نامه‌ای از لندن: «امّا من به شما می گویم ...»

سلام.

روزِ بیست و پنجمِ دسامبر است وُ جمعه، روزِ پخشِ «نامه ای از لندن»، و با یک حُسنِ تصادف (۱)، روزِ فرخندۀ دو هزار وُ شانزدهمین سالگردِ تولّدِ «عیسی مسیح»، نو کنندۀ آیینِ ابراهیمی، با دعوت مردمِ سرزمینِ خود به رو گرداندن از خشم و کینه و انتقام، از بیرحمی و استثمار و پول پرستی، و دور از هر گونه تعصّب، با صفا و مهر و مدارا با همدیگر زندگی کردن.

پس این بندۀ حقّ سالروز تولّدِ او را، که اینجاییها به ش می گویند «کریسمس» (۲)، و همچنین سال نو ۲۰۱۶ را به همۀ مسیحیهایِ عالم و به غیرِ مسیحیهایی که خیرِ محبّت را بر شرّ انتقام ترجیح می دهند، تبریک می گویم، و به همین مناسبت، دو تا از گفته های او را که در آنها «نو» آوری کرده است و «کهنه شکنی» و در «انجیل متّی» (۳) آمده است، از انگلیسی به فارسی بر می گردانم.

در بند اوّل می گوید: «شنیده اید که گفته اند: قصاصِ چشم، چشم است، و قصاصِ دندان، دندان؛ * امّا من به شما می گویم: با شخصِ شریر مقابله نکنید. اگر کسی به گونۀ راست شما سیلی زد، گونۀ چپتان را هم به طرف او برگردانید. * و اگر کسی خواست با شما دعوا کند و قبایتان را از شما بگیرد، پیراهنتان را هم به او بدهید. * اگر کسی خواست شما را به زور یک فرسخ با خود ببرد، شما دو فرسخ با او بروید. * به کسی که از شما اِعانه می خواهد، کمکش کنید، و از کسی که از شما قرض می خواهد، رو نگردانید.» (۴)

و در بندِ دوّم که سنّتهای دیگری را می شکند، می گوید: «شنیده اید که گفته اند: همسایه ات را دوست بدار، و از دشمنت متنفّر باش. * امّا من به شما می گویم: دشمنانتان را دوست بدارید، و برای آنهایی که به شما آزار می رسانند، دعا کنید و خیر بخواهید، * ... پررودگارِ شما خورشیدش را هم بر بدان می تاباند، هم بر نیکان، و بارانش را هم بر دادگران می باراند، هم بر ستمکاران. * اگر فقط آنهایی را دوست بدارید که شما را دوست می دارند، سزاوار چه پاداشی هستید؟... بنا بر این، همچون پروردگارتان کامل باشید.» (۵)

مؤلّفِ ناشناسی که صاحبنظرها گفته اند انجیلش را باید در فاصلۀ سالهای ۷۰ تا ۱۱۰ بعد از میلادِ عیسی نوشته باشد، و در قرن دوّم میلادی عنوانِ فرعیِ «به روایتِ متّی» را به «انجیلِ» او اضافه کرده اند، از یهودیهای مؤمن امّا آزاد فکرِ زمان خودش بود که قبولِ بعضی از عقیده ها و پیروی از بعضی حکمهای کتابِ «توراةِ» موسی برایش دشوار شده بود.

اگر آن طور که گفته اند، «عیسی»۱۳۰۰ سالی بعد از نزول «حکم»های خدا بر «موسی» متولّد شده بوده باشد (۶)، می توانیم به «متّای انجیل نویس» حقّ بدهیم که هوادار عیسایی بشود که بخواهد با حکمهایی «نو»، بعضی از حکمهای نادرست و غیر منطقی و «کهنۀ» هزار و سیصد ساله را باطل کند.

و حالا که ۲۰۱۶ منهای سی و چند سالی از زمان «تعلیمات» عیسی مسیح می گذرد (۷)، و دیگر نباید منتظر نسل دیگری از انجیل گویان و انجیل نویسان باشیم، شاید وظیفۀ بانیان و متولّیان معبدهای «علم» و «فلسفه» و «قانون» و «سیاست» باشد که واعظهای معبدِ عیسی مسیح، پیامبرِ صلح و محبـّت را با خود همزمان و همزبان و همراه کنند. (۸)

______________________________________ زیر نویسها:

۱- حسن تصادفِ این است که از اواخر نوامبر سال ۲۰۰۶ که «من نامه ای از لندن» را شروع کردم تا حالا که ۹ سال و اندی از آن گذشته است فقط دوبار ۲۵ دسامبر، روز تولّد عیسی، به جمعه، یعنی روز پخش «نامه ای از لندن» افتاده است: یک بار در سال ۲۰۰۹ و یک بار هم امسال.

۲- «کریسمس» ((Christ + mass= Christmas عید میلاد مسیح.

۳- «انجیل متّی» (The Gospel According to Matthew – انجیل به روایتِ متّی)، اوّلین انجیل از چهار انجیل عیسی مسیح است. سه انجیل دیگر مرقس (Mark)، لوقا (Luke)، و یوحنّا (John) است.

