سفر سراج‌الدین حقانی به شمال افغانستان و «دشت لیلی» خبرساز شد

سفر سراج الدین حقانی، وزیر داخله/ کشور طالبان و رهبر «شبکه حقانی» به ولایت‌های شمالی بلخ و جوزجان و دیدار او از منطقه «دشت لیلی» که گفته شده در دهه نود میلادی افراد کشته شده طالبان در آن دسته‌جمعی دفن شدند، خبرساز شد.

آقای حقانی به زیارتگاه منسوب به حضرت علی و مقبره وزیرمحمد اکبرخان شهر مزار شریف رفت و با محمدیوسف وفا والی طالبان دیدار کرد که پیش‌تر والی قندهار و از افراد نزدیک به رهبر طالبان است و پس از ترور والی بلخ توسط یک مهاجم انتحاری داعش، به بلخ فرستاده شد.

آقای وفا حضور وزیر داخله در بلخ را «یک گام خوب» توصیف کرد.

وزیر داخله طالبان در دیدار با علما و متنفذین محلی در مزارشریف بر «بقای نظام» طالبان تاکید کرد و گفت که هرکس از فرمان عفو رهبری طالبان سرپیچی کند بنا به قوانین شرعی مجازات خواهد شد.

او در سخنانش بارها به ستایش از هبت‌الله آخوندزاده رهبر طالبان در قندهار یاد کرد. این در حالیست که شورای امنیت سازمان ملل در گزارشی تازه پرده از اختلافات میان آقای حقانی با رهبر طالبان برداشته است.

رسانه‌های محلی گزارش داده که آقای حقانی خانه متعلق به مارشال عبدالرشید دوستم، معاون پیشین رئیس جمهوری افغانستان را در جوزجان را تبدیل به یک مدرسه جهادی طالبان کرده است.

وزارت داخله طالبان خبر سفر آقای حقانی را پس از بازگشت او از سفر ۵ روزه به شمال اعلام کرد، او از دشت لیلی در جوزجان نیز بازدید کرد که محل‌های کشته‌شدن افراد طالبان در جنگ‌های اواخر دهه ۱۹۹۰و سال ۲۰۰۱ است.

همزمان با سفر آقای حقانی، دو انفجار پی‌هم مرگبار در فیض‌آباد مرکز بدخشان در شمال شرقی رخ داد که در اولی معاون والی طالبان و راننده‌اش در بدخشان کشته شدند و دو روز بعد در مراسم ترحیم او انفجاری رخ داد که دستکم ۱۳ کشته و بیش از ۳۰ زخمی از جمله شماری از فرماندهان و افراد بانفود تاجیک طالبان کشته و زخمی شدند.

جمعیت اسلامی افغانستان در بیانیه‌ای حوادث اخیر در بدخشان را «ادامه خصومت درون‌گروهی طالبان» در این ولایت دانست.

شماری از تحلیلگران و کاربران شبکه‌های اجتماعی افغانستان همچنین سفر سراج‌الدین حقانی به شمال افغانستان را با بحث‌های مطرح شده در مورد انتقال احتمالی اعضای طالبان پاکستانی به شمال مطرح شده مرتبط دانسته‌اند.

داود ناجی، مشاور شورای امنیت ملی دولت پیشین در توییتر نوشت: «این سه مساله‌ را کنارهم ببینید: ۱- کانال قوچ‌تپه به مرحله توزیع زمین رسیده. ۲- طالبان و پاکستان توافق کرده که اعضای TTP را در سمت شمال جابجا کنند. ۳- اعضا و فرماندهان مهم تاجیک طالبان، کشته می‌شوند. ممکن است این روند بزودی دامن فرماندهان ازبیک و ترکمن طالبان را هم بگیرد.»

هفته گذشته رانا ثنالله وزیر کشور پاکستان گفت: «حدود دو ماه پیش حکومت طالبان به ما پیشنهاد داده که اعضای تی‌تی‌پی را به مناطق دور از مرز می‌فرستند که دسترسی‌شان به پاکستان کمتر شود.»

در همین حال، ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان مستقر در قندهار به طور مشخص در مورد پیشنهاد ذکر شده چیزی نگفت، اما در پیامی به بی‌بی‌سی تاکید کرد که گام‌های لازم را برای اینکه از خاک افغانستان علیه کشور دیگری استفاده نشود، بر می‌دارند.

بر سر طالبان در دشت لیلی چه آمد؟

نیروهای طالبان در دوره اول حکومت خود توانست دوبار شمال افغانستان را به تصرف خود درآورد که با قیام‌های مردمی مواجه شدند.

بار اول در ماه ثور/اردیبهشت ۱۳۷۶ برای یک هفته شهر مزارشریف را در کنترل بگیرند که با قیام مردمی وادار به خروج از این شهر شدند و نیروهای طالبان شکست سختی را در شهر متقبل شدند و صدها تن از افراد این گروه در جریان عقب‌نشینی کشته شدند و در آن زمان گزارش «شماری از آنها نیز به چاه‌های دشت لیلی در ولایت جوزجان انداخته شدند».

بنا به گزارش نهادهای بین‌الملل حقوق بشری، گروه طالبان با تصرف دوباره شهر مزار شریف در سال ۱۳۷۷ دست به «کشتار هزاران غیرنظامی» زد.

دیدبان حقوق بشر در گزارشی گفته که کشتار شهر مزار شریف توسط طالبان در«انتقام» از کشته شدن حدود دو هزار تن از نیروهایش در ثور/اردیبهشت ۱۳۷۶ بود که پس از بیرون راندن نیروهای مهاجم از شهرهای مزارشریف و شبرغان رخ داد.

همچنین ادعا شده که در سال ۲۰۰۱ و پس از هجوم نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا به افغانستان، گفته شده که شماری از نیروهای تسلیم‌شده طالبان از سوی افراد مارشال دوستم کشته و در دشت‌ لیلی به صورت دسته‌جمعی دفن شدند.

طالبان در سال ۲۰۲۱ گورهای دسته‌جمعی منسوب به افرادش را در دشت لیلی یافتند.

شماری از نیروهای اسیر شده طالبان همچنین در قلعه جنگی در مزارشریف در زمان حمله آمریکا به افغانستان پس از آنکه دست به شورش زدند، کشته شدند.

مقام‌های طالبان در سفر به شمال کشور عمدتا از محل‌های این رویدادها بازدید می‌کنند.

طالبان بنای یادبودی در این محل برای کشته‌شدگان خود ساخته است.