کشتی مسافربری در هلند، پذیرای پناهندگان و مهاجران

پس از تدابیر شدید امنیتی و عبور از پل پرسروصدای کشتی توانستیم با اولین مسافر «سیلیا اروپا»، کشتی‌ایی که قرار هم نیست جایی برود، ملاقات کنیم.

سالهِر شش‌ماهه است. لبخندی که اکنون بر چهره او می‌درخشد با سختی‌هایی که او و آستر، مادر ۱۹‌ساله‌اش، کشیده‌اند هیچ نسبتی ندارد.

آستر تعریف می‌کند پس از فرار از اذیت و ‌آزار در اریتره و در مسیر سفر در رواندا پسرش را به دنیا آورده است.

«اینجا خوب است. مشکلی نداریم. می‌خواهم هلندی یاد بگیرم و بعدش هم کار کنم.»

به ما گفتند کشتی مسافر‌بری «سیلیا اروپا» یکی از بزرگترین کشتی‌های مسافر‌بری جهان است که ۳ هزار مسافر ظرفیت دارد.

اما در شش ماه گذشته این کشتی در مسیر معمول خود از تالین پایتخت استونی به هلسینکی پایتخت فنلاند رفت‌و‌آمد نکرده است.

این کشتی به خانه شناور اما راکد و ایستای حدود ۹۰۰ متقاضی پناهندگی و مهاجر تبدیل شده و در بندری در حدود ۲۰ کیلومتری آمستردام پهلو گرفته است.

با پر شدن مرکز اصلی پذیرش پناهندگان هلند در نزدیکی مرز آلمان و انتقاد‌های شدید از شرایط نامناسب آن، دولت هلند دست به این اقدام جدید زده است. بریتانیا هم در حال بررسی چنین امکانی است.

زارا، که از خانه‌اش در چاد گریخته چون شوهرش قصد کشتن او را داشته است، می‌گوید:«من اینجا را دوست دارم.»

«در کمپ‌های دیگر بایست با چهار یا پنج نفر دیگر در اتاق مشترکی به‌سر ببریم که سخت است. اینجا ما هر کدام اتاق (کابین) خودمان را داریم و شرایط زندگی در کشتی خیلی بهتر است.»

شیزا یکی از هفت زنی است که در کابین خود ما را پذیرفت و ما روی زمین نشستیم و با هم گفتگو کردیم.

آنها از کشور‌های گوناگونی آمده‌اند از جمله سوریه و پاکستان و ترکیه، اما همه می‌گویند قربانی خشونت یا اذیت و ‌آزار‌های مذهبی بوده‌اند.

«هلند خیلی خوب عمل کرده، با اینکه عده ما زیاد است اما به‌خوبی از ما نگهداری می‌شود. امن، پاکیزه و راحت است و نظم و ‌ترتیب خوبی دارد. البته غذا‌ها با غذای مرسوم ما فرق دارد اما به هر حال فرهنگ و کشور دیگری است.»

وقتی شش ماه پیش کشتی برای اولین بار در این بندر لنگر انداخت، صد‌ها نفر از اهالی محل اعتراض کردند؛ آنها نگران از دست دادن شغل خود بودند و اینکه امکانات و خدمات پزشکی محلی کفاف رسیدگی به این جمعیت را ندهد.

اداره مرکزی پذیرش پناهجویان هلند (COA)، که مجری این طرح دولتی بود، متهم شد برای پناهجویان زندگی تجملاتی فراهم کرده است.

از قسمت‌های مختلف کشتی دیدن کردیم و دیدیم که شش رستوران از هفت رستوران کشتی تعطیل است. سونا و استخر هم بسته است و کازینو و تئاتر هم کار نمی‌کند.

از تالار کنفرانس با صندلی‌های راحت مخمل قرمز هم حالا برای کلاس‌های آموزش زبان هلندی و همچنین سمینار‌هایی در زمینه حقوق بشر و بحث و گفت‌وگو درباره برابری‌ جنسیتی استفاده می‌شود.

هر امکانی در کشتی که ممکن است تجملی به‌حساب بیاید بسته شده است. با این حال، استفاده از کشتی راه‌حلی مقرون به صرفه ‌نیست.

دولت هلند از اعلام اجاره و هزینه کشتی خودداری کرده است اما به نظر می‌رسد که میلیون‌ها یورو در روز باشد.

به ما گفتند که مقامات دولت بریتانیا سه هفته پیش به این کشور سفر کردند تا خود مستقیم از این کشتی بازدید کنند و شرایط را ببینند. تصمیم دولت بریتانیا در مورد استفاده از کشتی‌ها برای اسکان و اقامت پناهجویانی که به بریتانیا می‌آیند هنوز در مرحله «بررسی امکانات و گزینه‌ها» است.

از رونالد اسمالنبورگ، راهنمای مان از اداره مرکزی پناهجویان هلند، پرسیدم هلند چه پیشنهادی به همتایان بریتانیایی خود در مورد این تجربه دارد.

«راستش گزینه گرانی است، اما کارآمد است. هم برای افرادی که ساکن کشتی هستند و هم برای محیط زیست. همچنین راه‌حلی میان‌بر برای حل یک مشکل جدی است.»

بیشتر افرادی که با آنها در کشتی حرف زدیم می‌گفتند از بودن در چنین مکان تمیز و راحتی قدردان هستند.

ایناس، دکوراتوراهل شهر حلب سوریه، می‌گوید تا ابد سپاسگزار هلند خواهد بود.

اما همه چنین احساسی ندارند.

مادری که نخواست نامش بیاید می‌گوید: «بودن در چنین فضای بسته‌ هراس‌آور است. من نگران تاثیر بودن در این فضا بر خودمان هستم. دلم برای هوای تازه و باز کردن پنجره‌ها تنگ شده است.»

ساکنان کشتی می‌توانند کشتی را ترک کنند، اما در صورت نیاز پزشکان و پرستاران نزد آنها خواهند آمد. این روش شاید کمی باعث آرامش خشم اولیه اهالی محل شود، به ویژه گروهی که نگران بودند با آمدن مهاجران دسترسی به امکانات و خدمات محلی دشوار شود.

پا به خشکی می‌گذاریم و گِری، راننده اتوبوس بازنشسته، را می‌بینیم که سگش را برای پیاده‌روی آورده است.

«بسیاری از مردم فکر می‌کنند کشورمان دارد پر از مهاجران می‌شود. من چنین عقیده‌ای ندارم اما قبول دارم که مشکل بزرگی است.»

بزرگترین مشکلی که بسیاری از کشور‌های اروپایی با آن رو‌برو هستند بازماندگان جنگ سوریه و اخیرا حمله تمام عیار روسیه به اوکراین است.

در کشتی «سیلیا اروپا» هیچ خانواده اوکراینی اقامت ندارد. به ما گفتند دلیلش این است که مقامات محلی وضعیت حقوقی حفاظتی و اولویت‌‌هایی را برای مهاجران اوکراینی در نظر گرفته‌اند. آنها اجازه دارند بلا‌فاصله وارد بازار کار شوند، در حالی که همه تازه‌واردان دیگر باید شش ماه منتظر بمانند.

هلند معتقد است که تجربه استفاده از کشتی موفق بوده است، اما قبول دارد که راه‌حل ماندگار و پایداری نیست و قرار است ساکنان کشتی ظرف سه ماه در جاهای دیگری اسکان داده شوند.

اما مقامات هم فعلا نمی‌دانند که آن‌ها را کجا جا‌ومکان خواهند داد.