You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Ọkụọkpọ Anthony Joshua akpọrọ Unified world heavyweight champion ji ike na ndịdị kụpụ Kubrat Pulev ọkpụ n’anya nke mere na olileanya dị na ya na Tyson Fury nwerike ịlụ ọgụ ụwa na-eche kamgbe.
Aka na-achị Kaduna steeti bụ Nasir El-Rufai nọzị n'ọnọdụ nkwụcha nke abụọ ya dịka ọ sị na otu onye ezinaụlọ ya nakwa onye ọrụ gọọmentị ya butere nje corona virus.
Ọ sị na ya ga-eme nnyocha n'ụbọchị ụka iji mara ma ọrịa ahụ efesara ya.
Cheta na El-Rufai butere coronavirus n'ọnwa Maachị.
Na nke yiri ya, Gọvanọ Babajide Sanwo-Olu nke Legọs banyere ịnọdụ iche ụnyaahụ dịka otu onye nọ ya nso butere coronavirus.
Akụkọ si Katsina state na Naịjirịa apụta na-ekwu na ndi oji egbe wakporo ụlọakwụkwọ Sekọnderị dị na Kankara ma tọrọ ọtụtụ ụmụakwụkwọ.
Ndi uweojii gwara BBC na awakporo obodo ahụ n'ụbọchị Fraịde mana ha sị na ha amaghị maka ọtụtọ ụmụakwụkwọ.
Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ DSP Gambo Isa gwara BBC na ihere ruru ụmụakwụkwọ 200 gbabara ọhịa oge ndị oji egbe a bịara apụtara.
Ọ sịkwa na ndị uweojii na ndị oji egbe a kwara mgbọ nke mere ka mgbọ tụọ otu onye uweojii ma merụọ ya ahụ.
DSP Isa gara n'ihu kwuo na ezipula ndị uweojii ka ha soro azụmụkwụ ndị oji egbe a ma nwuchie ha.
Ọ sịkwa na a ka na-agụ umụakwụkwọ si ọhịa pụta na ndị nọ n'ime ụlọakwụkwọ ahụ ka ama mmadụ ole ha dị iji mata ma onwere onye a na-achọ achọ.
Mana otu onye ji anya hu ihe a mere gwara BBC na-atọrọ ọtụtụ umụakwụkwo na mwakpo ahụ.
Nwoke ahụ achọghị ka e dee aha ya sị: "N'ihu m ka ndi oji egbe si gafee ma malite ịgba egbe. Ha bara ụlọakwụkwọ ahụ ga kpụrụ ọtụtụ ụmụakwụkwọ nọ n'ime ya. Ọ bu kemgbe mgbede anyị nụrụ na ha ga-abịa. Anyị gwara ndị ọrụ nchekwa mana onweghị ihe ha mere."
Onye bụ ọkaibe n'ịpịa ọkpọ n'ụwa dum ugbua bụ Anthony Joshua ga-ezute Kubrat Pulev n'ụbọchị Satọde bu ụbọchị 12 nke ọnwa Desemba n'ama egwuregwu Wembly.
Mbande Ukwu IBF, WBA, WBO na IBO nọ Joshua n'aka bụ ihe a ga-erite ma akpịchaa ọkpọ a.
Joshua enwerela mmerị 23 kemgbe ọ malitere ịkpịa ọkpọ. O ji nkurisi merie 21 n'ime asọmpị ndị a. E meriri ya otu.
Pulev enwerela mmeri 28 kemgbe ọ malitere ịkpịa ọkpọ. O ji nkurisi merie 14 n'ime ha. E meriri ya otu kwa.
Joshua meriri Andy Ruiz Jr na Saụdị Arebịya n'ọnwa Desimba nke 2019.
Ọ bụ n'afọ 2017 mana mmerụ ahụ mere ka ọ gbajọọ ya.
Atụmatụ Onyeisiala Amerịka, Steeti Texas and iri na asatọ ndi ọzọ nwere iji gbanwee mpụtara ntuliaka mba ahụ apụọla afọ n’ala
Ụlọikpe Ukwu nke mba ahụ gbajọrọ mkpesa Trump, steeti iri na itoolu nakwa ndị omeiwu otu narị na isii wetere n’ihu ha.
Mkpesa a hụ chọrọ ka akagbuo vootu atụru na steeti Georgia, Michigan, Pennsylvania na Wisconsin.
Joe Biden meriri ntuliaka e mere na steeti ndi ahụ.
