پروژه استر؛ طرح محافظه‌کاران آمریکایی برای مقابله با جنبش حامی فلسطینیان

سندی ۳۱ صفحه‌ای که هدف آن «مبارزه با یهودستیزی» و «از میان بردن جنبش موسوم به حمایت از فلسطینیان در آمریکا» عنوان شده، از اکتبر سال گذشته تاکنون در کامپیوترها و میزهای ادارات در واشنگتن دست‌به‌دست می‌شود.

این طرح با عنوان «پروژه استر»، حاصل تلاش گروهی از افراد و سازمان‌های محافظه‌کار است که برخی از آن‌ها به دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، نزدیک هستند و پیشنهادهایی را مطرح می‌کند که هم‌راستا با اقداماتی است که دولت او در پیش گرفته است.

نام این پروژه برگرفته از داستانی در کتاب مقدس درباره زنی در امپراتوری ایران است که یهودیان را از نابودی نجات داد. پروژه استر، راهبردی دقیق برای مقابله با آنچه «شبکه حمایت از حماس» در آمریکا می‌نامد ارائه می‌دهد.

در این سند آمده است: «گروه‌های به شدت ضد اسرائیلی، ضد صهیونیستی و ضد آمریکایی که جنبش موسوم به حمایت از فلسطینیان را در آمریکا تشکیل می‌دهند، بخشی از یک شبکه جهانی حمایت از حماس هستند و در عمل شبکه‌ای برای پشتیبانی از تروریسم به شمار می‌آیند.»

این سند به امضای ائتلافی از سازمان‌ها با عنوان «کارگروه ملی مبارزه با یهودستیزی» رسیده که سازمان‌دهی آن را «بنیاد هریتیج»، یک بنیاد محافظه‌کار و بانفوذ بر عهده داشته است. این بنیاد که در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ به دلیل پشتیبانی از طرح جنجالی «پروژه ۲۰۲۵» خبرساز شد. هر سه نویسنده اصلی پروژه استر با این بنیاد در ارتباط هستند.

در این سند آمده است که پروژه استر با هدف «تضمین ناتوانی جنبش‌های یهودستیز در تهدید خشونت‌آمیز علیه شهروندان آمریکایی» و نیز «برچیدن زیرساخت‌های شبکه حمایت از حماس در سراسر ایالات متحده» طراحی شده و اجرای آن برای مدت ۱۲ تا ۲۴ ماه برنامه‌ریزی شده است.

دانیل فلش، یکی از نویسندگان پروژه، به بی‌بی‌سی موندو گفت که این طرح دقیقا برای پاسخ به شرایط کنونی تهیه شده، در زمانی که به گفته او «کسانی که ۲۰ سال است خواهان جهانی‌سازی انتفاضه هستند، اکنون در حال عملی کردن تهدید خود هستند».

فلش می‌گوید نشانه‌های این وضعیت در حملات اخیر در واشنگتن، جایی که دو کارمند سفارت اسرائیل کشته شدند، دیده شده و همین طور در شهر بولدر ایالت کلرادو، جایی که در جریان رویدادی برای حمایت از آزادی گروگان‌های اسرائیلی در غزه، ۱۲ نفر زخمی شدند.

فلش بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ مشاور نمایندگی دائم اسرائیل در سازمان ملل متحد بوده است.

ویکتوریا کوتس و رابرت گرینوی، دو نویسنده دیگر این پروژه، در دولت اول ترامپ در شورای امنیت ملی آمریکا در حوزه امور خاورمیانه و شمال آفریقا فعالیت می‌کردند.

محتوای سند چیست؟

بر اساس پروژه استر، جنبش حامی فلسطینیان در آمریکا نه‌تنها تهدیدی علیه جامعه یهودی است، بلکه از دید نویسندگان این پروژه تهدیدی برای نابودی سرمایه‌داری، دموکراسی و ارزش‌های آمریکایی نیز محسوب می‌شود.

در این سند آمده است: «ضد صهیونیست‌ها و یهودستیزان تلاش می‌کنند به نظام آموزشی، فرآیندهای سیاسی و دولت ما حمله کنند.»

این طرح برای مقابله با آنچه «شبکه حمایت از حماس» می‌نامد، تدوین شده است؛ شبکه‌ای که به ادعای این سند، متشکل از سازمان‌هایی است که زیر پوشش فعالان حامی فلسطینیان، در واقع قصد دارند اهداف حماس را پیش ببرند و به منافع و ارزش‌های آمریکا آسیب بزنند.