۴- این بند در ترجمۀ فارسی کتاب مقدّس به این صورت آمده است، که فارسی روان و روشنی نیست: «شنیده‌اید که گفته شده است، چشمی به چشمی و دندانی به دندانی؛ * لیکن من به شما می‌گویم، با شریر مقاومت مکنید، بلکه هر که به رخسارهٔ راست تو طپانچه زند، دیگری را نیز به سوی او بگردان، * و اگر کسی خواهد با تو دعوا کند و قبای تو را بگیرد، عبای خود را نیز بدو واگذار، * و هرگاه کسی تو را برای یک میل مجبور سازد، دو میل همراه او برو. * هر کس از تو سؤال کند، بدو ببخش و از کسی که قرض از تو خواهد، روی خود را مگردان.»

۵- بند دوّم هم در ترجمۀ فارسی کتاب مقدّس به این صورت آمده است: «شنیده‌اید که گفته شده است، همسایهٔ خود را محبّت نما و با دشمن خود عداوت کن. * امّا من به شما می‌گویم که دشمنان خود را محبّت نمایید و برای لعن‌کنندگان خود برکت بطلبید ... زیرا که [خدا] آفتاب خود را بر بدان و نیکان طالع می‌سازد و باران بر عادلان و ظالمان می‌باراند. * زیرا هرگاه آنانی را محبّت نمایید که شما را محبّت می‌نمایند، چه اجر دارید؟ ...* پس شما کامل باشید چنانکه پدر شما که در آسمان است کامل است.»

۶- تاریخهایی که برای دوره های پیش از موسی و دورۀ خودِ موسی، چه در مصر، چه در عبور از صحرای سینا و رسیدن به ارض موعود داده شده است، دقیق و قطعی نیست و در مواردی دور از واقعیت است. مثلاً در سفر پیدایش کتاب عهد عتیق، عمر «ابراهیم» ۱۷۵ سال، عمر «اسحاق» ۱۸۰ سال، و عمر «یعقوب» ۱۴۷ سال داده شده است، و البتّه عمر «نوح» ۹۰۰ سال، که یهوه هم نمی تواند آن را باور کند.

۷- بعضی از حکمهای «نو» آوردۀ خودِ عیسی مسیح هم امروز، از حیث غیر منطقی و غیر عملی بودن، ۲۰۱۶ سال «کهنه»، است و فکر نمی کنم هرگز کسی از آنها پیروی کرده باشد. مثلاً در همان «انجیل متّی» آمده است: «با مدّعی خود مادامی که با وی در راه هستی صلح کن، مبادا مدّعی، تو را به قاضی سپارد و قاضی، تو را به داروغه تسلیم کند و در زندان افکنده شوی.»

۸- نام عیسی مسیح، با اشارت به معجزات او، از جمله زنده کردن مرده و بینا کردنِ کور، و شفا دادنِ افلیج، و همچنین به اعتبارِ دعوت او از مردم به صلح و محبّت و گذشت، بیش از هر پیغمبر دیگری در شعر کلاسیک فارسی آمده است. به جدول زیر نگاه می کنیم: نام شاعر عیسی مسیح و مسیحا انوری ابیوردی ۱۹ بار ۱۳ بار حافظ شیرازی ۸ ۵ خاقانی شروانی ۷۴ ۹۸ خواجوی کرمانی ۱۸ ۱۴ سعدی شیرازی ۱۲ ۴ سنایی غزنوی ۷۶ ۱۲ عطّار نیشابوری ۵۷ ۵ مولوی بلخی ۲۷۷ ۵۷ نظامی گنجه ای ۳۴ ۱۸ به جاست که از هر یک از این شاعرها بیتی بیاورم: * ز عدلت زمین است چونان که گویی فرود آمد از آسمان باز عیسی [انوری]

* جان رفت در سر می و حافظ به عشق سوخت عیسی دمی کجاست که احیای ما کند [حافظ]

* آن خام خُم پرورد کو؟ آن شاهد رخ زرد کو؟ آن عیسی هر درد کو، تریاق بیمار آمده [خاقانی]

* به من رسید نوید وصال دلداران چو کُشته را دَم عیسی و کِشته را باران [خواجو]

* عیسی به عزلت از همه عالم کناره جست محبوبش آرزوی دل اندر کنار کرد [سعدی]

* عیسی عصری که از انفاس روحانیت هست مردگانِ آز و معلولانِ غفلت را شفا [سنایی]

* با عیسی روح هم نفس شو بگذار جدل برای دجال [عطّار]

* چو عیسی عزم بالا کن، بُرون بَر جان از این پستی میا اینجا، که خر گیرند دجّالان یونانی [عراقی]

* نومید مشو، گرچه مریم بشد از دستت کان نور که عیسی را بر چرخ کشید، آمد [مولوی]

* در آن مستی نشسته پیش مریم دم عیسی بر او می‌خواند هر دم [نظامی]