سه حمله مرگبار به کابل در ۱۰ روز؛ تحلیلگران چه می‌گویند؟

کابل در ده روز اخیر شاهد سه حمله مرگبار بود که بیش از ۱۳۰ کشته و صدها زخمی بر جا گذاشته است. بیشتر قربانیان این حملات غیرنظامیان خوانده شده است.

پرسش در این جا است که چرا طالبان و گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) پی‌هم کابل را هدف قرار دادند؟ چرا دولت نتوانست از وقوع این حمالات جلوگیری کند؟

با افزایش انتقادات از ناتوانی دولت افغانستان در تامین امنیت، رهبران بخش امنیتی افغانستان گفته‌اند "مخالفان چون در جبهات جنگ با شکست مواجه‌اند مردم ملکی را هدف قرار می‌دهند."

بی‌بی‌سی فارسی در چند روز اخیر با شماری از تحلیلگران در این باره گفت‌وگو کرده است که فشرده دیدگاه آنها را می‌توانید در اینجا بخوانید:

جنگ زمستانی در شهرها

امین‌الله حبیبی، کارشناس سیاسی، با اشاره با اینکه با فرا رسیدن فصل سرما از شدت جنگ‌های جبهه‌ای کاسته می‌شود، گفت برای ادامه جنگ در زمستان طالبان بیشتر به حملات انتحاری در شهرها روی می‌آورند.

این تحلیلگر سیاسی می‌گوید که با توجه به "آشفتگی سیاسی" که دولت افغانستان با آن دست و پنجه نرم می‌کند - حتی بعضی از ولایت‌ها از آن تابعیت نمی‌کنند، گروه طالبان با انجام چنین حملات در شهرها می‌خواهند مشروعیت دولت بیشتر زیر سوال ببرند و برای شهروندان افغانستان یک نوع حس ناامیدی ایجاد کنند.

به نظر آقای حبیبی، برای جلوگیری حملات مرگبار انتحاری ریشه‌های آنها که به احتمال زیاد در خود کابل هست، باید شناسایی شود. به گفته او، "این کار نیازمند فعالیت‌های اطلاعاتی است و کشورهای غربی هم در این زمینه باید حکومت افغانستان را کمک کنند".

ارزش تبلیغاتی حملات مرگبار در پایتخت

توماس روتتیگ، رئیس شبکه تحلیلگران افغانستان، می‌گوید که حملات انتحاری در کابل به خاطر مناقضه ارضی نبوده، بلکه انجام چنین حملاتی در پایتخت یک کنش تبلیغاتی است. به گفته او، این گروه‌ها با انجام چنین حملاتی می‌خواهند به تمویل کننده‌های خود نشان بدهند که فعال هستند.

او با اشاره به تنش‌های سیاسی در افغانستان می‌گوید که وقوع چنین حملات در کابل می‌تواند سبب تشدید بی‌ثباتی در این کشور شود.

این تحلیلگر آلمانی به این نظر است که طالبان در انجام حملات دست بالای دارند و افزایش حملات انتحاری در کابل و توصل به جنگ نامتقارن در واقع پاسخی است به استراتژی جدید آمریکا. "و داعش که در سوریه و عراق شکست خورده، حالا می‌خواهد که در افغانستان وجود خود را به نمایش بکشد."

ضعف بخش امنیتی افغانستان

عسکر موسوی، استاد دانشگاه، درباره عدم موثریت تدابیر امنیتی برای جلوگیری از وقوع حملات انتحاری در شهرهای افغانستان می‌گوید که بخش امنیتی دولت افغانستان "خیلی ضعیف است". او یکی از دلایل ضعف نهادهای امنیتی را "سیاسی شدن" این بخش عنوان می‌کند.

آقای عسکری با اشاره به "ناتوانایی رهبری کنونی بخش امنیتی" می‌گوید: "چندین بار زیر فشار پاکستان عناصر و کادرهای مطرح و ورزیده نظامی افغانستان برکنار شدند و به جای آنها، افراد با توانایی کم نظامی و حتی افراد نفوذی راه یافتند."

از سوی دیگر، این استاد دانشگاه یکی از عوامل وضعیت کنونی افغانستان را فاصله میان مردم و دولت خوانده و افزوده است که اصلا "اعتماد اجتماعی وجود ندارد".

عدم اراده سیاسی کابل

ولی آریا، تحلیلگر امور سیاسی، با اشاره به استراتژی جدید آمریکا برای افغانستان می‌گوید که هیچ تضمینی وجود ندارد که تمرکز بر فعالیت‌های نظامی منجر به موفقیت مبارزه با تروریسم شود.

او همچنین تاکید کرده که فشار اقتصادی بر پاکستان کافی نبوده باید از طریق راه‌های دیپلماتیک و سیاسی نیز برای حل و فصل مسئله افغانستان اقداماتی صورت گیرد.

این تحلیلگر دلیل اصلی بی ثباتی امنیتی و سیاسی را عدم اراده سیاسی حکومت افغانستان برای مبارزه با ترورسیم و ایجاد وفاق ملی می‌خواهند. او با نام بردن از ژنرال عبدالرشید دوستم، معاون اول ریاست جمهوری و عطا محمد نور، والی برکنار شده بلخ، می‌گوید: "افراد کلیدی که می‌توانستند نقش مهمی در مبارزه با تروریسم بازی کنند، کنار زده می‌شوند".

نهادهای امنیتی نیازمند اصلاحات

عمر صمد، سفیر پیشین افغانستان در کانادا، افزایش حملات انتحاری در شهرهای افغانستان را به عنوان واکنش استراتژیک پاکستان به استراتژی جدید برای افغانستان یاد می‌کند.

با این حال، او می‌گوید که یگانه گزینه حل و فصل مسئله افغانستان نباید فقط از طریق نظامی باشد. سفیر پیشین افغانستان همچنین می‌گوید که دولت افغانستان باید از حضور کشورهای خارجی استفاده عظمی کند و اولیت‌های خود را بر اساس منافع ملی شکل دهد.

آقای صمد با انتقاد از دولت افغانستان می‌گوید که نهادهای امنیتی و سیاسی افغانستان نیازمند اصلاحات اساسی بوده که با ثبات سیاسی کشور ارتباط دارد. او تاکید کرده که با برنامه انجام اصلاحات نباید گزینشی، شخصی، گروهی و سمتی برخورد شود.

تاثیر منفی تنش‌های داخلی بر امنیت

هارون میر، رئیس مرکز مطالعات پالیسی افغانستان، با اشاره به بدترشدن وضعیت امنیتی در سه سال گذشته گفت انجام حملات انتحاری در شهرها به ویژه در کابل روند زندگی و دولت را فلج کرده و این کار در واقع دستاورد بزرگی برای طالبان محسوب می‌شود.

او دلیل اصلی بدتر شدن وضعیت امنیتی افغانستان را ضعف حکومت می‌داند نه افزایش توانایی طالبان. این تحلیلگر سیاسی می‌گوید که حکومت وحدت ملی نتوانسته تعهدات خود را درباره آوردن اصلاحات عملی کند و "مردم هم در این مدت تغییرات ملموس و کیفی را احساس نکردند".

آقای میر به این باور است که تنش‌های سیاسی از جمله میان حکومت مرکزی و بلخ و عدم هماهنگی سیاسی در داخل حکومت تاثیر منفی بر وضعیت امنیتی افغانستان گذاشته است. او با تاکید حل و فصل مسئله افغانستان از طریق دیپلماسی گفته که به پاکستان باید قناعت داده شود که افغانستان با ثبات به نفع این کشور خواهد بود.