چگونه «پری‌های دریایی‌ واقعی» کره جنوبی باعث شدند ملاله بخواهد شنا یاد بگیرد

به شما حق می‌دهم که مستندی درباره زنان مسنی که در کره جنوبی ماهی‌گیری می‌کنند، اشتیاق چندانی در شما ایجاد نکند که بخواهید فورا آن را تماشا کنید.

اما ماجرای این زنان، بسیار فراتر از گروهی بازنشسته است که به دنبال یک سرگرمی معمولی هستند. در این قصه حتی یک مادر بزرگ دوست‌داشتنی هم وجود ندارد.

به زبان ساده، جامعه «هانیو» (به معنای زنان دریایی)، یک گروه از زنان جسور و نترس هستند.

و ملاله یوسف‌زی، فعال مشهور جهانی و تهیه‌کننده فیلم، آن‌ها را در جدیدترین مستندش با عنوان: «آخرین زنان دریا» به کارگردانی فیلم‌ساز آمریکایی-کره‌ای سو کیم به جهانیان معرفی می‌کند.

غواصان هانیو از جزیره ججو در کره جنوبی که اغلب «پری دریایی واقعی» نامیده می‌شوند، قرن‌هاست که بدون اکسیژن به جمع‌آوری غذاهای دریایی مشغول‌اند. اما حالا که سن این ماهی‌گیرها از ۶۰ و ۷۰ و گاهی ۸۰ سالگی نیز فراتر می‌رود، سبک زندگی و سنت‌های آن‌ها در خطر است؛ چرا که تعداد کمی از زنان جوان‌تر به این حرفه می‌پیوندند و حیات طبیعی اقیانوس نیز در معرض تهدید است.

ملاله می‌گوید: «خیلی شگفت‌زده شدم که درباره هانیو چیزی نمی‌دانستم، مثل بسیاری از مردم. وقتی فهمیدم، فوراً قبول کردم که در این فیلم همکاری کنم.»

سو کیم که فرزند دو مهاجر کره‌ای است و در آمریکا به دنیا آمده است، اولین بار در دوران کودکی‌اش در سفرهای تعطیلات به کره جنوبی با هانیو آشنا شد.

او می‌گوید: «من به خاطر همان دلایلی که در فیلم می‌بینید، از دیدن آن‌ها شگفت‌زده شدم. آن‌ها بسیار جسور، پرانرژی و با اعتمادبه‌نفس بودند. آن‌ها همچنین بسیار پر سروصدا بودند... دعوا و خنده می‌کردند و انرژی زیادی می‌دادند و فضا را بدون عذرخواهی اشغال می‌کردند. من عاشق این جو و انرژی بزرگ شدم و همیشه مجذوب آن‌ها باقی ماندم. آن‌ها نوعی از زنانگی کره‌ای بودند که من الهام گرفته بودم و می‌خواستم از آن تقلید کنم.»

حدود ۱۰ سال پیش، داستان این فیلم وقتی اهمیت بیشتری پیدا کرد که کیم فهمید این احتمالاً آخرین نسل از هانیو است. او می‌گوید: «این وظیفه فوری شد که مطمئن شویم کسی آن‌ها را مستند می‌کند... در حالی که هنوز در قید حیات‌اند و می‌توانند داستان خود را با کلمات خودشان تعریف کنند.»

این فیلم، زنان را در حین کار سختشان در فصل برداشت دنبال می‌کند و چالش‌هایی را که در دریا و بیرون از آن با آن مواجه‌اند به نمایش می‌گذارد.

آن‌ها هر روز ساعت شش صبح برای غواصی بیرون می‌روند. در این مدت بین ۱۰۰ تا ۳۰۰ بار در هر جلسه نفس خود را برای چند دقیقه نگه می‌دارند.

سطح آمادگی جسمانی آن‌ها را تصور کنید. آن‌ها برای چهار ساعت برداشت می‌کنند و سپس سه یا چهار ساعت دیگر برای پاک کردن و آماده‌سازی صید خود وقت می‌گذارند.

تئوری‌های مختلفی درباره اینکه چرا زنان سال‌ها پیش این شغل سنتی مردانه را به دست گرفتند، وجود دارد. سایت «ویزیت ججو» توضیح می‌دهد که تعداد مردان به دلیل مرگ و میر زیاد در دریای خشن هنگام ماهی‌گیری، اندک بود.

در نتیجه، مردان کمی برای برداشت از دریا وجود داشتند و زنان به تدریج این کار را بر عهده گرفتند.

این اولین مستند بزرگ درباره هانیو است و کیم می‌گوید که دسترسی به آن‌ها سخت بود. او توضیح می‌دهد: «جوامع هانیو بسیار بسته هستند. آن‌ها جوامع روستایی هستند که در روستاهای ماهی‌گیری زندگی می‌کنند و تعامل زیادی با شهرهای ججو ندارند.»

او توانست از طریق محققی که ارتباطاتی با این جوامع داشت، با آن‌ها ارتباط برقرار کند.

او می‌گوید: «آن زن من را به آن‌ها معرفی کرد و بعدش من به آن‌جا رفتم و دو هفته با با جوامع هانیو سپری کردم و اعتمادشان را به دست آوردم. و این کار را هم اغلب با گوش کردن حرف‌هایشان انجام دادم.»

