دیده‌بان حقوق بشر: رهبران طالبان را از سفر ممنوع کنید؛ عفو بین‌الملل: طالبان باید فوراً یوتیوبرهای افغان را آزاد کند

سازمان دیده‌بان حقوق بشر گفته اقدامات سخت‌تری علیه طالبان لازم است. این سازمان از شورای امنیت سازمان ملل خواسته که به صورت هدفمند علیه برخی از اعضای ارشد این گروه ممنوعیت سفر اعمال کند.

در گزارش جدید این سازمان آمده که در این اقدامات باید به افرادی مانند عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان، محمد خالد حنفی، سرپرست وزارت امر به معروف و نهی از منکر و هبت‌الله آخوندزاده رهبر طالبان توجه ویژه‌ای شود.

دیده‌بان حقوق بشر گفته نیروهای استخبارات طالبان«دست به اعدام‌های فراقانونی، بازداشت و ضرب و شتم خبرنگاران» زده‌اند، وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان برخی از شدیدترین محدودیت‌ها را علیه زنان و دختران اعمال کرده است و رهبر مذهبی طالبان بنا به گزارش‌ها «نقش تعیین‌کننده‌ای» در تمدید بسته ماندن دبیرستان‌های دخترانه ایفا کرده است.

این سازمان افزوده که از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، این کشور دچار یک بحران شدید حقوق بشری شده است.

هرچند مقام‌های طالبان همواره اتهام‌های قتل‌های فراقانونی از سوی این گروه را رد کرده‌اند.

آن‌ها همچنین گفته‌اند با ایجاد شدن «فضای مناسب اسلامی» به تمام دختران اجازه تحصیل خواهد داد.

هدر بار، از مسئولان این سازمان و نویسنده گزارش گفته هرچند ممنوعیت و محدودیتی را که طالبان بر تحصیل دختران وضع کرده‌اند، از سوی اتحادیه اروپا، سازمان همکاری اسلامی و وزیران خارجه برخی از کشورها محکوم شده است اما این کافی نیست.

در همین حال، گروهی از کارمندان زن ادارات دولتی که پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان از کار خود محروم شده‌اند، در تجمعی اعتراضی امروز در کابل گفته‌اند که در ده ماه گذشته «در‌ بی‌سرنوشتی» به‌سر می‌برند. آن‌ها از جامعه‌جهانی خواستند به وضعیت شان توجه شود.

این زنان گفتند ۱۲۰ زن کارمند کمیسیون اصلاحات اداری و خدمات ملکی از کار شان برکنار شده‌اند. از این جمله تنها ده نفر از آن‌ها مجدداً استخدام شده ولی ۱۱۰ کارمند زن دیگر همچنان در بی‌سرنوشتی به‌سر می‌برند. آ‌ن‌ها گفته‌اند اکثر این زنان نان‌آور خانواده بوده‌اند که اکنون درآمدی ندارند.

عبدالحق وثیق، محمد خالد حنفی و هبت‌الله آخوندزاده

عبدالحق وثیق، رئیس اداره مخوف استخبارات طالبان است. این اداره نقشی فعال در حکومت طالبان دارد و در چندین موارد به بازداشت خبرنگاران و پخش «اعتراف» افراد فعال دست زده است.

وثیق در مدرسه دینی ضیاءالمدارس کویته پاکستان آموزش دیده و پس از تصرف کابل برای نخستین بار توسط گروه طالبان در سال ۱۳۷۵، او معاون اداره استخبارات این گروه شد. او ارتباط مستقیم با ملا محمدعمر، بنیانگذار طالبان داشت. از ملا وثیق به عنوان کسی نام برده شده که در کانون تلاش‌های طالبان برای اتحاد گروه‌های تندرو اسلامی و هماهنگی آنها با طالبان قرار داشته است.

در اسنادی که در وبسایت ویکی‌لیکس منتشر شده به نقل از آمریکایی‌ها گفته شده که او از دفترش برای حمایت از گروه القاعده استفاده می‌کرد، به همین دلیل تحت تعقیب آمریکا قرار گرفت و در نوامبر ۲۰۰۱ در ولسوالی مُقُر غزنی دستگیر و به زندان گوانتانامو برده شد.

او در ۱۱ جوزا/خرداد ۱۳۹۳ در بدل آزادی بو برگدال، سرباز آمریکایی از بند طالبان، پس از حدود ۱۲ سال از گوانتانامو آزاد شد.

عبدالحق وثیق قبل از حاکمیت دوباره طالبان از اعضای اصلی گروه مذاکره‌کننده طالبان در دوحه قطر بود.

محمد خالد حنفی، سرپرست وزارت امربه‌معروف و نهی از منکر، از ادارات جنجالی طالبان است. او قبلا حاکمیت دوباره طالبان از چهره‌های شناخته‌شده نبود.