Mana Ụlọikpe Ukwu Amerịka kwuru na Texas enweghi ikike iwete ikpe ahụ ma ncha.
Ọ bụ na Monde ka ndị "Electoral College" ga-atụ vootu a ga-eji họpụta onyeisiala site n'onye meriri steeti ha na-anọchite anya.
Trump na-eti mkpe kemgbe na mpụ na nrụrụaka dị na ya bụ ntuliaka nke mere o jiri daa, mana onwebeghị akaebe o gosiri.
Taa bụ Satọde
Anyi na-ewetere unu akuko si ụwa dum apụta.
Ya gazie!
Daalụ nụ maka ịnonyere anyị taa.
Gọvanọ Nyesom Wike bụ aka na-achị Rivas steeti adọọla ndị ọtu ọrụ imeụlọ pati ya bụ Peoples Democratic Party (PDP) aka na ntị ka ha kwụsị ịkụ mkpụrụ ọjọọ n'etiti ndị gọvanọ nọ n'okpuru ha.
Wike kwuru na nke a ga-etinye ọgbatauhie n'ohere pati a nwere iji zọta ọkwa onyeisiala n'afọ 2023.
O kwuru na kama ịgbadosi ụkwụ ike n'elu ọchịchị "na-ezighi ezi nke All Progressives Congress (APC) na-achị kemgbe afọ ise, PDP ejirila aka ha na-adọsasị etiti pati ha".
Wike gara n'ihu kwuo na ịkwesị ntụkwasị ebe Onyeisiala Muhammadu Buhari nọ, ga-enwe 'rịkọm' ma ọ bụrụ na ọ ghara ịza oku ndị ụlọomeiwu nta na-akpọ ya gbasara ọnọdụ nchekwa na Naịjirịa.
Onye na-ekpe ikpe n'ụlọikpe ụwa bụ Fatou Bensouda ekwuola na ha achọpụtala ihe ruru iji nyocha ndị ọrụ nchekwa Naịjirịa maka mmegbu mmadụ.
Nke a pụtara ihe dịka o depụtara akwụkwọ ozi bụ mpụtara nyocha ha mere gbasara agwa ndị ọrụ nchekwa kpara na mpaghara uwgu Naịjirịa.
Ihe ọzọ akwụkwọ mpụtara ahụ gosiri bụ na otu Boko Haram na otu ndị ọzọ yiri ya megidiere ikike ruru mmadụ site na: mwakpo, ogbugbu, ọlụlụ n'ike, ndina n'ike, mmegbu dị ukwu, mmegide ugwu mmadụ na ihe ndị ọzọ.
Gọvanọ Legọs steeti bụ Babajide Sanwo-Olu edopula onwe ya iche dịka otu onye ọrụ ya butere ọrịa coronavirus.
Dịka ọ dị ugbua, amabeghi ma ya na onwe ya ebutere ya bụ ọrịa.
Akụkọ ka na-abịa
Onyeisi Ohaneze Ndị Igbo n’Ondo steeti bụ Innocent Chukwudum Ezechiefo, agwala BBC na ọ bụghị ọgụ n’etiti ndị Igbo na ndị Yoroba bụ ihe dapụtara n’Akure kemgbe ụbọchị ụka bụ 6 nke Disemba.
Ọ kọwara na ọ bụ nghọtaghie n’etiti nwata Kalaba na nwata Yoroba nke ha na-agba mbọ ikpezi ugbua, butere ya bụ nsogbu.
Ezechiefo kwuru na ya bụ nsogbu selitere isi mgbe otu onye Yoroba na-ese anwụrụ (onye agboro) bịara malite ikposasị ahịa ndị Igbo, ka o kwuru na e nwere ebe a lụrụ ọgụ.
Mana dịka e si chọpụta, ebe a lụrụ ọgụ dị iche n'ebe ndị Igbo na-akpọsa ahịa ha, bụ ebe a bịara kposasịa.
Ha chọpụtakwara na onye lụrụ ọgụ a a na-ekwu okwu ya bụ otu nwa Kalaba a na-akpọ Asuquo, bụ onye na-eche nche n'ebe a na-akpọ Obaile Housing Estate.
Asuquo gara ebe ọ gara ịhụ enyi ya nwaanyị wee zute ndị na-anakọ ndị ọgbatumtum ego ụtụ nọchichara ụzọ. Ka a na-ekwu nke a na-ekwu, a mara nwa Kalaba ahụ karama mere ka ọ jụọ ha ihe o mere ha ji wee mee ya ụdịrị ihe a.
