بائو تونگ، قهرمان مبارزه برای آزادی در چین در ۹۰ سالگی درگذشت

بائو تونگ، بلندپایه ترین مقام حزب کمونیست که به خاطر موضعگیری در مورد قیام میدان  تیانانمن، سال ۱۹۸۹ به زندان افتاده بود، در سن ۹۰ سالگی درگذشت.

خواست معترضان تیانانمن برقراری دموکراسی در جمهوری خلق چین بود، اما حکومت این کشور آن را با خشونت کم‌سابقه سرکوب کرد.

در حالیکه فعالان چینی مدافع دموکراسی در سراسر جهان برای درگذشت بائو سوگواری می‌کنند، این خبر در رسانه‌های سانسور شده کشور خودش انعکاس و واکنشی نداشته است.

در جریان اعتراضات طرفداران دموکراسی در دهه ۱۹۸۰، بائو از اصلاحات سیاسی در نظام کمونیستی کشورش دفاع کرد، اما در پی سرکوب جنبش آزادی‌خواهی، حزب کمونیست بائو را اخراج و او را به مدت هفت سال زندانی کرد.

در سال‌های بعد، اعتراضات تیانانمن عملا از تاریخ چین حذف شد و اطلاعات مربوط به قتل عام آن سال از جمله تعداد دقیق قربانیان همچنان نامعلوم مانده است.

حتی امروز هم جستجوی نام بائو در موتور جستجوی ویبو(Weibo)، که موتور جستجوی سانسور شده چینی است، نتیجه‌ای ندارد و تنها این پیام دریافت می‌شود که به «دلایل قانونی و مقررات مربوطه، محتوای این صفحه نمایش داده نمی‌شود».

به خاطر محدودیت شدیدی که حزب کمونیست در مورد هر موضوع مرتبط با اعتراضات دهه ۱۹۸۰ یا هر شکل دیگری از مخالفت اعمال کرده است، تنها معدودی از جوانان امروز نام بائو را شنیده‌اند.

اما پس از اینکه بائو یو، پسر بائو تونگ، اعلام کرد که پدرش صبح چهارشنبه در آرامش در پکن «شهری که برای دهه‌ها خانه خود خوانده بود» درگذشت، پیام‌های متعدد تسلیت در شبکه‌های اجتماعی چینی‌ها طرفدار دموکراسی منتشر شد.

وانگ دان، یکی از رهبران دانشجویان معترض در میدان تیانانمن، در توییتری از او به‌عنوان یک اصلاح‌طلب و فعال سیاسی ستایش کرد و گفت که تلاش او برای ایجاد فضای باز سیاسی در چین به یاد ماندنی است.

او گفته است که اگرچه مخالف حزب کمونیست چین است، اما برای مقامات سابق حزب که حتی قبل از اخراج از حزب هم برای تحول سیاسی در کشورشان تلاش کرده بودند احترام قایل است.

در دهه ۱۹۸۰، بائو یکی از دستیاران ارشد ژائو زیانگ، دبیرکل وقت حزب کمونیست بود. این همان سمتی است که در حال حاضر در دست شی جین‌پینگ است. ژائو طرفدار اصلاحات و یکی از چهره های برجسته جناح اصلاح‌طلب در حزب بود.

بائو تونگ در سال ۱۹۳۲ در استان ژجیانگ در شرق چین متولد شد و در سال ۱۹۴۹ به حزب کمونیست پیوست، همان سالی که حزب بر سرزمین اصلی چین مسلط شد.

در دهه ۱۹۸۰، او به سمت منشی سیاسی ژائو زیانگ منصوب شد و این سمت را در زمانی که ژائو نخست وزیر و پس از آن، دبیرکل حزب بود هم حفظ کرد.

او به سمت عضو کمیته مرکزی و مدیر دفتر اصلاحات در حزب کمونیست منصوب شد.

بائو در تدوین پیش‌نویس برنامه اصلاحات سیاسی و اقتصادی مشارکت داشت. هدف این برنامه تحول در ساختار قدرت بود که از زمان مرگ مائوتسه تونگ در سال ۱۹۷۶ تا حد زیادی بدون تغییر باقی مانده بود.

از او به عنوان یکی از معماران رهبری جمعی نام برده می‌شود که حزب بعدها به منظور جلوگیری از تمرکز قدرت در دست یک رهبر واحد آن را به اجرا گذاشت.  

اما در سال ۱۹۸۹ و گسترش اعتراضات، طرفداری از دموکراسی، تندروهای حزب که نگران موقعیت و آینده خود بودند با کنار گذاشتن طرفداران اصلاحات، به سرکوب بیرحمانه اعتراضات پرداختند.

در نتیجه، زندگی سیاسی ژائو و بائو که آشکارا با معترضان همدردی می‌کردند، چند روز قبل از کشتار ۴ ژوئن به طور ناگهانی پایان یافت.

در آن زمان ژائو از سمت خود برکنار شد و بقیه عمر خود را در حبس خانگی گذراند و در سال ۲۰۱۵ درگذشت.

بائو در ماه مه ۱۹۸۹ دستگیر و در سال ۱۹۹۲ محاکمه شد. اتهام او «افشای اسرار دولتی و تبلیغات ضد انقلابی» بود که به اخراج او از حزب و هفت سال زندان منجر شد.

حتی پس از آزادی از زندان نیز وی به شدت تحت نظر قرار داشت اما در همان زمان هم به یکی از شدیدترین منتقدان حکومت حزب کمونیست تبدیل شد و از رهبران چین خواست که به یاد قربانیان میدان تیانانمن در روز ۴ ژوئن ۱۹۸۹، نشان یادبودی در این میدان نصب شود.

او از دولت می‌خواست تا وقوع رخداد آن روز و واقعیات مربوط به آن را قبول کرده و تایید کند.

در سال ۲۰۱۲ او فعالیت در توییتر را آغاز کرد و به اظهار نظر در مورد سیاست چین پرداخت.

در سال ۲۰۱۹، بائو در مصاحبه‌ای با بخش چینی بی‌بی‌سی به مناسبت سی امین سالگرد اعتراضات تیانانمن، گفت که احساس می‌کند در زندگی خود «دستاوردی» نداشته است.

او گفت که اصلاحات سیاسی که بر آن اصرار داشت و آینده‌ای که برای چین آرزو می‌کرد، محقق نشده است.

جیانگ زونگکائو، همسر بائو، در ماه اوت سال جاری درگذشت. او هم هنگام مرگ ۹۰ سال داشت.

این زوج دو فرزند به اسامی بائو پو و بائو جیان دارند.

بائو تونگ چند روز قبل از مرگ، سالروز تولد ۹۰ سالگی خود را جشن گرفت.

پسرش آخرین سخنان پدرش را به اشتراک گذاشته که در آن گفته است: «مهم نیست به ۹۰ سالگی رسیده‌ام، بلکه مهم آینده‌ای است که همه ما باید برای آن مبارزه کنیم ... باید کاری را که قرار است انجام دهیم، انجام دهیم و در آن صورت است که  به ارزش خود و به  ارزش زندگی خود پی خواهیم برد».