«وضعیت راهب»؛ کاربرانی که نمی‌خواهند تمرکزشان از بین برود

وقتی سوزی الگره مشغول کار است، برای جلوگیری از پرت شدن حواس از اپلیکیشنی روی تلفنش استفاده می‌کند که ارتباط او با تمام شبکه‌ها اجتماعی را برای مدتی که لازم دارد قطع می‌کند.

خانم الگره وکیل حقوق بشر و نویسنده ساکن لندن است. او می‌گوید این روش قطع کردن ارتباط با شبکه‌های اجتماعی کمک کرده است تمرکز بیشتری روی کارش داشته باشد و حواسش پرت نشود.

می‌گوید: «به نظرم خیلی سخت است که فقط با اتکا بر نیروی اراده بخواهید تلفن هوشمندتان را فراموش کنید و وقت زیادی را با آن به هدر ندهید.»

اپلیکیشنی که خانم الگره از آن استفاده می‌کند فریدم نام دارد. می‌توانید آن را طوری تنظیم کنید که شبکه‌های اجتماعی بخصوصی را برایتان قفل کند و یا دسترسی به اینترنت را به‌کل قطع کند.

می‌توانید زمان این محدودیت را از چند دقیقه تا چند ساعت باشد ، تنظیم کنید . البته ممکن است نظرتان عوض شود و بخواهید محدودیت‌ها را زودتر از زمانی که تعیین کرده‌اید حذف کنید. اما اگر گزینه قفل کامل (لاکد مود) را انتخاب کنید، تا قبل از پایان زمانی که تعیین کرده‌اید نمی‌توانید قفل شبکه‌های اجتماعی را حذف کنید.

خانم الگره می‌گوید او به‌جای خاموش کردن تلفن ترجیح می‌دهد از اپلیکیشن فریدم استفاده کند: «وقتی لازم است تلفنم در دسترس باشد اما نمی‌خواهم حواسم پرت شود از این اپلیکیشن استفاده می‌کنم.» برنامه‌های مشابه دیگری هم برای این کار وجود دارند ازجمله: کلد ترکی، فوکوس می و فارست.

با گسترش شبکه‌های اجتماعی و وسایلی که دائماً در حال رقابت برای جلب‌توجه ما هستند، جمعیتی به رو رشدی از افراد به دنبال پیدا کردن راه‌هایی برای متوقف کردن میل بی‌وقفه به چک کردن تکست و مرور کردن فید شبکه‌های اجتماعی هستند.

امسال موجی بین افرادی که میخواهند بازده کاری بهتری داشته باشند با عنوان «وضعیت راهب»(مانک مود) رایج شده است. این یعنی وقف کردن کامل خود برای انجام یک کار بخصوص بی‌اینکه هیچ عامل تکنولوژی یا غیر تکنولوژیک موجب بر هم خوردن تمرکز شود.

این اصطلاح بار اول در فضای تیک‌تاک و با وایرال شدن ویدیوهایی که هشتگ «وضعیت راهب» (مانک مود) داشتند رایج شد. این ویدیوها از درماه مه ۳۱ میلیون بازدیدکننده داشتند . این رقم اکنون به بیش از ۷۷ میلیون رسیده است.

خانم الگره می‌گوید اپلیکیشن فریدم به او کمک کرده هنگام نوشتن کتابش تمرکزش را حفظ کند. کتاب غیرداستانی او که اتفاقاً نامش آزادی برای فکر کردن است، سال گذشته منتشر شد.

او می‌گوید: «بسیار جالب است چون موضوع کتاب من دقیقاً درباره چالش ما، برای تمرکز در این دوران دیجیتال است و اینکه فنّاوری‌های جدید طوری طراحی‌شده‌اند که ذهن ما درگیر خود نگه‌دارند و درروند تفکر ما اختلال ایجاد کنند.»

قطع ارتباط با شبکه‌های اجتماعی و به‌طورکلی اینترنت کار ساده‌ای نیست. گریس مارشال، نویسنده و مربی بازده کاری می‌گوید مطالعات متعددی در سال‌های اخیر انجام‌شده که نشان می‌دهند این فضا خصوصیت اعتیادآور دارد.

خانم مارشال می‌گوید: «وقتی صدای پینگ از موبایل می‌شنویم در همان لحظه یک مدار باز در مغز ما فعال می‌شود. مغز می‌خواهد با دیدن محتوی آن پیغام این مدار را کامل کند. وقتی مدار را کامل می‌کنیم در بدنمان دوپامین ترشح می‌شود. (ترکیب شیمیایی طبیعی که وقتی احساس خوبی داریم در مغز ترشح می‌شود.)

خانم مارشال می‌گوید حتی ایمیل‌های کاری هم می‌توانند در تمرکز ما اختلال ایجاد کنند و مشکل‌زا باشند: «تمام این ابزارهای تکنولوژیک مانند ایمیل، اپلیکیشن هایی مانند اسلک، مایکروسافت تیمز و انواع پیغام‌ها در لحظه کار می‌کنند. بیشتر افراد فکر می‌کنند از آن‌ها توقع می‌رود به همه این پیغام‌ها درهمان لحظه جواب دهند.»

