نشست بین‌الافغانی دوحه؛ ترکیب فهرست و چهره‌هایی‌که شرکت نمی‌کنند

ارگ ریاست جمهوری افغانستان روز سه‌شنبه، ۲۷ حمل/فروردین فهرست نهایی شرکت‌کنندگان "مذاکرات بین‌الافغانی صلح" در قطر را منتشر کرد. اما برخی از چهره‌های سیاسی که نامشان دراین فهرست است، گفتند که شرکت نمی‌کنند.

هارون چخانسوری، سخنگوی ریاست‌جمهوری افغانستان، درباره این فهرست گفت: "افرادی که برای نشست دوحه معرفی شده‌اند از تمام اقشار افغانستان نمایندگی می‌کنند."

این افراد قرار است تا دو روز دیگر، از ۱۹-۲۱ آوریل/اپریل در نشستی زیر نام "گفت‌وگو‌های بین‌الافغانی" در دوحه، پایتخت قطر شرکت کنند. اعضای این فهرست از سوی "شورای رهبری مصالحه" پس از چندین روز گفت‌وگو انتخاب شده‌اند.

"شورای رهبری مصالحه" افغانستان متشکل از رهبران سیاسی و برخی مقام‌های حکومت هستند که از سوی اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان معرفی شده‌اند.

"شرکت نمی‌کنیم"

شماری از چهره‌های سیاسی افغانستان از ترکیب این هیات انتقاد کرده و آن را "فهرست حکومتی" خوانده‌اند. از جمله عطا محمد نور، والی پیشین بلخ که نام خودش دراین فهرست است، در پیام فیسبوکی نوشته که "متاسفانه برخلاف توقعات و بدون درنظر گرفتن واقعیت‌های موجود سیاسی و اجتماعی در کشور، اکثریت آدم‌ها در این فهرست از میان مسوولان حکومتی و افرادی انتخاب شده‌اند که از هیچ قشر جامعه و پایگاه‌های مردمی نمایندگی کرده نمی‌توانند."

آقای نور گفته که دراین نشست شرکت نمی‌کند.

ارشاد احمدی، معین سیاسی پیشین وزارت امور خارجه که در نشست مسکو حضور داشت در صفحه توئیترش نوشته که از شرکت در نشست دوحه منصرف شده است.

شبکه فعالین جامعه مدنی و حقوق بشر نیز فهرست منتشر شده از سوی حکومت را "فهرست حکومتی" خوانده و اعلام کرده که آن را نمی‌پذیرد.

این نهاد اعلام کرده که این فهرست بیشتر شامل کارمندان حکومت و افراد تیم‌های انتخاباتی رهبران حکومت وحدت ملی است در حالی که هیات مذاکره کننده باید شامل افراد بی‌طرف باشد.

در این فهرست نام حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان که در اولین نشست بین‌الافغانی در مسکو، چهره محوری بود، دیده نمی‌شود. دفتر آقای کرزی گفته که به رغم این‌که مشمول این فهرست نیست، از این روند حمایت می‌کند.

امرالله صالح، وزیر داخله/کشور پیشین و نامزد معاونت ریاست‌جمهوری گروه انتخاباتی محمد اشرف غنی در انتخابات آینده و از حامیان سیاست برخورد جدی با طالبان نیز در صفحه فیس‌بوکش نوشته که به "دلایل تخنیکی و شخصی" در نشست دوحه شرکت نمی‌کند. او در زمان ریاست امنیت ملی، شمشیر تیزی علیه طالبان بود.

نام‌های مطرح دراین فهرست کی‌ها هستند؟

در این فهرست، اسامی ۲۵۰ نفر از نمایندگان احزاب سیاسی، شخصیت‌های سیاسی، مقام‌های حکومتی، اعضای شورای عالی صلح، علما و شورای ملی، بزرگان جهادی، جامعه‌ مدنی، خانواده‌های قربانیان، نمایندگان زنان، جوانان، خبرنگاران، و روحانیون دیده می‌شود.

نام‌های حنیف اتمر، مشاور پیشین امنیت ملی افغانستان و از رقیبان انتخاباتی رئیس‌جمهور غنی با محمد محقق، رئیس حزب وحدت افغانستان از مخالفان اصلی سیاست‌های دولت به خصوص در روند صلح نیز در این فهرست دیده می‌شود.

قیام‌الدین کشاف، رئیس شورای علما/روحانیون افغانستان نیز از چهره‌های مطرح این نشست است. او چندی پیش گفته بود:" تاکید طالبان روی صحبت کردن با نمایندگان آمریکا بدبختی به بار می‌آورد."

آقای کشاف در نشست مشترک شورای علمای افغانستان و شورای عالی صلح گفته بود که در جنگ افغانستان از هردو طرف مسلمان‌ها کشته می‌شوند اما طالبان تاکید دارند تا با آمریکا صحبت کنند. او با انتقاد از زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان گفته که " تنها راه‌حل جنگ افغانستان، گفتگوی طالبان با دولت این کشور است." سیما ثمر، رئیس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، یکی دیگر از چهره‌های شناخته شده در میان ۲۵۰ نفر است. برای این کمیسیون مسائل نقض حقوق بشر توسط طالبان بسیار مهم است.

