مس عینک یکی از مهمترین معادن مس در دنیا است
دولت افغانستان اعلام کرده است که تا دو سال دیگر کار عملی پروژه بزرگ استخراج معدن مس عینک در جنوب کابل شروع خواهد شد.
براساس قرارداد امضا شده میان وزارت معادن افغانستان و شرکت چینی 'ام سی سی'، این شرکت دو میلیارد دلار در این پروژه سرمایهگذاری میکند.
در این بخش از رشته گزارشهای "معادن ثروت نهان افغانستان"، علی سلیمی گزارشگر بی بی سی در کابل به یک چالش جدی دیگر در برابر آغاز کار عملی این پروژه پرداخته است.
در سالهای اخیر تحقیقات باستانشناسی نشان میدهد که مس عینک یکی از مهمترین مناطق باستانی افغانستان است و استخراج مس از این معدن میتواند آثار تاریخی چند هزار ساله را از بین ببرد.
گزارشگر بی بی سی که خود به محل رفته بود، مینویسد که بیش از دو هزار سال قبل، پیرامون کوههای اطراف منطقه مس عینک، تمدنی وجود داشته است.
ظاهرا وجود فلز گرانبهای مس مردم زیادی را در آن زمان به اینجا کشانده بود.
باستانشناسان آثار تاریخی زیادی را که بیشتر شان به دورههای کوشانیان و سامانیان بر میگردد، در این محل کشف کردند و نمایشگاهی از این آثار در موزه ملی کابل نیز برگزار شد.
ذخایر سرشار مس
امروزه با پیشرفت صنعت و فنآوری، ارزش مس به عنوان گنج پنهان در مس عینک، روز به روز بیشتر میشود. افغانستان برای استخراج پرهزینه و حرفهای مس توان کافی ندارد و این کار را پس از مزایده که اتهامات فساد نیز بر آن وارد شد، به یک شرکت چینی واگذار کرد.
باستانشناسان آثار تاریخی زیادی را در منطقه مس عینک کشف کردند
این بزرگترین قرارداد استخراج معدن در طول تاریخ افغانستان به شمار میرود. سه معدن بزرگ مس تا کنون در افغانستان شناسایی شده .
- معدن مس عینک ولایت لوگر در جنوب کابل
- معدن مس بلخاب در ولایت سرپل در شمال
- معدن مس و طلای زرکشان ولایت غزنی در جنوب
دولت افغانستان امیدوار است که بهره برداری از معدن مس عینک سود سرشاری نصیبش کند.
وحیدالله شهرانی وزیر معادن افغانستان میگوید: "پیش بینی ما این است که وقتی معدن عینک به حداکثر تولید که در قرار داد سالانه تا ۲۵۰ هزار تن ذکر شده برسد، با توجه به قیمت مس در بازارهای جهانی، درآمد دولت بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار در سال خواهد بود. به شکل مستقیم و غیر مستقیم ۱۰ تا ۱۵ هزار شغل ایجاد خواهد شد."
معدن مس عینک در یک منطقه باستانی افغانستان واقع شده است.
دولت افغانستان میگوید در آمد آن از معدن مس عینک حدود ۴۰۰ میلیون دلار در سال خواهد بود
قدمت ساختمانهای مربوط به تمدن بودایی در این منطقه به سدههای اول تا هشتم میلادی بر میگردد. دولت افغانستان سعی دارد پیش از شروع استخراج معدن، آثار باستانی ارزشمند اینجا را به جای دیگری منتقل کند. اگر تا یک سال دیگر این آثار منتقل نشوند، افغانستان هزینه جبران ناپذیری برای این پروژه خواهد پرداخت. مانند این محل باستانی بودایی، دهها منطقه تاریخی دیگر در نزدیکی معدن مس عینک شناسایی شده اند.
مناطق تازه کشف شده باستانی، شامل قراردادی است که دولت افغانستان با شرکت 'ام سی سی' امضا کرده و باستانشناسان نیز در تلاش اند تا این مناطق به عنوان میراث فرهنگی مورد حفظ و مراقبت قرار بگیرند.
ذخایر معدن مس عینک حدود ۱۵ میلیون تن برآورد شده است. قرار است دو خط آهن، محصولات آن را به خارج از افغانستان منتقل کند. معدن مس عینک در منطقهای به وسعت ۴x۲.۵ کیلومتر مربع در ۳۰ کیلومتری جنوب شرق کابل واقع شده است.
- یک خط آهن از مس عینک به مرز تورخم با پاکستان کشیده خواهد شد تا افغانستان را به شبکه راه آهن پاکستان وصل کند.
- خط دیگر از مس عینک و از طریق ولایت پروان به بندر حیرتان در شمال افغانستان میشود تا افغانستان را به شبکه خط آهن آسیای میانه و روسیه متصل کند.
وحیدالله شهرانی میگوید: "یک شرکت اختصاصی خطوط آهن مسئولیت مطالعات در این زمینه را به عهده گرفته و این کار تا ۱۲ ماه آینده تکمیل می شود. از سال آینده و براساس همین مطالعات کارساخت خطوط آهن شروع خواهد شد."
نگرانیهای امنیتی
بالاگرفتن ناامنی ها در لوگر سبب شد چندی پیش شماری از کارگران چینی محل معدن مس عینک را ترک کنند
ولایت لوگر در جنوب کابل از ولایات نا امن است. بالاگرفتن ناامنی ها نیز سبب شد چندی پیش شماری از کارگران چینی اینجا را ترک کنند.
اما دولت می گوید حالا این مشکل برطرف شده و این کارگران سر کارشان بازگشته اند.
حدود ۱۵۰۰ پلیس ویژه، مأموریت حفاظت از معدن مس عینک را به عهده دارند.
دولت امیدوار است این برنامه در کنار توسعه اقتصادی ولایت لوگر، بخشی از بودجه ملی را نیز تأمین کند.
شکی نیست که استخراج معدن مس عینک در سالهای آینده درآمد سرشاری را نصیب افغانستان خواهد کرد. اما بسیاری می پرسند که آیا منافع اقتصادی ارزش آن را دارد که آثار ارزشمند تاریخی قربانی آن شود؟