پروژه استر در سالگرد حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ منتشر شد، زمانی که هنوز جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا بود.

در این سند، دولت بایدن متهم شده بود که «در مسیری قرار دارد» که به عادی‌سازی یهودستیزی، تضعیف روابط میان آمریکا و اسرائیل، و به رسمیت شناختن «یک نهاد فلسطینی‌ شامل حماس» منجر می‌شود.

در ادامه آمده است که «هدف» پروژه استر این است که «زمانی که یک دولت هم‌سو در کاخ سفید قدرت را در دست بگیرد»، تلاش‌های عمومی و خصوصی برای مبارزه با یهودستیزی هماهنگ شوند.

این سند در اوج مبارزات انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۴ منتشر شد.

هیچ‌ یک از مقام‌های دولت ترامپ به طور مستقیم به پروژه استر اشاره‌ای نکرده‌اند.

بی‌بی‌سی موندو با وزارت خارجه آمریکا تماس گرفت تا درباره میزان تاثیر این پروژه بر سیاست‌های دولت کنونی سوال کند، اما پاسخی دریافت نکرد.

در هر صورت شماری از اقدامات پیش‌بینی‌شده در این سند با گام‌هایی که دولت ترامپ برداشته شباهت دارد؛ موضوعی که دانیل فلش، یکی از نویسندگان پروژه، از آن ابراز خرسندی کرده است.

او در بیانیه‌ای به بی‌بی‌سی موندو گفت: «خوشحالیم که برخی از پیشنهادهای ما، از جمله اخراج افرادی که شرایط ویزای دانشجویی را نقض می‌کنند، از سوی دولت در حال اجراست.»

سازمان‌هایی که پروژه استر به‌صراحت نام آن‌ها را ذکر کرده و آن‌ها را بخشی از شبکه حمایت از حماس معرفی کرده، عبارتند از: «دانشجویان برای عدالت در فلسطین» (که با نام کمیته همبستگی با فلسطین نیز شناخته می‌شود)، «مسلمانان آمریکایی برای فلسطین»، «صدای یهودیان برای صلح» و «صامدون».

برخی از این سازمان‌ها در ماه‌های اخیر هدف تحریم یا تعلیق از سوی دانشگاه‌هایی قرار گرفته‌اند که در آن‌ها فعالیت می‌کردند.

برای مثال دانشگاه هاروارد در آوریل ۲۰۲۴ به دانشجویان «کمیته همبستگی با فلسطین» در مقطع کارشناسی دستور داد تمام فعالیت‌های خود را متوقف کنند.

دانشگاه کلمبیا نیز سازمان‌های دانشجویان برای عدالت در فلسطین و صدای یهودیان برای صلح را به دلیل نقض سیاست‌های دانشگاه در برگزاری اعتراضات بدون مجوز، تعلیق کرد.

در ماه مه ۲۰۲۴، «اتحادیه ضد افترا» که علیه یهودستیزی فعالیت می‌کند، اعلام کرد که شاخه «دانشجویان برای عدالت در فلسطین» در دانشگاه کلمبیا در کانال تلگرام خود «راهنمای تمجیدآمیز شبکه خبری مقاومت درباره «مقاومت»» را منتشر کرده است؛ راهنمایی که گروه‌های شناخته‌شده‌ای مانند حماس و جهاد اسلامی فلسطین را معرفی و برجسته می‌کند که در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی هستند.

در سپتامبر ۲۰۲۴ در همان کانال مطلبی درباره شیخ یاسین، بنیان‌گذار حماس، منتشر شد که در آن آمده بود: «حتی پس از مرگش، میراث مقاومت بی‌وقفه‌اش در برابر سرکوب، زنده است. او در میان شاگردانش زنده است، از جمله یحیی سنوار، رهبر فعلی حماس، مردی که نهاد صهیونیستی را فریب داد، و همه رزمندگان فلسطینی که مظهر عزم و اراده‌ای هستند که یاسین به آنها آموزش داد.»

در همان کانال همچنین از یحیی سنوار و حسن نصرالله، رهبر درگذشته حزب‌الله لبنان، و بسیاری دیگر از اعضای گروه‌های مسلح فلسطینی تمجید شده است؛ از جمله کسانی که علیه غیرنظامیان اسرائیلی عملیات‌هایی انجام داده یا برنامه‌ریزی کرده‌اند، مانند ربودن اتوبوس‌های مسافربری و تلاش نافرجام برای منفجر کردن یک سالن سینما.

