اولین تماس تلفنی زلنسکی و شی جین‌پینگ درباره جنگ اوکراین

ولودیمیر زلنسکی رئیس جمهور اوکراین می‌گوید که با شی جین‌پینگ، رئیس جمهور چین، تماس تلفنی «مفصل و خوبی» داشته است. این اولین تماس دو رهبر از شروع جنگ روسیه علیه اوکراین است.

آقای زلنسکی در توییتی گفت بر این باور است که این تماس و انتصاب سفیر اوکراین در پکن «نیروی محرکه قدرتمندی برای توسعه روابط دو جانبه ما فراهم می‌کند.»

چین هم با تایید برقراری این تماس گفت که «همواره در جانب صلح ایستاده است.»

پکن، برخلاف غرب، سعی کرده است در قبال حمله روسیه بی‌طرف به نظر برسد.

اما چین هرگز پیوندهای نزدیکش را با مسکو پنهان نکرده یا حمله روسیه را محکوم نکرده است. آقای شی ماه پیش سفری دو روزه به روسیه انجام داد.

او در مسکو از ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، به عنوان «دوست عزیز» نام برد و طرح صلح ۱۲ ماده‌ای مبهم پیشنهاد کرد و پافشاری کرد که چین در جانب درست تاریخ ایستاده است.

با این حال او برای کمک تسلیحاتی به روسیه تعهدی ارائه نکرد.

چند روز بعد از آن آقای زلنسکی رهبر چین را برای گفت‌وگو به کی‌یف دعوت کرد. او اشاره کرد که آن‌ها پیش از شروع جنگ تماس داشتند، اما از زمان حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ تماسی برقرار نشده است.

دولت چین گفت که آقای شی در تماس روز چهارشنبه گفته است که کشورش به عنوان یک «کشور عمده و مسئول ... نه نظاره‌گر محض خواهد بود و نه بر آتش خواهد دمید، چه رسد به اینکه بخواهد از آن به سود خود بهره‌برداری کند.»

به نظر می‌رسد که این طعنه‌ای به بزرگترین رقیب چین، آمریکا، باشد که بیشترین کمک را در این جنگ به اوکراین ارائه کرده است.

جان کِربی، سخنگوی کاخ سفید، از این تماس تلفنی به عنوان «تحولی خوب» استقبال کرد اما گفت هنوز نمی‌توان گفت که آیا «به نوعی حرکت یا طرح یا پیشنهاد در جهت صلح منجر خواهد شد یا نه.»

بعید به نظر می‌رسد که چین به پایان جنگ کمک کند، اما نه فقط به این دلیل که روسیه برای خارج کردن نیروهایش از اوکراین تمایلی نشان نداده است. این از درخواست‌های اصلی کی‌یف است که آقای زلنسکی آن را در این تماس تکرار کرد: «نمی‌توان به بهای سازش بر سر خاک کشور به صلح رسید.»

منتقدان همچنین پیشنهاد نقش‌آفرینی چین به عنوان میانجی را زیر سوال برده‌اند، نه فقط با ذکر دوستی نزدیک آقای شی با رهبر روسیه، بلکه همچنین به دلیل جهش شدید حجم مبادلات تجاری چین و روسیه و خودداری پکن از اینکه حتی از آن‌چه اتفاق افتاده به عنوان «تهاجم» نام ببرد.

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، گفت که مسکو به طور کلی با رویکرد چین موافق است، اما افزود که مانع اصلی «درخواست‌های غیرواقع‌بینانه» کی‌یف است.

از خواسته‌های مسکو این است که انضمام بخش‌هایی از خاک اوکراین به روسیه، از جمله کریمه، که در سال ۲۰۱۴ به آن حمله کرد به رسمیت شناخته شود.

طرح ۱۲ ماده‌ای چین برای پایان دادن به جنگ مورد انتقاد گسترده اوکراین و غرب قرار گرفته است. این طرح برنامه روشنی برای امنیت آینده اوکراین یا سرزمین‌های اشغال شده توسط روسیه ارائه نمی‌کند و حاوی پیشنهادی برای لغو تحریم‌های یکجانبه است.

با این حال تماس یک ساعته روز چهارشنبه غافلگیرکننده نبود.

اورزلا فن درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، پیشتر در ماه جاری گفت که آقای شی از تمایل خود به گفتگو با رهبر اوکراین «تحت شرایط و زمان مناسب» سخن گفته است. او همراه امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه به پکن رفته بود.

آقای زلنسکی مکررا دست دوستی به سوی رهبر چین دراز کرده است، که اذعانی به این مساله است که ثروت و نفوذ گسترده چین در جهان شاید نتیجه جنگ را مشخص کند.

پکن گفت که آقای شی در این تماس تمایل خود برای تعامل مستقیم با اوکراین را با اعزام یک نماینده ویژه امور اروپا-آسیا به کی‌یف و سایر پایتخت‌ها برای «تماس عمیق» در جهت رسیدن به یک راه حل سیاسی اعلام کرده است.

آقای زلنسکی به نوبه خود پاولو ریابیکین، یک وزیر سابق، را به عنوان سفیر در پکن معرفی کرد.

آقای شی جین‌پینگ اخیرا موفقیت‌های دیپلماتیکی در قانع کردن ایران و عربستان سعودی برای احیای روابط داشته است. هرچند ممکن است نقش میانجیگر بین‌المللی به مذاق او خوش آمده باشد، اما احتمال دارد محاسبات اقتصادی هم در این موضوع موثر باشد.

اقتصاد کم شور و حال چین هنوز بعد از محدودیت‌های شدید کووید-۱۹ شکننده است. این کشور به صادرات تکیه دارد و با ادامه جنگ در اوکراین نمی‌تواند کاملا به وضعیت سابق برگردد.