او می‌افزاید: «آن‌ها دوست داشتند درباره همه اتفاقاتی که برایشان می‌افتد، حرف بزنند. آن‌ها می‌خواستند درباره این موضوع صحبت کنند که جامعه‌شان در آستانه از بین رفتن است. آن‌ها می‌خواستند درباره بلایی که سر اقیانوس می‌آید و ظاهرا هیچ کس هم عین خیالش نیست، صحبت کنند.»

کیم می‌گوید باید به آن‌ها اطمینان می‌داد که نمی‌خواهد از آن‌ها استریوتایپ بسازد یا به این دلیل که آن‌ها در پیری هنوز باید کار کنند، دلسوزی کند.

او می‌گوید: «آن‌ها عاشق کارشان هستند. آن‌ها معتقدند که بسیار قوی هستند و با این کار قدرت می‌گیرند.»

کیم با آن‌ها گفت که در فیلم، آن‌ها را با «قدرت واقعی‌شان» به تصویر خواهد کشید.

او می‌گوید: «من قول دادم که تصویر کلیشه‌ای یک مادربزرگ از آن‌ها نسازم، بلکه همانطور که آن‌ها را می‌بینم به تصویر بکشم؛ به عنوان قهرمان. بعد از آن من به عضو خانواده‌شان تبدیل شدم.»

خطرات این شغل بسیار زیاد است. هیچ بیمه‌ای برای این شغل وجود ندارد، زیرا بسیار خطرناک است. و اکنون اقیانوس - و معیشت زنان - ممکن است در معرض تهدید باشد.

گرم شدن زمین باعث کاهش موجودات دریایی، به‌ویژه در آب‌های کم‌عمق شده است و غواصی در عمق بیشتر بدون اکسیژن سخت‌تر است.

بخش بزرگی از فیلم بر اعتراضات زنان علیه تخلیه آب‌های رادیواکتیو از نیروگاه فوکوشیمای ژاپن به اقیانوس متمرکز است (جزیره ججو در نزدیکی ژاپن است). در جریان این اعتراض‌ها یکی از هانیوها را به نام سون دوک جانگ، مستقیماً به شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو می‌برد.

پیام کارشناسان به‌طور عمده این است که تخلیه آب‌های رادیواکتیو به اقیانوس ایمن است و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به این کار چراغ سبز نشان داده است. اما همه دانشمندان با تأثیری که این تخلیه مواد رادیواکتیو در آب‌های آزاد خواهد داشت موافق نیستند.

در حالی که هانیوها موجودات دریایی را برداشت می‌کنند، مقرراتی وجود دارد که تعیین می‌کند چه زمانی مجاز به برداشت برخی از غذاهای دریایی هستند، که به حفاظت از اکوسیستم کمک می‌کند.

به گفته کیم دلیل دیگر اینکه آن‌ها از تانک‌های اکسیژن استفاده نمی‌کنند این است که «آن‌ها باور دارند نگه داشتن نفس به آن‌ها اجازه می‌دهد به میزانی طبیعی از موجودات دریایی باید برداشت کنند.» او می‌گوید که این کار جلوی برداشت بیش از حد را می‌گیرد.

شاید تهدید بزرگ‌تر از درون باشد، چرا که تعداد کمی از زنان جوان‌تر این حرفه سخت را انتخاب می‌کنند.

یک مدرسه آموزشی در اوایل دهه ۲۰۰۰ تأسیس شد تا از کاهش تعداد آن‌ها جلوگیری کند، اما تنها ۵٪ از کسانی که در این مدرسه شرکت می‌کنند، هانیو می‌شوند.

با این حال همه چیز از دست نرفته است. فیلم دو زن جوان از جزیره‌ای دیگر را معرفی می‌کند که در شبکه‌های اجتماعی دنبال‌کنندگان زیادی پیدا کرده‌اند و به ساعات کاری انعطاف‌پذیر این شغل اشاره می‌کنند که می‌تواند با زندگی خانوادگی سازگار باشد. یکی از آن‌ها برای انجام این شغل در سن ۳۰ سالگی شنا را یاد گرفت.

زنان مسن‌تر در جشنواره‌ها و اعتراضات با آن‌ها دیدار می‌کنند. آن‌ها را «بچه‌هایشان» می‌نامند، در حالی که خودشان «خاله» خطاب می‌شوند.

یوسف‌زی می‌گوید: «وقتی به هانیوها و نحوه همکاری آن‌ها نگاه می‌کنم، به من یادآوری می‌شود که زنان در جاهای دیگر نیز به‌طور جمعی کار می‌کنند، از جمله تلاش‌های زنان افغانستان برای آگاهی‌بخشی درباره ستم‌های سیستماتیکی که با آن روبرو هستند.»

او می‌گوید: «وقتی دختری این مستند را تماشا می‌کند، می‌خواهم به خودش ایمان بیاورد و متوجه شود که می‌تواند هر کاری انجام دهد. او می‌تواند به مدت دو تا سه دقیقه زیر آب بدون اکسیژن بماند. و البته من هنوز باید کلاس‌های شنا بردارم تا یاد بگیرم چگونه شنا کنم! من در نقطه صفر هستم، اما این مستند من را به فکر شنا انداخته است.»