در این فهرست، چهره‌های مطرح سیاسی دیگری هم دیده می‌شود؛ از جمله انورالحق احدی، وزیر سابق وزارت مالیه، عبدالسلام رحیمی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور غنی، گل آقا شیرزی، نامزد پیشین ریاست جمهوری، عبدالحکیم منیب، سرپرست وزارت حج و اوقاف، باتور دوستم، عضو مجلس نمایندگان و فرزند ژنرال دوستم، فاروق وردک، وزیر پیشین معارف، حبیبه سرابی، وزیر پیشین امور زنان و والی پیشین بامیان، ثریا دلیل، نماینده دایمی افغانستان در سازمان ملل ، یونس قانونی، عضو شورای رهبری حزب جمعیت اسلامی و معاون اول گروه انتخاباتی حنیف اتمر، اسماعیل خان، از رهبران جهادی و والی پیشین هرات، عمر زاخیلوال، وزیر اسبق مالیه، رنگین دادفر اسپنتا رئیس پیشین شورای امنیت ملی، زلمی رسول نامزد پیشین انتخابات ریاست جمهوری و محی‌الدین مهدی، عضو شورای رهبری حزب جمعیت.

نمایندگان طالبان دراین نشست کی‌ها هستند؟

یک منبع گروه طالبان به بی‌بی‌سی گفته که آمادگی‌ها برای این نشست از سوی آنها نیز جریان دارد و حدود ۲۵ نفر از جمله اعضای هیأت مذاکره‌کننده طالبان و اعضای دفتر این گروه در نشست قطر شرکت خواهند کرد.

گروه طالبان قبلاً اعلام کرده بود که در این نشست قرار نیست نماینده‌ای از طرف حکومت افغانستان حضور یابد. این گروه همچنین گفته بود که این نشست برای مذاکره نه، بلکه برای ارائه‌ موضع، نظریات و پالیسی شرکت‌کنندگان برگزار می‌شود. و اگر افرادی وابسته به دولت در آن شرکت هم کنند، "به گونه شخصی" شرکت می‌کنند و دیدگاه‌های فردی‌شان را بیان می‌کنند نه دیدگاه حکومت را.

گروه طالبان تائید کردند که اسامی اعضای هیات مذاکره کننده این گروه در گفتگوهای صلح با آمریکا از فهرست سیاه سازمان ملل خارج شده است. ذبیح‌الله مجاهد گفته بود که خروج این اسامی این افراد از فهرست سیاه به طور موقت برای ۹ ماه است اما او وعده سپرده که " اسامی این افراد برای همیشه از این فهرست حذف شود."

این هیأت ۱۴ نفره پیش از پنجمین نشست نمایندگان گروه طالبان و نمایندگان ایالات متحده آمریکا، از سوی رهبری این گروه تعیین شده بودند.

ملا عبدالغنی برادر، از مؤسسان گروه طالبان که حدود شش ماه پیش از زندان پاکستان آزاد شد، مشمول این فهرست است. او اکنون رئیس دفتر سیاسی طالبان در قطر است.

از زنان چه کسانی نمایندگی می‌کنند؟

در فهرست منتشرشده، در میان ۲۵۰ شرکت‌کننده نشست گفتگوهای بین‌الافغانی، بیش از ۵۰ زن دیده می‌شود.

زنان در چند ماه گذشته به اشکال گوناگونی نگرانی‌شان را از نادیده گرفته شدن در روند مذاکرات صلح بیان کردند. در اولین گفت‌وگوهای بین‌الافغانی در مسکو حضور زنان کمرنگ‌ بود. تنها دو زن میان نزدیک به ۴۰ مرد در نشست مسکو شرکت کرده بودند. این دو زن فوزیه کوفی و حوا علم نورستانی از چهره‌های شناخته‌شده در عرصه حقوق زنان و سیاست افغانستان بودند.

زنان مشمول فهرست جدید از جمله فرخنده زهرا نادری، اورزلا اشرف، مقدسه یورش و حمیرا ثاقب از فعالان سیاسی، فوزیه کوفی، نماینده پیشین مجلس، منیره یوسف‌زاده، رئیس یکی از بخش‌های اداره امور ریاست جمهوری، انارکلی هنریار، عضو مجلس سنا، ثریا دلیل، نماینده دائمی افغانستان در سازمان ملل، عالمه، معاون وزارت امور مهاجرین، حسنا جلیل، معاون وزارت داخله، نرگس نهان، سرپرست وزارت معادن و پطرولیم ، حسینه صافی، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ و بیش از ۴۰ زن دیگر هستند.

"خطوط قرمز افغانستان" در نشست دوحه چیست؟

۲۵۰ نفر عازم به دوحه برای اشتراک در گفتگوهای بین‌الافغانی قرار است از "خطوط قرمز افغانستان" دفاع کنند.

خطوط قرمز افغانستان برای نشست پیش‌رو با طالبان در دوحه توسط "شورای رهبری مصالحه افغانستان" مشخص شده است.

در پیش‌نویس شرایط گفت‌وگوهای بین‌الافغانی با طالبان از حفظ نظام "جمهوری اسلامی افغانستان"، برگزاری انتخابات و حفظ قانون اساسی به عنوان خطوط قرمز در مذاکرات با طالبان یاد شده و گفته شده که اگر قرار باشد موادی از قانون اساسی تعدیل شود، باید از مجرای قانونی صورت گیرد ولی خود قانون اساسی "قابل تعویض نخواهد بود".