سفر کم‌سابقه وزیر دفاع پاکستان و رئیس «آی‌اس‌آی» به کابل به دنبال افزایش حملات طالبان پاکستانی

یک هیأت بلندرتبه دولت پاکستان به کابل سفر کرده و اعضای آن با مقامات طالبان دیدار و گفتگو کرده‌اند.

خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان، و ژنرال ندیم انجم، رئیس سازمان اطلاعات نظامی (آی‌اس‌آی) این کشور با عبدالغنی برادر، معاون نخست‌وزیر و محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع حکومت طالبان و برخی دیگر از مقامات در پایتخت افغانستان دیدار کردند.

این نخستین سفر وزیر دفاع پاکستان و اولین سفر ژنرال ندیم انجم به عنوان رئیس‌ اداره «آی‌اس‌آی» به افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگوست/اوت ۲۰۲۱ است.

مقام‌های بلندرتبه نظامی پاکستان در حالی به دیدار مقام‌های طالبان رفته‌اند که تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) حملاتش را به نظامیان این کشور افزایش داده است. در پی این حملات مقامات پاکستان مدعی‌اند که طالبان پاکستان در افغانستان پناهگاه امن دارند و خواهان برخورد حکومت طالبان افغانستان با آن‌ها هستند.

بنا به خبرنامه معاونت اقتصادی رئیس‌الوزرای طالبان در این دیدار دو طرف درباره «مناسبات دوجانبه، تجارت، اتصال منطقوی و انکشاف همکاری‌های اقتصادی» بحث و گفتگو کرده‌اند.

عبدالغنی برادر در این دیدار گفته است که افغانستان و پاکستان «باید روابط حسنه داشته باشند». او تاکید کرده است که باید «مسایل تجاری و اقتصادی از مسایل سیاسی و امنیتی» تفکیک شود «تا شکار سیاست نگردد».

براساس این خبرنامه آقای برادر خواستار آزادی افغان‌هایی هم شده که در زندان‌های پاکستان «اکثراً به دلیل نداشتن مدرک اقامت» زندانی هستند.

او همچنین خواستار ایجاد سهولت برای مسافران در گذرگاه‌های مرزی تورخم و اسپین بولدک شده است.

بنا به خبرنامه طالبان مقام‌های پاکستان به طالبان درباره «حل و فصل مسایل یادشده اطمینان» داده‌اند.

حدود سه ماه قبل هم، حنا ربانی کهر، وزیر مشاور امور خارجه پاکستان در رأس یک هیأت ارشد دولتی به کابل رفت و با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان و برخی از مقامات دیگر این گروه دیدار کرد.

در اواخر سال ۲۰۲۱ با میانجی‌گری سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، تحریک طالبان پاکستان با دولت پاکستان برای آتش‌بس یک ماهه توافق کرد. زمینه مذاکره دو طرف را هم حکومت طالبان در ولایت خوست افغانستان مهیا کردند.

طالبان پاکستان عمدتاً در خطوط مرزی مناطق قبایلی پاکستان و افغانستان فعالند. اما منابع نظامی در پاکستان تائید کرده‌اند که از زمان به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، میزان حملات طالبان پاکستان در خاک آن کشور، بیش از چهل در صد، افزایش داشته است.

علی حسینی- بی‌بی‌سی

_________________

سفر وزیر دفاع پاکستان، خواجه محمد آصف همراه با ندیم احمد انجم، رئیس مهمترین سازمان اطلاعاتی پاکستان، سازمان استخبارات ارتش (آی‌اس‌آی) از آن جهت برای حکومت طالبان مهم است که رفتاری به مثابه تعاملات «دولت با دولت» صورت گرفته است. این خواسته حکومت طالبان بوده و در گذشته هم گفته که مشکلات دو طرف باید از طریق گفتگو حل شود، نه اتهام‌زنی.

پاکستان در چند ماه اخیر و پس از اعلام پایان آتش‌بس از طرف «تحریک طالبان پاکستان» شاهد افزایش حملات مرگبار این گروه بوده است. اسلام‌آباد ریشه بخشی از این وضعیت را در داخل افغانستان می‌بیند. پس از روی‌کار آمدن حکومت طالبان در افغانستان، حملات گروه طالبان پاکستانی دست‌کم ۲۰درصد بیشتر شده است. این تحریک روابط نسبتاً نزدیکی با طالبان افغانستان داشته است. دلیل جنگش علیه ارتش پاکستان را هم همان چیزی می‌گوید که در دو دهه گذشته طالبان افغانستان بیان کرده‌اند: برپایی نظام اسلامی بر اساس قرائت خودشان. نابه‌جا نیست اگر گفته شود که تحریک طالبان پاکستان «برادر دوقلوی ایدئولوژیک» طالبان افغانستان است.

به همین دلایل است که اسلام‌آباد می‌گوید برای مقابله با این گروه که به چالش امنیتی عمده‌ای تبدیل شده، باید با طالبان در افغانستان صحبت شود؛ به‌ویژه این‌که پاکستان می‌گوید بخشی از نیروهای تحریک طالبان پاکستان در افغانستان جای گرفته‌اند. آماری از شمار نیروهای این تحریک در افغانستان در دست نیست، اما از نظر کیفی، می‌شود به حضور شماری از فرماند‌هان نسبتا مهم آن در افغانستان اشاره کرد. در حدود یک‌ونیم سال گذشته دست‌کم سه فرمانده طالبان پاکستان، از جمله عمر خالد خراسانی، در داخل افغانستان کشته شده‌اند. سفر امروز مقام‌های امنیتی و نظامی اسلا‌م‌آباد را می‌توان بخشی از تلاش پاکستان در راستای تغییر نشانی «پناه‌گاه‌های امن جنگجویان» دانست که در دو دهه گذشته خود پاکستان بود.

با آن‌چه گفته شد و با در نظرداشت این موضوع که «رابطه نزدیک دو طالبان»، همکاری‌های آن‌ها در گذشته و الزامات دینی که آن‌ها به عنوان دو‌ جریان اسلام‌گرای نظامی خود را متعهد به آن می‌دانند، از یک‌طرف و رعایت حق همسایه‌داری و تعهد به این که «از خاک ما تهدیدی متوجه شما نیست» از طرف دیگر، برای طالبان وضعیت نسبتاً سختی را ایجاد کرد. می‌توان گفت حکومت طالبان در این موضوع بین دو سنگ آسیاب گیر کرده است.

_________________

در ماه‌های گذشته درگیری‌های مرزی دو طرف هم روابط طالبان و پاکستان را پرتنش کرده است.

چند روز قبل (اول اسفند/حوت) مقامات طالبان در ولایت ننگرهار در شرق افغانستان از بسته شدن گذرگاه مرزی تورخم به روی تمامی وسایل نقلیه، ترانزیت و تجاری خبر داده‌اند.

برخی منابع گفتند این گذرگاه پس از درگیری‌ طالبان با نظامیان مرزی پاکستان با سلاح‌های سنگین و سبک بسته شد.

اما به گفته آژانس دولتی باختر، که در دست طالبان است، این گذرگاه در واکنش به «عملی نشدن وعده‌های طرف پاکستانی» بسته شده است.

تورخم گذرگاه مهم مرزی افغانستان و پاکستان است که روزانه صدها مسافر و لاری/کامیون تجاری از آن عبور می‌کنند.