به نظر خانم گریس محیط‌های کاری برای اینکه توازن بین زندگی و کار افراد را حفظ کنند باید دستورالعمل‌هایی در مورد مدت‌زمان موردقبول برای جوابگویی به پیغام‌ها و ایمیل‌ها تعریف کنند. او می‌گوید: «این مسئله فقط مربوط به تمرکز افراد و بازده نیروی کار نیست. در اینجا تأثیر این شرایط بر سلامت روانی افراد هم مطرح است.»

فرد استوتزمن، مؤسس شرکت تولیدکننده اپلیکیشن فریدم می‌گوید وقتی در دانشگاه بود ایده طراحی این برنامه به فکرش رسید. او متوجه شد زمان زیادی در فیس بوک می‌گذراند و وقت کافی برای نوشتن تحقیق‌هایش ندارد. در حال حاضر دو و نیم میلیون نفر در سراسر جهان از این اپلیکیشن استفاده می‌کنند.

او می‌گوید: «اینکه نمی‌توانیم در برابر وسوسه بی‌وقفه چک کردن فید شبکه‌های اجتماعی مقاومت کنیم به دلیل ایراد در توانایی ما به‌عنوان انسان نیست.»

«شرکت متا (که صاحب فیس بوک، اینستاگرام و واتس اپ است) صدها فارغ‌التحصیل دکترا و دانشمندان رفتارشناسی را استخدام کرده تا بتواند این اپلیکیشن ها را برای کاربران تحریک‌کننده‌تر کند. در این وضعیت یک فرد عادی در میدان مبارزه ناعادلانه‌ای قرارگرفته است.»

آقای استوتزمن می‌گوید از اینکه بتواند از تکنولوژی برای عقب راندن تکنولوژی استفاده کند بسیار راضی است.

او می‌گوید در دوران همه‌گیری ویروس کرونا تعداد کاربران به‌شدت بالا رفت تا جایی که دانلود برنامه در سال ۲۰۲۰، پنجاه‌درصد افزایش داشت و در سال ۲۰۲۱ پانصد هزار کاربر جدید اضافه شدند. شبکه‌های اجتماعی که بیشتر از همه توسط کابران حذف می‌شوند اینستاگرام، فیس بوک و توییتر هستند.

اگر نمی‌خواهید برای حفظ تمرکز خود وابسته به یک اپلیکیشن باشید، مارک چنون پیشنهادهای دیگری دارد. آقای چنون مربی بازده کاری و روش تفکر است. او می‌گوید می‌توانید با تغییرات کوچک در برنامه روزانه شروع کنید. او می‌گوید: «اگر می‌خواهید تغییری در خود ایجاد کنید یا عادتی را عوض کنید، سعی کنید آن رفتار را کوچک کنید.»

«اگر نمی‌خواهید یوتیوب تماشا کنید، سعی کنید عادت‌های دیگری که برایتان مفید هستند ایجاد کنید. کنترل کردن چیزهایی که حواسمان را پرت می‌کنند کلیدی است. وقتی اول صبح پشت کامپیوتر می‌نشیند از خودتان بپرسید: امروز کدام کارها را باید تمام کنم؟ و بعد به جواب‌هایی که برای این سؤال دارید توجه کنید.»

ولادیمیر دراتس، یکی از مؤسسان اپلیکیشن فوکوس می است.او معتقد است اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی باید جدی‌تر گرفته شود. می‌گوید: «جامعه توجه زیادی به اعتیاد به مواد مخدر یا قمار دارد. به نظر من ما بیشتر وقت‌ها نمی‌دانیم چقدر به ابزارهای دیجتیال خود معتاد شده‌ایم.»

آقای دراتس می‌گوید راه افتادن موج وضعیت راهب حرکتی است در مخالفت با میل سیری‌ناپذیر به ارضا شدن‌های در لحظه. این حرکت یک موج مقاومت بسیار ضروری در برابر تفکری است که می‌گوید:« اگر هرروز لحظه ای در این فضای مجازی خودی نشان ندهی در زندگی به‌جایی نخواهی رسید.»

آقای دراتس اضافه می‌کند در آینده با فراگیرتر شدن هوش مصنوعی، تکنولوژی حتی بیش از امروز مانع تمرکز ما خواهد شد: «هوش مصنوعی مقدار محتوای موجود و در دسترس را ازآنچه هست بسیار بیشتر خواهد کرد.»

«ما شاهد ظهور روزافزون برنامه‌هایی خواهیم بود که می‌خواهند توجه کاربران را به خود جلب کنند. وضعیت راهب حتماً در چنین شرایطی شیوع بیشتری پیدا خواهد کرد.»