گذرگاه پل آلنبی؛ اسرائیل چطور گذرگاه حیاتی کرانه غربی را در کنترل خود نگه داشته است؟

پل آلنبی، گذرگاهی پرتنش و ناامن، اما در عین حال مسیر حیاتی برای رفت‌وآمد مردم و کالاهاست؛ این گذرگاه میان کرانهٔ غربی اشغال‌شده توسط اسرائیل و کشور همسایه، اردن، مسیری بسیار نمادین به‌شمار می‌رود.

این تنها نقطه ورود و خروج زمینی برای فلسطینی‌هایی است که از کرانه غربی به اردن سفر می‌کنند و همچنین مسیر اصلی برای حمل کالاهاست.

پس از آنکه یک راننده کامیون که کمک‌های بشردوستانه به غزه منتقل می‌کرد، یک سرباز اسرائیلی و یک افسر ذخیره را در مرز در تاریخ ۱۸ سپتامبر به ضرب گلوله کشت، مقام‌های اسرائیلی این گذرگاه را به‌طور موقت بستند.

این گذرگاه بعدا دوباره باز شد، اما اسرائیل آن را در تاریخ ۲۴ سپتامبر به‌طور کامل بست.

دو روز بعد، اسرائیل مجددا اجازه عبور افراد را داد، اما همچنان عبور کالاها ممنوع باقی ماند.

آدم بدوان، یکی از فلسطینی‌هایی بود که در مرز بود و وقتی از بازگشایی مجدد مطلع شد، احساس آسودگی کرد.

او گفت: «عروسی دخترم امروز در [اردن] ساعت ۷ شب است. از روز دوشنبه تلاش می‌کردیم سفر کنیم اما نتوانستیم. من می‌خواهم امروز در عروسی او شرکت کنم.»

این تعطیلی به‌طور موقت دسترسی بیش از دو میلیون فلسطینی به دنیای خارج را قطع کرده بود.

اگر گذرگاه بسته باقی می‌ماند، هزاران نفر ممکن بود در خارج از کشور گیر بیفتند یا نتوانند به خانه بازگردند.

گذرگاه پل آلنبی چیست؟

فلسطینی‌ها این گذرگاه را به نام گذرگاه کرامه می‌شناسند. اردنی‌ها آن را پل ملک حسین می‌نامند.

این گذرگاه از سه بخش تشکیل شده است: یکی تحت کنترل مقام‌های فلسطینی، دیگری در کنترل اسرائیلی‌ها، و سومی در دست اردنی‌ها.

این گذرگاه تقریبا در نیمه راه میان پایتخت اردن، امان، و بیت‌المقدس قرار دارد.

پل آلنبی تنها نقطه رسمی عبور میان کرانه غربی و اردن است.

همچنین تنها نقطه ورود به کرانه غربی است که از طریق اسرائیل نیست.

پل آلنبی به نام ژنرال بریتانیایی ادموند آلنبی نام‌گذاری شده است که در سال ۱۹۱۷ امپراتوری عثمانی را شکست داد و کنترل فلسطین را به دست گرفت.

مسیر عبوری سال بعد ساخته شد.

چرا گذرگاه پل آلنبی بسته شد؟

اسرائیل به‌تازگی این گذرگاه را پس از کشته شدن دو سرباز اسرائیلی به دست یک راننده کامیون بست. گزارش‌ها حاکی است که این راننده اردنی بوده و در حال تحویل کمک‌های بشردوستانه به نوار غزه بود.

گذرگاه چند روز بعد به‌طور موقت بازگشایی شد.

مقام‌های اسرائیلی در مورد دلایل بسته شدن گذرگاه در اوایل هفته اظهار نظری نکردند.

اما یک منبع در تشکیلات خودگردان فلسطینی به بی‌بی‌سی گفت که گمان می‌کند هدف از این اقدام «تنبیه» فلسطینیان بوده، پس از آنکه بریتانیا، فرانسه و دیگر کشورهای غربی فلسطین را به رسمیت شناختند.

