هیچ نیرویی جز از مجرای انتخابات و کسب مشروعیت نیمی از پیکر جامعه و احترام به رویکردهای زنانه‌نگر و زنانه‌محور نمی‌تواند بر سرنوشت سیاسی این جغرافیا حاکمیت یابد.