سنوار و نصرالله هر دو در حملات نیروهای اسرائیلی کشته شدند.

در این کانال همچنین دست‌کم یک پیام منتشر شده که حمله ۷ اکتبر را «اقدامی راهبردی» و «ضد امپریالیستی» توصیف کرده است.

همسویی‌ها

پروژه استر با رویکرد دولت ترامپ، به ویژه در مورد نقشی که برای دانشجویان (به ویژه خارجی‌ها) و استادان در گسترش یهودستیزی در آمریکا قائل است، هم‌راستا است.

مقام‌های ارشد دولت آمریکا اعلام کرده‌اند که دانشگاه‌هایی مانند هاروارد و کلمبیا به بسترهایی مناسبی برای یهودستیزی تبدیل شده‌اند و نهادهای آموزشی در مقابله با آن کاری از پیش نبرده‌اند.

برای نمونه لیندا مک‌من، وزیر آموزش آمریکا، اعلام کرد که دانشگاه کلمبیا «با بی‌توجهی عمدی نسبت به آزار دانشجویان یهودی عمل کرده است».

و کریستی نوم، وزیر امنیت داخلی، دانشگاه هاروارد را به «ترویج خشونت، یهودستیزی و همکاری با حزب کمونیست چین» متهم کرد.

در واقع همین اتهام‌ها بخشی از توجیهاتی بود که دولت ترامپ براساس آن اعلام کرد که دانشگاه هاروارد دیگر اجازه ثبت نام دانشجویان خارجی را نخواهد داشت. چند هفته پیش از آن، دولت میلیون‌ها دلار از کمک‌های مالی فدرال را نیز که قرار بود به این دانشگاه برسد، مسدود کرده بود.

طرح‌هایی که پروژه استر ماه‌ها پیش از این اقدامات مطرح کرده بود، با این رویکرد هم‌سویی دارد.

در این سند آمده است که گروهی از شهروندان خارجی که بخشی از «شبکه حمایت از حماس» هستند، با ویزای دانشجویی وارد آمریکا شده‌اند و از حقوق و مزایایی که این کشور ارائه می‌دهد سوءاستفاده کرده‌اند.

در این سند تصریح شده است: «سازمان‌های حامی حماس، ایدئولوژی خود را در نظام آموزشی آمریکا نفوذ داده‌اند. این نفوذ فراگیر است.» همچنین ده‌ها دانشگاه متهم به استخدام استادانی شده‌اند که از سازمان‌های حامی حماس حمایت می‌کنند.

با تکیه بر این تشخیص، پروژه استر مجموعه‌ای از «نتایج مطلوب» را پیشنهاد می‌دهد، از جمله: حذف تبلیغات سازمان‌های حامی حماس از برنامه‌های درسی، اخراج اعضای هیئت علمی که از این سازمان‌ها حمایت می‌کنند و منع ورود اعضای خارجی این گروه‌ها به محوطه دانشگاه‌ها.

این پروژه برای رسیدن به این نتایج، صراحتا خواهان لغو ویزا و اخراج افراد مظنون به عضویت در سازمان‌های حامی حماس شده است.

از زمان آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، وزارت خارجه آمریکا صدها ویزای دانشجویی بین‌المللی را لغو کرده و بیش از ده نفر بازداشت شده‌اند که برخی از آنها بدون هشدار قبلی یا امکان اعتراض قانونی بوده است.

وجه اشتراک بسیاری از این افراد این بود که به شکلی در تظاهرات حامی فلسطینیان شرکت کرده بودند.

شاید نمادین‌ترین مورد مربوط به محمود خلیل باشد که یکی از چهره‌های کلیدی اعتراضات دانشجویی نیویورک علیه جنگ غزه در سال ۲۰۲۴ بود.

خلیل، شهروند سوری دارای اقامت دائم آمریکا، در ماه مارس بازداشت شد و به مدت سه ماه در مرکز بازداشت مهاجران نگهداری شد.

ترامپ اعلام کرد که فعالانی مانند او - که او آنها را به حمایت از حماس متهم می‌کند - باید اخراج شوند و او را «اولین نفر از میان بسیاری» نامیده است.