فلسطینی‌های کرانه غربی چگونه به خارج سفر می‌کنند؟

بیشتر فلسطینی‌های کرانه غربی از عبور از فرودگاه‌های اسرائیلی یا سایر گذرگاه‌های مرزی اسرائیل منع شده‌اند.

آن‌ها برای هرگونه سفر بین‌المللی باید از طریق گذرگاه پل آلنبی به اردن بروند.

بنا بر اعلام اداره کل مرزها و گذرگاه‌های فلسطینی، بیش از ۳۸ هزار نفر در هفته گذشته از این گذرگاه عبور کرده‌اند و در سال ۲۰۲۳ بیش از سه میلیون نفر از آن استفاده کرده‌اند.

این گذرگاه برای واردات و صادرات کالاهایی مانند غذا و پوشاک استفاده می‌شود.

ده‌ها کامیون روزانه از اردن عبور می‌کنند تا کالا برای بازارهای کرانه غربی و اسرائیل، و همچنین کمک به غزه تامین کنند.

اسرائیل از زمان جنگ شش‌روزه سال ۱۹۶۷، که طی آن چند کشور عربی را شکست داد، کنترل سمت خود از این پل را در دست دارد.

در گذشته، اسرائیل این گذرگاه را در ایام تعطیلات مذهبی یا به دلایل امنیتی به‌طور موقت بسته است.

اردن از طریق سه گذرگاه رسمی با اسرائیل مرتبط است:

بسته شدن این گذرگاه چه تاثیری بر فلسطینی‌ها در کرانه غربی داشته است؟

حسین حمايل، فرماندار شهر اریحا و دره اردن در کرانه غربی، به‌شدت از تصمیم اسرائیل برای بستن این گذرگاه انتقاد می‌کند.

او به بی‌بی‌سی گفت: «آنچه امروز شاهد آن هستیم این است که دولت اسرائیل از طریق اقدامات فعلی خود می‌خواهد حالتی از بی‌ثباتی در کرانه غربی ایجاد کند.»

او افزود: ««با بسته شدن کامل مرز، مردم فلسطین عملاً در زندانی بزرگ زندگی می‌کنند؛ چرا که تنها دروازه و گذرگاه کشور فلسطین، کشوری که از سوی جامعهٔ جهانی به رسمیت شناخته شده بسته شده است.»

در پایان سپتامبر و در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل، چندین کشور اعلام کردند که فلسطین را به‌عنوان یک کشور به رسمیت می‌شناسند.

ایالات متحده، که نفوذ قابل‌توجهی در منطقه دارد، فلسطین را به‌عنوان یک کشور به رسمیت نمی‌شناسد.

این تعطیلی زندگی فلسطینی‌های عادی را تحت تاثیر قرار داد. کسانی که نتوانستند به سفرهای برنامه‌ریزی‌شده خود به خارج بروند و همچنین افرادی که در خارج بودند و نتوانستند به خانه بازگردند تحت تاثیر این تعطیلی قرار گرفتند.

امیر عزایزه، استاد فلسطینی-فرانسوی، دو بار تلاش کرد از کرانه غربی خارج شود تا از اردن به فرانسه پرواز کند.

او گفت: «از نظر مالی، این یک فاجعه بزرگ است. ما داریم در مورد دو بلیت هواپیما صحبت می‌کنیم. من در واقع در عرض تنها یک هفته سه بلیت خریدم. هیچ‌کس در دنیا سه بلیت هواپیما را در یک هفته نمی‌خرد... ثانیا از نظر انسانی، این تجربه بسیار دشوار بود.»

او می‌افزاید: «روزهای یک‌شنبه و جمعه هزاران فلسطینی در پل ازدحام کرده بودند. وقتی چنین صحنه‌هایی را می‌بینی، مشکلات خودت کمتر به نظر می‌رسد.»