حملات هوایی ترکیه آب مورد نیاز یک میلیون نفر را در سوریه قطع کرد

در شرایط خشکسالی در شمال شرق سوریه، حملات هوایی ترکیه دسترسی بیش از یک میلیون نفر را به برق و آب قطع کرده است و به گفته کارشناسان، این حملات ممکن است ناقض قوانین بین‌المللی باشند.

بر اساس داده‌های گرد‌آوری‌شده توسط سرویس جهانی بی‌بی‌سی، بین اکتبر ۲۰۱۹ تا ژانویه ۲۰۲۴ ترکیه به بیش از ۱۰۰ حمله به میادین نفتی، تأسیسات گازی و نیروگاه‌های منطقه خودمختار شمال و شرق سوریه مبادرت کرده است.

این حملات بر شدت بحران انسانی در منطقه‌ای افزوده که با عواقب یک جنگ داخلی طولانی و چهار سال خشکسالی شدید ناشی از تغییرات آب و هوایی دست به گریبان است.

این منطقه از قبل هم با کمبود آب مواجه بود اما حملات صورت گرفته به زیرساخت‌های برق‌ در اکتبر سال گذشته میلادی، باعث از کار افتادن ایستگاه اصلی پمپاژ آب منطقه واقع در «علوک» شده و فعالیت این ایستگاه از آن زمان به بعد متوقف شده است. بی‌بی‌سی در دو بازدید از این منطقه شاهد مشکلات مردم برای تامین آب مورد نیاز بوده است.

ترکیه اعلام کرده است که «منابع درآمدی و امکانات» گروه‌های جدایی‌طلب کرد را که سازمان‌های تروریستی می‌داند، هدف قرار داده است.

دولت این کشور گفته است که به خوبی از وقوع خشکسالی در این منطقه آگاهی دارد، و افزوده که مدیریت ضعیف بخش آب و رسیدگی نکردن به زیرساخت‌های این بخش باعث وخامت شرایط شده است.

تشکیلات اداری منطقه خودمختار پیش از این ترکیه را متهم کرده بود که در پی «نابودی موجودیت مردم ماست.»

در استان حسکه که ساکنان آن زمانی آب خود را از علوک تامین می‌کردند، اکنون بیش از یک میلیون نفر به تحویل آب متکی هستند که از محلی در فاصله حدود۲۰ کیلومتری پمپاژ می‌شود.

هر روز صدها تانکر برای تحویل آب به ساکنان مورد استفاده قرار می‌گیرند و هیئت مدیره سازمان آب منطقه در تحویل آب برای مدارس، یتیم خانه‌ها، بیمارستان‌ها و افراد نیازمند اولویت قایل می‌شود.

اما میزان آب تحویلی برای تامین نیاز همه کافی نیست.

در شهر حسکه، خبرنگاران بی‌بی‌سی مردمی را دیدند که در انتظار ورود تانکرهای آب بودند و از رانندگان می‌خواستند به آنها آب بدهند.

احمد الاحمد، راننده تانکر آب، گفت: «در اینجا آب از طلا قیمتی‌تر است و مردم به آب بیشتری نیاز دارند. تنها چیزی که آنها می‌خواهند این است که به آنها آب بدهید.»

برخی اعتراف کردند که بر سر آب دعوا کرده‌اند و یک زن راننده تهدید کرده و گفته است «اگر [راننده تانکر] به من آب ندهد، لاستیک‌هایش را پنچر می‌کنم.»

یحیی احمد، از اعضای هیتت مدیره سازمان آب شهری گفته است: «اجازه دهید صادقانه به شما بگویم، شمال شرق سوریه با یک فاجعه انسانی مواجه است.»

ساکنان این منطقه نه تنها درگیر جنگ داخلی در سوریه بوده‌اند بلکه در معرض درگیری ترکیه با نیروهای تحت رهبری کردهایی هم قرار دارند که پس از آنکه با حمایت ایالات متحده توانستند منطقه را از گروه دولت اسلامی (داعش) پاکسازی کنند، منطقه خودمختار را ایجاد کردند.

هنوز نیروهای ائتلاف بین‌المللی مقابله با داعش به منظور جلوگیری از بازگشت نفرات داعش در منطقه حضور دارند.

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، تشکیلات سیاسی منطقه خودمختار را که مورد شناسایی رسمی جامعه بین‌المللی هم قرار نگرفته است به عنوان یک «دولت تروریستی» در کنار مرز کشورش توصیف کرده است.

دولت ترکیه شبه‌نظامیان کرد را که نیروی نظامی اصلی مسلط بر این منطقه هستند «امتداد» گروه شورشی حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) می‌داند که برای چندین دهه به منظور خودمختاری منطقه کردستان ترکیه با نیروهای دولتی در جنگ بوده است.

ترکیه، اتحادیه اروپا، بریتانیا و آمریکا پ‌ک‌ک را سازمان تروریستی تلقی می‌کنند.

بین اکتبر ۲۰۲۳ و ژانویه ۲۰۲۴، ایستگاه‌های انتقال برق در سه ناحیه منطقه خودمختار یعنی عامودا، قامشلی، و درباسیه، و همچنین نیروگاه اصلی منطقه در سویدیه هدف حمله هوایی قرار گرفتند.

بی‌بی‌سی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای، ویدیوهای شاهدان عینی، گزارش‌های خبری و بازدید از این سایت‌ها خسارت به این تاسیسات را تایید می‌کند.

