چرا تمایل به لاغری بین زنان جوان ژاپن افزایش یافته و چرا نگران‌کننده است؟

این داستان حاوی توصیفاتی از اختلالات غذایی است که ممکن است برای برخی از خوانندگان ناراحت کننده باشد.

سارا میزوگوچی در سنین نوجوانی قدی حدود ۱۶۴ سانتی‌متر داشت و وزنش ۴۲ کیلوگرم بود.

او می‌گوید: «تمام‌ وقت به غذا فکر می‌کردم و همیشه گرسنه بودم. تنها یکبار در سال، آن‌ هم در روز تولدم کیک می‌خوردم. این رویه سه تا چهار سال ادامه داشت. اصلاً خوشحال نبودم.»

مواردی مانند سارا که اکنون ۲۹ ساله است، در ژاپن آنقدر شایع است که شیوع کمبود وزن در زنان جوان به یک مشکل جدی برای سلامتی تبدیل شده است.

آماری که وزارت بهداشت ژاپن در سال ۲۰۱۹ منتشر کرده است نشان می‌دهد ۲۰.۷ درصد زنان، یعنی یک زن از میان پنج زن بین ۲۰ تا ۲۹ سال، دچار کمبود وزن بالینی هستند. این یعنی بی ام آی (شاخص توده بدن) آن‌ها کمتراز ۱۸.۵ است. شاخص توده بدن سارا هم کمتر از محدوده وزن سالم برای او بود.

سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند بهتر است شاخص توده بدن افراد بین ۱۸.۵ تا ۲۵ باشد.

ژاپن تنها کشور پردرآمد جهان است که کم‌وزنی بین زنان آن شایع است. طبق مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۴ در مورد روند وزن کم و چاقی در مجله پزشکی لنست منتشر شد، این میزان کم‌وزنی تنها در بین فقیرترین کشورهای جهان مانند تیمور شرقی، بوروندی، اریتره و نیجر یافت می‌شود.

در سال‌های دهه ۹۰ میلادی زنان ژاپنی به‌اندازه الآن دچار کمبود وزن نبودند و این کشور در طبقه‌بندی‌های وزنی جهان درجایی چنین پایین قرار نداشت. اما الآن وضعیت فرق دارد.

مطالعات گوناگون و آمارگیری‌های ملی نشان داده‌اند تمایل به لاغری تبدیل به ترندی رو به افزایش بین زنان جوان شده است.

چندین سال قبل، اصطلاح «وزن سیندرلایی» بین زنان جوان ژاپن رایج بود. این اصطلاح به شاخص توده بدنی پایین‌تر از حد سالم اشاره دارد. این محدوده‌ای است که در جدول بی ام آی، کمبود وزن دانسته می‌شود اما هدف زنان جوان ژاپنی این بود که به آن حد برسند.

برای محاسبه وزن سیندرلایی (که به کیلوگرم محاسبه می‌شود)، مجذور قد یک فرد با واحد متر محاسبه‌شده و در عدد ۱۸ ضرب می‌شود. این موضوع بحث‌های زیادی در فضای مجازی ایجاد کرد. عده‌ای با آن مخالف هستند و رسیدن به چنین وزنی را هدفی غیرواقعی و ناسالم دانسته‌اند.

عادی‌سازی فرهنگی

تومو هیرو یاسودا، استاد دانشکده پرستاری دانشگاه سیری کریستوفر در شهر هاماناتسو از استان شیزوکا است. او مطالعه‌ای در مورد زنان جوان و مسئله کم‌وزنی انجام داده است.

مطالعات او نشان داد هرچند زنان پذیرفته‌اند که باید وزن اضافه کنند، مقدار وزنی که قبول می‌کردند اضافه کنند، بسیار کمتر از مقداری بود که برای داشتن شاخص توده بدن سالم نیاز داشتند.

زنان کم‌وزنی که در مطالعه او شرکت کردند به‌طور متوسط، حداقل نیاز به ۱۰.۳ کیلوگرم اضافه کردن وزن داشتند تا بتوانند به وزن مناسب و سلامت خود برسند. (به شاخص توده بدن ۲۲) اما وقتی از آن‌ها سؤال شد، آن‌ها گفتند حاضرند تا حدود ۴۰۰ گرم به وزن خود اضافه کنند.

