سازمان ملل: تعداد پناهندگان برای اولین بار در یک دهه کاهش یافته است

سازمان ملل روز پنج‌شنبه اعلام کرد که شمار افراد به اجبار آواره شده‌، برای نخستین بار در یک دهه گذشته در سال گذشته میلادی (۲۰۲۵) کاهش یافته است، زیرا افراد بیشتری با وجود شرایط اغلب ناامن و بی‌ثبات، تصمیم به بازگشت به خانه‌های خود گرفته‌اند.

بر اساس گزارش اداره پناهندگان سازمان ملل، در پایان سال ۲۰۲۵میلادی، تعداد «۱۱۷ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر» در سراسر جهان به اجبار از محل زندگی خود آواره شدند که نسبت به یک سال قبل (یعنی ۲۰۲۴)، «۵ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر» کاهش داشته است.

این نهاد تاکید کرد که تعداد افرادی که به دلیل جنگ، خشونت و آزار و اذیت مجبور به فرار شده‌اند، همچنان «به شکلی غیرقابل قبول بالا» است و خواستار اقداماتی برای کاهش چشمگیر آوارگی‌های طولانی‌مدت در دهه آینده شد.

اداره پناهندگان سازمان ملل در گزارش سالانه خود می‌گوید که کاهش تعداد آوارگان به این دلیل بوده که تعداد زیادی از پناهندگان و آوارگانی که در داخل کشورهایشان مجبور به جابجایی شده بودند به خانه‌هایشان بازگشته‌اند.

براساس این گزارش در مجموع «۱۴ میلیون و ۷۰۰ آواره» در سال ۲۰۲۵ به محل زندگی خود بازگشتند.

از این تعداد «۴ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر» پناهنده بودند که از مرزها عبور کرده و به کشورهای خود بازگشتند که این دومین رکورد بازگشت پناهندگان از زمان شروع ثبت آمار در ۶۰ سال پیش است.

برهم صالح، کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل، در ژنو به خبرنگاران گفت که در سال گذشته، بیش از ۹۰ درصد از پناهندگانی که به کشورشان برگشتند، اهل افغانستان، سودان و سوریه بودند.

اما او تاکید کرد که «بسیاری از این بازگشت‌ها نه در شرایط امنیت و ثبات، بلکه تحت فشار انجام شده است.»

او هشدار داد که این آوارگان به مناطقی بازگشته‌اند که «آسیب‌دیده هستند و خدمات اولیه و فرصت‌های اقتصادی در آنها همچنان بسیار کم است.»

آقای صالح تاکید کرد: «بازگشت‌هایی که امن نیستند... راه‌حل نیستند و خطر تبدیل شدن به آغاز یک چرخه آوارگی جدید را دارند.»

گزارش روز پنجشنبه نشان داد که از مجموع کسانی که تا پایان سال ۲۰۲۵ آواره شده‌اند، ۴۱ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر پناهنده محسوب می‌شوند که این تعداد شامل نزدیک به پنج میلیون و ۴۰۰ هزار نفری هم می‌شود، که در طول سال از مرزها گریختند تا پناهنده شوند.

۶۰ درصد کامل از این پناهندگان جدید از هشت کشور گریختند، از جمله نزدیک به یک میلیون نفر که از سودان که درگیر جنگ‌، آمده بودند و تقریباً ۸۰۰ هزار نفر هم از اوکراین گریختند.

این گزارش همچنین به چندین بحران که از آغاز امسال باعث آوارگی گسترده شده‌اند، اشاره کرده است. از جمله آنها می‌توان به جنگ خاورمیانه که با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه آغاز شد اشاره کرد که گفته می‌شود سه میلیون و ۲۰۰ هزار نفر را فقط در ایران مجبور به ترک خانه‌هایشان کرده است.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد همچنین گفت که حملات اسرائیل به لبنان آوارگی بیش از یک میلیون نفر را از ماه مارس تا کنون در پی داشته است.

جنگ در ایران و لبنان باعث شده است که بسیاری از پناهندگانی که از قبل در این کشورها زندگی می‌کردند از آغاز سال به خانه‌های خود که اغلب شرایط نامساعدی دارند، برگردند از جمله به سوریه و افغانستان.

اسکان مجدد پناهندگان ضروری است

در همین حال، آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد سال گذشته نگرانی خود را در مورد محدود شدن فضای اسکان مجدد پناهندگان ابراز کرد و تخمین زد که تعداد پناهندگانی که نیاز به اسکان مجدد در کشورهای ثالث دارند، دو میلیون و ۹۰۰ هزار نفر است.

تعداد اسکان‌های مجدد در سال ۲۰۲۴ به ۱۸۸,۸۰۰ نفر رسیده بود که بالاترین سطح آن در چهار دهه گذشته بود اما این گزارش نشان می‌دهد که سال گذشته، این تعداد بیش از نصف شده و به تنها ۸۱ هزار و ۸۰۰ نفر رسیده است، که این کاهش شدید به‌ویژه در تعداد پذیرفته‌شدگان در آمریکا مشهود است.

این آژانس هشدار داد که فاصله بین مکان‌های موجود و تعداد مکان‌های مورد نیاز بسیار زیاد و در حال افزایش است.

برهم صالح، رئیس‌جمهور سابق عراق که خود زمانی پناهنده بود، همچنین هشدار داد که آوارگی اجباری به طور فزاینده‌ای طولانی شده است و اغلب سال‌ها و حتی دهه‌ها طول می‌کشد.

به گفته او در حال حاضر ۷۰ درصد از پناهندگان کسانی هستند که به مدت طولانی آواره شده‌اند.

او تاکید کرد که این وضعیت قابل دوام نیست و از کشورها خواست تا از ابتکارهای جدید برای رهایی میلیون‌ها نفر از آوارگی طولانی مدت حمایت کنند.

او گفت: «کمک‌های بشردوستانه برای مواقع اضطراری طراحی شده‌اند و هرگز قرار نبوده از نسل‌های زیادی از مردم به طور نامحدود حمایت کند.»

آقای صالح می‌گوید که این ابتکار جدید با هدف کاهش نیمی از تعداد آوارگان طولانی مدت در دهه آینده از طریق ایجاد فرصت‌هایی برای بازگشت داوطلبانه، اسکان مجدد و ویزاهای بشردوستانه انجام می‌شود.

او ابراز امیدواری کرد که کشورها با درک این موضوع که «این راهی برای داشتن وضعیتی پایدارتر و قابل دوام است»، به این طرح بپیوندند.