تصاویر ماهواره‌ای از روشنایی شبانه در قبل و بعد از حملات ژانویه ۲۰۲۴ حاکی از قطعی گسترده برق در این فاصله است. رانجی شرستا، عضو ناسا که این تصاویر را بررسی کرده، گفته است: «در ۱۸ ژانویه... قطعی برق قابل توجهی در منطقه مشهود است.»

سازمان ملل می‌گوید که هواپیماهای ترکیه سویدیه، عامودا و قامشلی حمله کرده‌اند و سازمان‌های بشردوستانه می‌گویند که ترکیه پشت حمله در درباسیه هم بوده است.

ترکیه اعلام کرده است که مواضع نیروهای پ‌ک‌ک، یگان های مدافع خلق و حزب اتحاد دموکراتیک کرد را هدف قرار داده است.

گروه موسوم به یگان‌های مدافع خلق بزرگترین گروه شبه‌نظامی عضو نیروهای دموکراتیک سوریه بوده است که از حمایت ایالات متحده برخوردار بوده و شاخه نظامی اتحاد دموکراتیک یعنی حزب سیاسی اصلی در تشکیلات اداری منطقه خودمختار محسوب می‌شود.

ترکیه در پاسخ به سئوال بی‌بی‌سی گفته است «غیرنظامیان یا زیرساخت‌های غیرنظامی از هدف‌های ما نبودند و هرگز هم نبوده‌اند.»

اما در اکتبر سال گذشته، هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه گفت که تمام زیرساخت‌ها، سازه‌ها و تاسیسات انرژی متعلق به پ‌ک‌ک و یگان‌های مدافع خلق - به‌ویژه در عراق و سوریه - «هدف‌های مشروع» برای ارتش، نیروهای امنیتی و اطلاعاتی کشور او هستند.

پیامدهای این درگیری را تغییرات آب و هوایی تشدید کرده است.

از سال ۲۰۲۰، خشکسالی شدید و استثنایی فعالیت کشاورزی شمال شرق سوریه و بخش‌هایی از عراق را تحت تاثیر قرار داده است.

بر اساس داده‌های آب و هوایی اروپا، در طول ۷۰ سال گذشته میانگین دما در حوضه دجله-فرات دو درجه سانتیگراد افزایش یافته است.

رودخانه خابور زمانی آب مورد نیاز حسکه را تامین می‌کرد اما در سال‌های اخیر سطح آب آن بسیار پایین آمده است و مردم مجبور شده‌اند برای تامین آب، به ایستگاه آب‌رسانی عالوک متکی شوند.

اما در سال ۲۰۱۹، ترکیه کنترل منطقه راس‌العین را که علوک در آن واقع شده است به دست گرفت و گفت دلیل این اقدام نیاز به ایجاد یک «منطقه امن» برای محافظت از این کشور در برابر فعالیتی است که آن را «حملات تروریستی» خواند.

دو سال پس از آن، سازمان ملل نگرانی خود را در مورد قطع مکرر آبرسانی از علوک به شمال شرق سوریه مطرح کرد و گفت که آبرسانی حداقل ۱۹ بار قطع شده است.

و در فوریه ۲۰۲۴ گزارش یک کمیسیون مستقل سازمان ملل منتشر شد که در آن آمده بود که حملات اکتبر ۲۰۲۳ به زیرساخت‌های برق می‌تواند مصداق جنایت جنگی محسوب شود زیرا غیرنظامیان را از دسترسی به آب محروم می‌کند.

بی‌بی‌سی یافته‌های خود را با کارشناسان حقوق بین‌‌الملل در میان گذاشت.

عارف آبراهام، وکیل و عضو سازمان خدمات حقوقی داوتی استریت چمبرز، گفت: «حملات ترکیه به زیرساخت‌های تامین انرژی تاثیر مخربی بر شرایط زندگی غیرنظامیان داشته است» و افزود: «این اقدام می‌تواند به منزله نقض فاحش قوانین بین‌المللی باشد.»

پاتریک کروکر، وکیل حقوق بین‌المللی جزا در مرکز اروپایی قانون اساسی و حقوق بشر، گفت که «نشانه‌های حاکی از نقض قوانین بین‌المللی در اینجا آنقدر قوی است که باید توسط یک نهاد دادستانی بررسی شود.»

دولت ترکیه گفته است که «به قوانین بین‌المللی کاملا احترام می‌گذارد» و افزوده است که در گزارش سازمان ملل منتشر شده در فوریه ۲۰۲۴ «هیچ شواهدی» برای «اثبات ادعاهای بی‌اساس» ارائه نشده است.

دولت ترکیه کمبود آب در منطقه را نتیجه تغییرات آب و هوایی و بی‌توجهی به نگهداری «زیرساخت‌های آبرسانی و نادیده گرفتن آن برای مدتی طولانی» دانسته است.

ساکنان حسکه به بی‌بی‌سی گفتند که احساس می‌کنند به حال خود رها شده‌اند.

عثمان قدو، رئیس اداره آزمایش کیفیت آب در سازمان آب منطقه گفت که «ما فداکاری زیادی کردیم - بسیاری از ما در جنگ کشته شدند. اما هیچکس برای نجات ما از این وضعیت نمی‌آید. درخواست ما فقط داشتن آب آشامیدنی است.»