آقای یاسودا به بی‌بی‌سی گفت: «در ژاپن، لاغری شدید بین زنان بسیار شایع است. لاغری شدید آن‌ها را معرض خطر ناباروری، تولد نوزاد کم‌وزن و سارکوپنی (نوعی تحلیل عضلات که معمولاً درنتیجه بالا رفتن سن و کم‌تحرکی ایجاد می‌شود) قرار می‌دهد.»

سوء تغذیه می‌تواند موجب از دست دادن توده استخوان، کم‌خونی و بی‌نظمی عادات ماهانه شود. کمبود مصرف پروتئین می‌تواند موجب از دست دادن توده عضلانی بدن شود.

بعضی از دانشجویان کلاس آقای یاسودا درباره چاقی و لاغری به او گفته‌اند به این دلیل می‌خواهند وزن کم کنند چون سلبریتی محبوبشان و یا اینفلوئنسرها بسیار لاغر هستند.

او می‌گوید: «این موضوع ارتباط زیادی با تاثیر قوی رسانه‌های ژاپنی و ستایش دیرینه آمریکا و اروپا دارد، که برای مدتی بر روند مد و دیگر جنبه‌های فرهنگ ژاپنی تاثیر گذاشته است».

پرفسور یاسودا توضیح می‌دهد که در رسانه‌های ژاپن، مردان با سن و ظاهر مختلف تصویر می‌شوند درحالی‌که زنان همیشه باید جوان باشند.

او اضافه می‌کند: «و چون بیشتر زنان جوان در این رسانه‌ها لاغر هستند، این تصور ایجادشده است که افراد لاغر بهتر هستند.»

مسیر سارا تا اینفلوئنسر غذا شدن

سارا میزوگوچی حالا یک اینفلوئنسر غذا است که در پایتخت ژاپن توکیو زندگی می‌کند. وقتی کودک بود والدینش او را تشویق می‌کردند که لاغر باشد.

او به بی‌بی‌سی گفت: «مادرم نمی‌خواست من چاق باشم.»

موقع غذا خوردن، به او می‌گفتند به‌جای برنج، گوشت و سبزیجات بخورد زیرا برنج کربوهیدرات زیاد و مواد مغذی کمی دارد.

این عادت تا سال‌ها با او ماند.

ظرف غذایی که هرروز برای ناهار به مدرسه می‌برد با سبزیجات و گوشت پرشده بود: «اصلاً دلم نمی‌خواست برنج بخورم.»

بین سنین ۱۲ تا ۱۵سالگی، سارا دوست داشت مدل شود. او بسیار نگران میزان کالری دریافتی بدنش بود.

او می‌گوید: «در مدرسه با دخترهای دیگر رقابت می‌کردیم. یک روز یکی از دخترها مقداری سالاد، مقدار سویای سبز و کمی گوشت خوک برای ناهار آورده بود. یادم می‌آید به او گفتم غذایش پر از کالری است.»

سارا می‌گوید: «من درباره بدن انسان چیزهایی زیاد یاد گرفتم و آن لحظه بود که همه‌ چیز برایم روشن شد. اینکه همه ما به تغذیه مناسب نیاز داریم.»

در سال ۲۰۱۱، بعد از یک زلزله، یک فاجعه هسته‌ای و سونامی عظیمی شمال شرقی کشور رخ داد.

سارا می‌گوید: «یک متخصص در برنامه‌ای تلویزیونی توضیح داد که هر چه سالم‌تر باشید، بدن شما کمتر تحت تأثیر تشعشعات اتمی قرار خواهد گرفت. درس‌های بیولوژی و نظرات این متخصص باعث شد بیشتر غذا بخورم و وزن اضافه کنم و تا ۴۵ کیلوگرم برسم.»

بعد از آن، سارا به بریتانیا رفت و متوجه شد مردم آنقدر وسواس گونه کالری‌های خود را نمی‌شمارند. او سه کیلوی دیگر هم اضافه کرد.

