استفاده اجباری از برقع در افغانستان؛ واکنش‌های داخلی و جهانی به دستور جدید طالبان

شماری از زنان و دختران افغان در داخل و خارج از افغانستان به واکنش‌های خود در مورد دستور تازه طالبان مبنی بر استفاده اجباری زنان از روبنده (برقع) ادامه داده و آن را تلاشی برای سلب آزادی‌های نسبی زنان و دخترانی خوانده‌اند که در افغانستان تحت حاکمیت طالبان، زندگی، کار و تحصیل می‌کنند.

وزارت امر به معروف طالبان دو روز پیش اعلام کرد که از این بعد زنان و دختران در افغانستان باید چشم‌ها، بدن و صورتشان را بپوشانند و زنان از روبنده که چهره آن‌ها را کاملا می‌پوشاند، استفاده کنند.

امروز "جنبش زنان برای عدالت و آزادی"، که خود را نهاد خودجوش در افغانستان می‌خواند، با برگزاری گردهم‌آیی در مرکز شهر کابل، پایتخت، از این حجاب طالبانی انتقاد و اعلام کرد که "پوشش و حجاب اسلامی در افغانستان به فرهنگ هر ملیت و قوم بستگی دارد". به گفته آنها "هر قوم حجاب مخصوص خود را که مطابق با دستور دین اسلام است، داشته و دارند".

این نهاد با انتشار قطعنامه‌ای دستور جدید طالبان را "دخالت در شخصی‌ترین امور زنان" خوانده و اعلام کرده است که این کار "اهانت به مردم مسلمان افغانستان است که گویا پیش از این زنان حجاب نداشته‌اند و فقط طالبان آن‌ها را ملزم به رعایت حجاب می‌کنند".

در یکی از مواد این قطعنامه آمده است که چادری و برقع "جزو فرهنگ اسلامی و فرهنگ مسلمانان نیست، بلکه فرهنگ یک قبیله است. ما به آن‌هایی که آن را به‌عنوان پوشش انتخاب کرده‌اند، احترام می‌گذاریم. اما تحمیل برقع برای همه‌ زنان افغانستان را به هیچ وجه نمی‌پذیریم".

درکنار این نهاد، زنان و دختران افغان در داخل و خارج از این کشور هم در شبکه‌های اجتماعی با راه‌اندازی کارزار دستور جدید طالبان را "زن-ستیزانه" خوانده‌اند.

آن‌ها از فعالان حقوق بشری، سازمان‌ها و کشورهای جهان خواسته‌اند تا در برابر آنچه "پایمال شدن حقوق زنان" در افغانستان خوانده‌اند، حاکمیت طالبان را پاسخگو بسازند.

واکنش‌های جهانی در مورد دستور جدید طالبان

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، توماس نیکلسون و تام وست، نمایندگان ویژه ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا برای افغانستان در ادامه واکنش‌های بین‌المللی در مورد اعلام حجاب اجباری برای زنان در افغانستان، ابراز نگرانی کرده‌اند.

جوزپ بورل در توییتی نوشته است که "طالبان باید به چالش‌های آموزشی،بهداشتی ، اقتصادی و امنیتی رسیدگی کنند و به تعهدات خود پیرامون حقوق بشری احترام بگذارند".

تام وست هم گفته است که در کنار "ممنوعیت آموزش دختران، وضع محدودیت در آزادی گشت‌و‌گذار و هدف قرار دادن اعتراضات مسالمت‌آمیز زنان، سیاست اخیر طالبان حقوق زنان و دختران را محدود می‌کند".

پیشتر لیندا توماس گرینفیلد، رئیس دوره‌ای شورای امنیت سازمان ملل متحد و سفیر آمریکا در سازمان ملل، هم "تحمیل حجاب اجباری" بر زنان افغان را "غیر قابل قبول" توصیف کرده بود.

خانم گرینفیلد گفته است که دستور طالبان "پیامی نگران کننده" برای کشورهای جهان دارد.

واکنش طالبان به نگرانی‌های جهانی در مورد دستور حجاب

نعیم وردک، سخنگوی طالبان در قطر، اما، در واکنش به مخالفت‌های جهانی در مورد دستور حکومت طالبان گفته است که "طبق قوانین بین‌المللی، هر جامعه‌ای حق دارد در پرتو ارزش‌ها و اعتقادات خود زندگی کند." به گفته وی حجاب "رمز" عقیده و شعار جامعه افغانستان و یکى از "ارزشهاى" مهمش است.

آقای وردک در یک پیام توییتری افزوده است که "هیچکس نمی تواند نماینده جامعه دیگری باشد، رهبران هر جامعه نمایندگان جامعه خود هستند".

تفاوت دیدگاه با طالبان درباره حجاب اسلامی

بشیر احمد انصاری، استاد دانشگاه و آگاه به مسائل مذهبی، گفته است که "فرمان طالبان در رابطه با حجاب، به مانند خیلی از فرامین و سیاست‌های دینی این گروه بدعت و قابل محکومیت است". او در صفحه فیسبوک خود نوشته است که "جمهور علما و بویژه احناف معتقد بوده‌اند که زن مسلمان مکلف به پوشاندن روی نمی‌باشد".

آقای انصاری افزوده است که "طالبان برقع و یا چادری را حجاب اصیل افغانی خوانده‌اند، در حالی که نقاب یکی از تقالید یونان و بیزانس بوده که سپس به آسیای میانه و از آنجا به هند رفته است".

وزارت امر به معروف طالبان برای اجرای دستور این گروه مبنی بر اعمال حجاب شرعی گفته است که "اول، خانه زن بدحجاب شناسایی، توصیه و تنبیه شود. دوم، ولی (سرپرست) آن زنان و دختران، به اداره امر معروف احضار شود. سوم، سرپرست (زن) سه روز زندانی شود. برای چهارمین بار به دادگاه تحویل و به مجازات مناسب محکوم شود."

آقای انصاری در واکنش به این بخش از دستور طالبان هم گفته است که این دستور "از یک‌سو با ابتدایی‌ترین اصول جهانی عدالت ناسازگاری داشته بلکه از سوی دیگر جنایتی خواهد بود در حق زنان و کودکانی که محتاج نان‌اند".

هجرت‌الله جبرئیلی، استاد دانشگاه که در قرآن‌شناسی مدرک دکتری دارد، هم در این زمینه گفته است که حجاب عبادت، اخلاق و ادب اسلامى است، اما حجاب اجبارى "بى‌نتیجه و ظالمانه" است.

آقای جبرئیلی در پیامی در واکنش به این اقدام طالبان نوشته است که "حجاب در اسلام با دو امر اخلاقى، یکى عفت و دیگرى حیاء ربط دارد. اما به این معنا نیست که کسى اگر چادر و چادرى نپوشید، بى‌حیاء و بى‌عفت باشد".

اوایل دسامبر پارسال هبت‌الله آخوندزاده، رهبر طالبان، در مورد "حقوق زنان" فرمانی شش ماده‌ای صادر کرد.

این فرمان بیشتر بر مسائل مربوط به حقوق ازدواج، خانواده و میراث زن تمرکز داشت و ضمن ناپسند خواندن بعضی از سنت‌های فرهنگی، آنها را نکوهش کرده بود.