خلیل در روز جمعه ۲۰ ژوئن با حکم قاضی آزاد شد.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته است که ویزای دانشجویی فقط برای تحصیل است و اگر مشخص شود خارجی‌ها در اقدامات «بی‌ثبات‌کننده» شرکت کرده‌اند، ویزای آن‌ها لغو خواهد شد.

بی‌بی‌سی موندو از بنیاد هریتیج و وزارت خارجه آمریکا پرسید که چگونه میان فعالیت‌های مربوط به حمایت از فلسطینیان و حمایت از تروریسم تمایز قائل می‌شود، اما پاسخی دریافت نکرد.

در مقابل، شماری از وکلا و سازمان‌های مدنی اعلام کرده‌اند که بازداشت‌ها و تهدید به اخراج فعالان، تهدیدی جدی برای آزادی بیان است که در متمم اول قانون اساسی آمریکا تضمین شده است.

ترامپ و بنیاد هریتیج

پیش از پروژه استر، بنیاد هریتیج پشت پروژه‌ای به نام «پروژه ۲۰۲۵» قرار داشت.

این طرح در جریان کارزار انتخاباتی دونالد ترامپ هدف حملات بسیاری قرار گرفت، چرا که مجموعه‌ای از سیاست‌ها را ترسیم می‌کرد که از جمله شامل گسترش قدرت ریاست‌جمهوری و اعمال محدودیت‌های شدید بر روش‌های پیشگیری از بارداری بود.

ترامپ که در آن زمان نامزد حزب جمهوری‌خواه بود، از این پروژه فاصله گرفت و گفت: «هیچ اطلاعی از پروژه ۲۰۲۵ ندارم.»

با این حال، این طرح از پیش برخی از نخستین تصمیم‌های او به عنوان رئیس‌جمهور را پیش‌بینی می‌کرد، از جمله مسدود کردن کمک‌های خارجی و پایان دادن به برنامه‌های تنوع، برابری و شمول در دولت.

برخی از افرادی که پشت پروژه ۲۰۲۵ قرار داشتند، اکنون نیز در دولت حضور دارند؛ از جمله راسل ووت، رئیس دفتر مدیریت و بودجه، و جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی (سیا).

البته طراحان پروژه ۲۰۲۵ دقیقا همان افرادی نیستند که پروژه استر را تدوین کرده‌اند.

اما شماری از افرادی که رهبری سازمان‌های امضاکننده پروژه استر را بر عهده دارند، در جایگاه‌هایی نزدیک به ترامپ فعالیت داشته‌اند.

از جمله این افراد می‌توان به مایک پنس، معاون سابق ترامپ، و ماریو برامنیک، کشیش مسیحی و یکی از چهره‌های کلیدی در تلاش‌های ترامپ برای جذب آرای لاتین‌تبارها در انتخابات ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰، اشاره کرد.

چندین سازمان که ائتلاف پشتیبان پروژه استر را تشکیل می‌دهند، مسیحی هستند، نه یهودی.

بت میلر، یکی از رهبران سازمان صدای یهودیان برای صلح — که نامش در سند پروژه استر به عنوان بخشی از «شبکه حمایت از حماس» آمده — به بی‌بی‌سی موندو گفت: «پروژه استر از سوی ناسیونالیست‌های مسیحی طراحی شده که وانمود می‌کنند نگران امنیت یهودیان هستند تا در واقع برنامه‌ای اقتدارگرایانه را پیش ببرند.»

میلر اتهامات مطرح‌شده در پروژه استر را «اغراق‌آمیز و بی‌پایه» توصیف کرد و آن را «داستانی کاملا ساختگی برای بدنام کردن و در هم کوبیدن جنبش صلح‌آمیز حمایت از حقوق فلسطینیان» خواند.

علاوه بر پیشنهادهایی مانند لغو ویزاها و اخراج فعالان، این طرح همچنین هدف‌های دیگری را نیز دنبال می‌کند: ترغیب شبکه‌های اجتماعی به حذف یا عدم میزبانی از «سازمان‌های حامی حماس» و به حاشیه راندن برخی نمایندگان دموکرات کنگره که در سند، به داشتن مواضع ضد اسرائیلی متهم شده‌اند.

تا این لحظه هیچ مدرکی در دست نیست که نشان دهد این پیشنهادها از سوی دولت یا نهادهای دیگر در حال اجرا هستند. پرسش اصلی این است که آیا در آینده چنین خواهد شد یا نه.