او می‌گوید: «دوران دانشجویی خیلی دوران خوبی بود تا اینکه برای تعطیلات به ژاپن برگشتم. افراد دور و برم ازجمله مادرم، گفتند تپل شده‌ام. برای همین مجبور شدم چند کیلو کم کنم اما چندان دوام نیاورد.»

سارا وقتی ۲۵ ساله بود، یعنی ۴ سال قبل، شروع کرد به برنج خوردن.

او می‌گوید: «من خیلی شاد و سلامت هستم. ۷ کیلو اضافه کرده‌ام اما در محدوده وزن سالم برای بدنم هستم. حالا کمی عضله دارم و مقداری هم ورزش می‌کنم.»

به چالش کشیدن استاندارهای زیبایی ژاپن

شخصیت‌های دیگری هم در ژاپن در حال به چالش کشیدن ترند لاغری افراطی و استانداردهای زیبایی هستند.

دولمی اوباتا، ۲۵ ساله و ژاپنی دو رگه است. نیم دیگر او سریلانکایی است. او در کانکاوا، استان ساحلی در جنوب توکیو زندگی می‌کند.

رنگ پوست تیره‌تر و بدن بزرگ‌تر او، باعث شده بود قلدرهای مدرسه او را مورد آزار و اذیت قرار دهند.

در دبستان، بعضی از پسرها او را دختر سیاه‌پوست صدا می‌کردند. بچه‌های کوچک‌تر اسباب‌بازی‌هایشان را به او نمی‌دادند.

دولمی می‌گوید: «آن‌ها فکر می‌کردند دست‌های من کثیف است.»

او در حدود ۱۳ سالگی متوجه شد که بدن بزرگ‌تر و عضلانی‌تری نسبت به بقیه دارد اما این مسئله او را آزار نمی‌داد.

دولمی در سال ۲۰۲۱، بعدازآنکه در مورد مدل‌هایی که سایز بدن بزرگ‌تری دارند تحقیق کرد، برای شرکت در مسابقه زن شایسته ژاپن ثبت‌نام کرد. او می‌دانست زنان دیگر این مسابقه بسیار لاغرتر هستند و مدل بدنی که مد روز است دارند.

او می‌گوید: «من نمی‌خواستم برای این مسابقات وزن کم کنم. می‌خواستم ایده نگاه مثبت به اشکال مختلف بدن را مطرح کنم و اینکه من یک مدل با سایز بزرگ (پلاس سایز) هستم. می‌خواستم استانداردهای زیبایی در ژاپن را به چالش بکشم.»

دولمی تا مرحله فینال مسابقه هم پیش رفت. او فکر می‌کند تنها زن پلاس سایزی است که تا به‌حال در این مسابقات شرکت کرده است.

او می‌گوید: «البته که به خودم افتخار می‌کنم. تجربیات کودکی باعث شد گاهی اعتمادبه‌نفسم را از دست بدهم. می‌دانم ممکن است ۱۰۰ درصد اعتماد به‌ نفس نداشته باشم اما اشکالی ندارد.»

سیطره مردان

اریک راث، تاریخ پیشا مدرن و فرهنگ غذایی ژاپن را در دانشگاه کانزاس در ایالات‌متحده آمریکا تدریس می‌کند. او توضیح می‌دهد لاغر بودن سال‌های سال در فرهنگ ژاپن به‌عنوان نشانه زیبایی دانسته شده است.

او به بی‌بی‌سی می‌گوید: «وقتی به کیمونو نگاه می‌کنید، خطوط به‌کاررفته در آن‌همه عمودی هستند. این لباسی است که واقعاً به تن فرد لاغر برازنده است . زنان خود را محکم در آن می‌پیچند و تا بیشتر لاغر به نظر بیایند.»

او اشاره می‌کند ژاپن کشوری است که در آن آنچه مردان می‌پسندند بر سلیقه عمومی سیطره دارد.

او توضیح می‌دهد: «اگر به هنرهایی مانند کابوکی (یکی از نمایش‌های سنتی در ژاپن) توجه کنید، متوجه می‌شوید مردان در آن نقش زنان را هم‌ بازی می‌کردند. در چاپ‌های چوب دوران ادو (بین سال‌های ۱۶۰۰ تا ۱۸۶۸)، زنان همیشه بسیار لاغر تصویر شده‌اند. این تصاویر فانتزی‌های مردانه‌اند و آنچه از زیبایی زن در ذهن داشته‌اند.»