طالبان، تنها یک ماه پس از به دست گرفتن دوباره قدرت، وزارت امور زنان افغانستان را منحل کرد. تابلوی آن را حذف و ساختمان این وزارتخانه را به وزارت امربه‌معروف و نهی از منکر تحویل دادند. حنفی در این سمت اما فرمان برخی از شدیدترین محدودیت‌ها به رسانه‌ها و زنان را صادر کرده است. از جمله در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۱ دستورالعملی صادر کرد که در آن از روزنامه‌نگاران خواسته شد با تحلیلگرانی که از طالبان انتقاد می‌کنند، مصاحبه نکنند یا آنها را در بحث‌های تلویزیونی دعوت نکنند.

حنفی از شاخه خوگیانی قوم پشتون و متولد ولایت غزنی افغانستان است. او در «دیره اسماعیل خان» در پیشاور پاکستان آموزش دینی دیده است و گفته شده از چهره‌های نزدیک به پاکستان است.

او اخیراً دستوری صادر کرد و از رسانه‌ها خواست که مجریان زن آن باید هنگام ظاهر شدن در تلویزیون چهره‌هایشان را بپوشانند.

حنفی همچنین در یک سخنرانی حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین، عبدالله عبدالله، رئیس پیشین مصالحه ملی و فضل‌هادی مسلمیار، رئیس پیشین مجلس سنا را «مجرمان بزرگ» خواند که اکنون از سوی طالبان «عفو شده و محافظت می‌شوند».

هبت‌الله آخوندزاده، رهبر و بالاترین مقام این گروه است. او در در منطقه پنجوائی قندهار متولد شده، از قوم نورزَی و پشتون است.

هبت‌الله آخوندزاده، جانشین اختر محمد منصور، رهبر قبلی گروه طالبان شد که در سال ۱۳۹۵ در حمله هوایی آمریکا در خاک پاکستان کشته شد. پیش از آن او معاون رهبر طالبان بود.

او بیشتر به عنوان یک چهره مذهبی شناخته می‌شود و به نظر می‌رسد سابقه‌ای در شاخه نظامی طالبان ندارد. با قدرت گرفتن طالبان در اوایل دهه ۱۳۷۰ وقتی طالبان ولایت فراه را تصرف کرد او به عنوان قاضی محلی در این منطقه تعیین شد. با قدرت گرفتن طالبان در افغانستان مقام او هم بالاتر رفت و مسئول دادگاه‌های نظامی طالبان و معاون رئیس دادگاه عالی شد.

گفته شده که او مدرسه‌ای را در نزدیکی کویته پاکستان اداره می‌کرده که بسیاری از فرماندهان ارشد طالبان در آن تحصیل کرده‌اند.

اخیراً ایمن الظواهری، رهبر القاعده، او را "امیرالمومنین " خوانده و با وی بیعت کرده است، موضوعی که می تواند جایگاه و اعتبار او را نزد گروه‌های مسلح اسلام‌گرای تندرو تقویت کند.

پیشنهاد مشخص دیده‌بان حقوق بشر به شورای امنیت سازمان ملل این است که ممنوعیت وضع شده برای سفر ۴۱ عضو ارشد طالبان در سال ۱۹۹۹ از سوی این شورا دوباره اعمال شود. دلیل این ممنوعیت سفر «فعالیت‌های خشونت‌آمیز و تروریستی» در افغانستان عنوان شده بود.

اما این ممنوعیت سه سال قبل تعلیق شد تا ۱۴ عضو طالبان بتوانند در گفتگوهای صلح با آمریکا و دولت پیشین افغانستان شرکت کنند.

سازمان دیده‌بان حقوق بشر گفته است که دولت‌ها باید یکپارچه و هماهنگ اقدامات طالبان را غیرقانونی بدانند و علیه آن اقدام کنند.

این سازمان همچنین پیشنهاد داده است تا دبیرکل سازمان ملل به افغانستان سفر کند تا به بازگرداندن توجه جهان به وضعیت افغانستان، افزایش فشار بر طالبان برای رعایت حقوق بشر و پایان دادن به بحران جدی بشری کمک کند.

بازداشت یوتیوبران از سوی طالبان و محکومیت عفو بین‌الملل

همزمان سازمان عفو بین‌الملل در اعلامیه‌ای خواستار رهایی فوری اجمل حقیقی، یوتیوبر مطرح افغان شده است که روز سه‌شنبه (۱۷ جوزا/خرداد) از سوی طالبان به اتهام «توهین به مقدسات» بازداشت شد. غلام سخی، یکی از همکاران او و دو نفر دیگر هم از سوی طالبان بازداشت شده‌اند.

در اعلامیه این سازمان آمده است که «طالبان باید فوراً و بدون قید و شرط کاربران یوتیوب را آزاد کند و به سانسور مداوم کسانی که مایل به بیان آزاد عقاید خود هستند پایان دهد».

طالبان ویدئوی از افراد بازداشتی منتشر کردند که در آن اجمل حقیقی به اتهام‌های وارده از سوی طالبان «اعتراف» می‌کند. مشخص نیست که این ویدیو در چه شرایطی ضبط شده است.

طالبان با انتشار این ویدیو هشدار داده که در«حاکمیت نظام اسلامی» کسی اجازه ندارد به قرآن، پیامبر و مقدسات اسلام «توهین» کند.