استاد طالبان: آمریکا باید با طالبان مذاکره کند

مولانا سمیع‌الحق، رئیس مدرسه حقانیه می گوید تنها مذاکره مستقیم آمریکا با شورشیان افغان می‌تواند راه‌حل جنگ افغانستان باشد. صدها تن از مجاهدین و طالبان افغان از جمله ملا محمد عمر، رهبر طالبان در مدرسه دینی دارالعلوم حقانیه او درس خوانده‌اند.

پیش از این، من گفتگویی درباره اوضاع افغانستان با ژنرال حمید گل، رئیس سابق سازمان استخبارات پاکستانی (ای. اس. آی) انجام داده بودم و او را از قول تحلیلگران مسائل منطقه، پدر معنوی طالبان خوانده بودم. بعد وقتی نصیرالله بابر، وزیر داخله سابق دولت پاکستان در اثر کهولت سنی درگذشت، او را هم "پدر معنوی" طالبان معرفی کردیم.

اما شاید مولانا سمیع‌الحق حقانی که برای سالهای طولانی زمینه فراگیری دروس دینی را برای مجاهدین و طالبان افغان فراهم کرده است، بیش از همه سزاوار این عنوان باشد. مدرسه حقانیه او هنوز بیش از سه هزار طلبه دارد و آقای حقانی در تنظیم کار و برنامه بیش از ٤٠ هزار مدرسه فعال دینی در پاکستان، نقش تعیین کننده‌ای دارد.

دولت افغانستان اکثر این مدارس را در واقع مراکز جلب و جذب شبه‌نظامیان می‌داند و بارها خواستار ممنوع کردن این مدارس شده است.

در مصاحبه با مولانا حقانی همه ای این نگرانی ها را با او در میان گذاشتم و ابتدا پرسیدم که چقدر نسبت "پدر معنوی" طالبان برای او درست است؟

مساله اصلی این است که دارالعلوم حقانی یک نهاد آموزشی است؛ با سیاست و دیگر مسائل ارتباطی ندارد. درست مثل مراکز آموزشی در اروپا و جهان. در چهارده سالی که جهاد علیه شوروی جریان داشت، فرماندهان ارشد این جهاد فارغ التحصیل دارالعلوم حقانیه بودند؛ به این لحاظ دارلعلوم را نشانه می‌گیرند. رابطة ما با طالبان یک رابطة روحانی و معنوی است.

رابطه شما با ملا محمدعمر چگونه است؟

مساله اصلی این است که طالبان افغان هم برای درس به مدرسه ما آمدند. ملا عمر هم آمد. ملا عمر دورة حدیث را خواند و نتوانست درسش را اینجا تمام کند. کمی هم در کویته درس خواند و بعدا در جهاد علیه (شوروی سابق) سهم گرفت. عضو حزب اسلامی مولوی یونس خالص بود. ملا عمر فقط یک مجاهد بود. اوضاع طوری رقم خورد که خدا خواست به‌وسیله طالبان امنیت (در افغانستان)برقرار شود. ملا عمر هم ظاهر شد.

فعلا رابطه تان با ملا عمر چگونه است؟

فعلا همه آنها مخفی شده‌اند. برای آنها آسان نیست که به پاکستان بیایند. تحت تعقیب آمریکا هستند. برای دستگیری هر یک چند میلیون دلار جایزه گذاشته شده. اگر بخواهد هم با من رابطه برقرار کند، مشکل است.

شما استاد طالبان بودید، فکر می‌کنید چقدر بر طالبان نفوذ دارید اگر بخواهید آنها را تشویق به آشتی ملی در افغانستان کنید؟

آن باور و محبتی که به استاد دارند، هنوز وجود دارد. اما من تجربه نکرده‌ام که حرفم را گوش می‌کنند یا نه. آنها اهداف بزرگی دارند. جنگ عظیمی دارند. در راه جهاد قربانی داده‌اند، صدها نفر شهید داده‌اند. آنها هدف خود را خود تعیین کرده اند. طالبان به حرف یا هدایت کسی جنگ را شروع نکرده.

دولت افغانستان برای مذاکره با طالبان شورای عالی صلح را تشکیل داده. فکر می‌کنید این موثر تمام خواهد شد؟

طرف اصلی این جنگ دولت افغانستان نیست. آمریکا با طالبان و کسانی که در کنار طالبان می‌جنگند، طرف است. اگر اینها (آمریکا و طالبان) گفتگو کنند، راه حل پیدا می‌شود.

اما آیا طالبان به حقوق بشر اعتقادی دارند؟

طالبان هرگز به کسی ظلم نکرده. این تبلیغات سو بود. هدف آمریکا این است که طالبان نظام اسلامی برپا نکنند. این اصل مطلب است.

آیا حملات انتحاری از لحاظ شرعی جواز دارد؟

ببینید حملات انتحاری یک عکس‌العمل است. برای حل آن، عمل باید اصلاح شود. معلوم شود که انتحاری واکنشی به کدام عمل است؟

آیا شما فکر می‌کنید کسی که عمل انتحاری می‌کند به بهشت خواهد رفت؟

من فعلا از جایگاه یک شخصیت سیاسی با شما حرف می‌زنم. در این مورد باید علما فتوا بدهند. حتی اگر من فتوا هم بدهم، آنها دست از کار شان نخواهند کشید. البته من از حملات انتحاری حمایت نمی‌کنم.

بسیاری می‌گویند مدارس دینی تبدیل شده به پناهگاه و آموزشگاه شورشیان. نظر شما چیست؟

ما یک نظام وفاق‌المدارس داریم که تمام مدارس پاکستان شامل آن است. نصاب، نظام، نشست و برخاست و همه امور مدارس را ما کنترل می‌کنیم. تا حال دولت‌ها جایی را به ما نشان نداده که برویم و ببینیم که شورشیان آنجا آموزش می بینند.