با وجود مخالفت‌های گسترده ساختمان سینما پارک کابل تخریب شد

با جود مخالفت‌های گسترده‌ سینماگران، هنرمندان و شهروندان افغان، ساختمان سینما پارک کابل، یکی از سینماهای قدیمی این شهر، شب گذشته به دست شهرداری کابل و به دستور امرالله صالح، معاون اول رئیس جمهوری افغانستان تخریب شد.

تصاویری که امروز سه‌شنبه (۲۰ عقرب/آبان) در شبکه‌های اجتماعی نشر شده، نشان می‌دهد که ساختمان طلایی رنگ این سینما به زمین نشسته و به جای آن انبوهی از خاک و آهن‌پاره در گوشه‌ای از پارک تلنبار شده است.

تخریب سینما پارک که خیلی افغان‌ها با آن خاطره دارند، از چند روز به این سو واکنش‌های گسترده‌ای را به دنبال داشت.

بسیاری از فرهنگیان با تخریب ساختمان این سینما مخالفت کردند و خواستار بازسازی آن شدند.

هیله نجیب، دختر داکتر نجیب، آخرین رئیس جمهور چپگرای افغانستان در صفحه توییترش نوشته که "محبت و عشق ابا(پدر) و ادیم(مادرم) از همین سینما پارک آغاز شد."

شب گذشته صحرا کریمی، رئیس اداره افغان فیلم افغانستان، نیز برای جلوگیری از تخریب آن به داخل این سینما تحصن کرد اما نیروهای پلیس به زور او را بیرون آوردند.

خانم کریمی امروز با نشر یک تصویر از تخریب سینما پارک در صفحه فیسبوک‌اش نوشت: ویران‌ات کردند و تو فرو ریختی!

او در ادامه نوشته: "‏شب بود، تاریک و سقوط تو در هیاهوی خفاشان شب گم شد. به تو حمله کردند، تجاوز کردند، دریدند تو را؛ و تو حتی نتوانستی خودت را از این همه فرو ریختن نجات دهی، ای حافظه شهر خسته ‫کابل‬. تو را دوست نداشتند دیگر؛ معشوقه‌های دیگری یافته‌اند. ویرانی‌ات تسلیت‬."‬

فرهاد دریا، هنرمند پر آوازه افغانستان نیز پس از تخریب سینما پارک با ارسال دومین نامه‌ سرگشاده به امرالله صالح نوشت: "نوستالوژی ما سینمای پارک و سینماهای پارک نیست؛ صدها سینما قربان سرتان! حتا بودای بلند قامت هم نوستالژی ما نبود! قربان سر آن دیگران! نوستالژی ما گریه‌هایی است که یک عمر در گلوی 'صحرا ' ها تلنبار شده‌اند ... نوستالژی ما هویتی است که برادران هم‌خون، تلاش دارند آن را از ما بگیرند!

اما امرالله صالح، معاون نخست ریاست جمهوری افغانستان امروز در صفحه رسمی فیسبوک‌اش با اشاره به این واکنش‌ها نوشته: "نوستالژی‌ها و خاطرات همه قابل درک و احترام است. تعدادی از حافظه جمعی یاد کرده‌اند. ما به حافظه جمعی نو نیز نیاز داریم و باید از فضاهای موجود استفاده حداکثری و مطابق به خواست فرهنگی و تمدنی ما صورت گیرد".

او در ادامه گفته که به نظریات تان ارج قایل هستیم و در عین حال لحظه‌هایی می‌رسد که کفایت و کارایی مهمتر از محبوبیت و عوام‌گرایی است.

امرالله صالح از فرهنگیان خواسته که نظر بدهند تا با طرح بدیل "ساحه خالی شده از سینمای در حال فروریزی پارک شهر نو را پر سازیم" به گفته او سینما پارک که ساختمان چوب‌پوش بود، فرسوده شده و قابل ترمیم نبود و از دید فضا امکان استفاده آن با مقاصد امروز نیز وجود نداشت.

در صفحه فیسبوک آقای صالح آمده که شهرداری کابل طرحی در این زمینه دارد و قرار است این طرح در مشورت با تمام نهادهای فرهنگی و مهندسی اجرایی شود. شهرداری کابل پیش از این گفته که تعمیر این سینما پس از تخریب دوباره با معیارهای جدید به عنوان یک مکان فرهنگی ساخته می‌شود.

نگاهی به گذشته سینما پارک

مردم افغانستان و جهانگردان خارجی در خاطرات خود از دوران آرامش این کشور در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی، از دو خیابان موازی در منطقه شهر نو کابل سخن می‌گویند که فروشگاه‌ها، رستوران‌ها و میخانه‌های شیکی داشته و پاتوق جوانان دختر و پسر در شامگاه‌ها و روزهای تعطیل بوده است.

یکی از این مکان‌های تفریحی، سینما پارک بود که حتی تا پیش از سقوط حکومت چپگرایان، در کنار چند سینمای دیگر مانند آریانا، پامیر و باختر، محصولات سینمای هند، آمریکا و شوروی سابق را نمایش می‌داد و گاه فیلم‌های ساخت داخل کشور را.

سینما در دوره مجاهدین (نیمه اول دهه ۱۹۹۰) از رونق افتاد، اما هنوز ممنوع نبود. طالبان که آمدند بساط هر نوع نمایش و تصویر متحرک از جمله سینماها را برچیدند.

درِ سینماها بسته شد و کارمندان آن‌ها معدود حلقه‌های باقی‌مانده از فیلم‌های قدیمی را، که از گزند طالبان در امان مانده بود، در جاهایی دور از دید تنگ و بنیادگرایانه آن‌ها مخفی کردند.

پس از سقوط طالبان، خبرگزاری‌ها تصاویری از هجوم مردم به سینماها و آرایشگاه‌ها منتشر کردند.

ریش‌هایی که زیر تیغ سلمانی بر روی زمین می‌ریخت، و دست‌هایی که از پنجره کوچک گیشه، برای خرید بلیت دراز شده بود، حکایت از عطش مردم به آزادی می‌کرد.

پس از طالبان در کابل فقط یک سینما (آریانا) به معنای واقعی نونوار شد و دستی به سر رو رویش کشیدند؛ دیگر سینماهای باقی مانده، آنچنان که باید قامت راست نکردند.

به مرور زمان مشتری سینما کمتر و کمتر شد؛ علت بی‎علاقه‌گی مردم به سینما، ممکن است ریشه‌های زیادی داشته باشد که مهمترینش، بی‌توجهی دولت به آن‌ها بود. سینما پارک هم از این قاعده مستثنی نبود.

حالا شهرداری کابل به دستور معاون اول ریاست‌جمهوری، کمر به تخریب سینما پارک و یک سینمای دیگر در منطقه خیرخانه در شمال شهر کابل بسته است؛ می‌گویند امکان بازسازی این سینماها وجود ندارد، باید تخریب شوند و به جای آن‌ها مجموعه‌های فرهنگی و تفریحی مدرن و مفید ساخته شود.

فرهنگیان و فعالان مدنی افغانستان به تکاپو افتادند تا جلوی تخریب این سینما را که زمانی نماد ترقی پایتخت بود بگیرند اما موفق نشدند.