او می‌گوید زنان امروز ژاپن با تعصبات جدید مواجه هستند.

او توضیح می‌دهد: «آن‌ها باید ازدواج کنند، بچه‌دار شوند. اگر شاغل باشند، در محل کار با تبعیض روبه‌رو هستند. آن‌ها نمی‌توانند هیچ‌ یک از این عوامل را کنترل کنند. اما کاهش وزن چیزی است که در کنترل آن‌ها است. برای همین عده‌ای آن را در حد افراط پیش می‌برند.»

مبارزه بافرهنگ لاغری افراطی

دولت‌های مختلف پیاپی سعی کرده‌اند راه‌حلی برای مشکل زنان و کمبود وزن آن‌ها پیدا کنند. آن‌ها روش‌های مختلفی مانند ارائه راهنمای تغذیه به دانش آموزان را در پیش‌گرفته‌اند.

در ماه مارس سال ۲۰۰۰، دولت راهنما و دستورالعمل جامعی برای تغذیه مردم ژاپن منتشر کرد. یکی از راهنماها توصیه می‌کرد که مردم ژاپن باید وزن مناسب و سالم برای بدن خود را حفظ کنند، به مقدار مناسب ورزش کنند، رژیم غذایی متعادل داشته باشند و سعی نکنند به شکل افراطی وزن خود را کم کنند.

در سال ۲۰۲۲، دولت برنامه‌ای را آغاز کرد و برای اجرای آن از بخش‌های مختلف جامعه خواست در آن مشارکت کنند. این برنامه تأیید می‌کند مشکلات بخصوصی در مورد تغذیه در کشور وجود دارد ازجمله مشکل کم‌وزنی زنان جوان.

مقامات محلی، ازجمله در شهر یاماتو، استان کاناگاوا سعی کردند با ارائه برنامه آموزش تغذیه در مدارس متوسطه تا دانشگاه، آزمایش‌های ماهانه سلامت زنان و مشاوره تغذیه، این مسئله که وزن بسیار کم جذاب نیست را گسترش دهند.

یاسوکو (که می‌خواهد نام فامیلی‌اش آشکار نشود)، شرکت بلوم کریتیو را مدیریت می‌کند. این شرکت مدل‌های با جثه پلاس سایز را در ژاپن معرفی می‌کند. او معتقد است همچنان در ژاپن نسبت به زنانی که جثه بزرگی دارند، تعصب وجود دارد و به شکل تاریخی این زنان کم‌ارزش‌تر از زنان لاغر در نظر گرفته می‌شوند.

او می‌گوید بسیاری از زنان پلاس سایز به خاطر جثه بزرگ‌ترشان توسط والدین خود تحقیرشده یا از طرف دوستان خود مسخره شده‌اند و به‌طورکلی احساس می‌کنند حضوری نامریی در جامعه دارند زیرا حتی نمی‌توانند لباس‌هایی که اندازه تنشان باشد، پیدا کنند.

سایز لباس‌های آسیایی، از سایزهای غربی کوچک‌تر است. اما در ژاپن این اندازه‌ها ازآنچه در آسیا رایج است هم کوچک‌تر است. بعضی از وب سایت‌های خرید لباس به افراد غربی که می‌خواهند در ژاپن لباس بخرند پیشنهاد می‌دهند حداقل چهار سایز بزرگ‌تر از سایز معمول خود انتخاب کنند.

یاسوکو مشخصاً خاطره‌ای ازآنچه در وسیله حمل‌ونقل عمومی برایش پیش آمد را به یاد می‌آورد.

او می‌گوید مرد میان‌سالی در مترو شلوغ به او دست زد و گفت: «چطور می‌توانی با چنین بدن چاق و تحریک‌کننده‌ای زندگی کنی؟ از خودت خجالت نمی‌کشی؟»

او تصمیم گرفت به حرف توهین‌آمیز مرد اهمیت ندهد. می‌گوید می‌خواهد با این تعصب‌ها از طریق کارش بجنگد تا شاید نسل آینده زنان پلاس سایز با این شرایط مواجه نشوند.