Ndị uweojii kwuru na nghọtaghie ahụ abịala na njedebe ma kọwaa na ọ bụ aghọtaghị iwu ala bu ihe butere ya bụ okwu.
N'agbanyeghi na ụfọdụ ndị kwuru na mmadụ atọ nwụrụ, ndị uweojii steeti ahụ gwara BBC na e nweghi onye nwụrụ.
O kwuru sị "mmadụ abụọ merụrụ ahụ na ya bụ nsogbu mana ihe niile adịla mma ugbua".
Ihe okwu a butere:
Nsogbu a emeela ka gọọmentị Ondo steeti tinye mmachi ngagharị ruru awa iri abụọ na anọ (24) na mpaghara Ode na Isingbo dị na steeti ahụ.
Donald Ojogo bụ kọmishọna Mgbasaozi na steeti ahụ, kwuru na ha agwala ndị nchekwa ka ha gbaa mbọ hụ na ndị mmadụ rubere iwu e tinyere isi ma nọrọ n'ụlọ.
Gọvanọ steeti ahụ bụ Oluwarotimi Akeredolu enyekwuola iwu ka a chọta ma nwụchie ndị mere mkpamkpa a.
Onye na-anọchite anya Naijiria na mba Amerịka bụ Jọstịs Sylvanus Adiewere Nsofor alaala mmụọ ka ọ gbachara afọ 85.
Ọ nwụrụ ụbọchị Tọzde n'ụlọọgwụ na ma Maryland na Amerịka.
Onye lara ezumike nka dịka ọkaikpe Ụlọikpe Mkpegharị, Nsofor bụ onye Onyeisiala Muhammadu Buhari họburu ọrụ n'afọ 2017 mana ndị Ụlọomeiwu Ukwu jụburu ịkwado nhọpụta Buhari họpụtara Nsofor dịka ọ jụrụ ịgụ abụ njirimara Naijiria(National Anthem). O kwuru oge ahụ na ihe gbasara internet abụghị maka ndị ọgbọ ya.
Mana Buhari gbara isi akwara họpụtakwa ya ọzọ maka ọkwa ahụ, n'agbanyeghi na ndị omeiwu jụrụ ya.
Garba Shehu bụ ọnụ na-ekwuru onyeisiala Buhari, kwuru sị:
N'egwuregwu, na asọmpi Europe League agbara ụbọchị Tọzde, Asenal ji ọkpụ anọ asatara abụọ merie Dundalk na be ha.
Tottenham jikwa ọkpụ abụọ asataghị ihe merie Royal Antwerp na be ha.
Otu Peoples Democratic Party agaghị akpachapụ onye chiburu Naịjirịa bụ Goodluck Jonathan, na Atiku Abubakar bụbu osote onyeisiala Naịjirịa ịzọ ọkwa onyeisiala na 2023.
Onyeisi pati a bụ Uche Secondus kwuru nke a na mkparịtaụka ya na ndị ntaakụkọ nwere n'Abujan'ụbọchị Tọọzde n'emume ncheta afọ atọ ndịọrụ PDP.
Mana ọ sị na pati ha na-eche ka akwụkwọ nyocha ntuliaka afọ 2019 e mere pụta tupu ha amara mpaghara ha ga-enye ọkọlọtọ PDP.
"Amaara m na uche ndị ntaakụkọ dị n'ịchọpụta onye ga-efe ọkọlọtọ PDP na 2023 mana o nwere etu pati si eme ihe nke ha, anyị na-ehiwe kọmiti ga-enyocha etu ntuliaka gara iji chọpụta etu o si gaa."
Ọ bụ site na nchọpụta ga ka anyị ga-eji mata ihe anyị ga-eme maka ntuliaka afọ 2023 na-abịa abịa.
Mgbe ọị na-aza ajụjụ maka kepukepu na Goodluck Jonathan chiburu Naịjirịa nwereike ịlọghachị n'ọkwa, Secondus sị na onye otu ha ọbụla nwere ohere ịzọ ọkwa onyeisiala.
Aka ndị uweojii Anambra steeti anwuchiela ndị agboro mmadụ iri abụọ na amanye ndị mmadụ ana ha ụtụisi n'Ọnịcha.
Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii steeti ahụ bụ Harụna Mohammed kwuru na ndị ahụ sara asịsa na ọ bụ ndị mmadụ dunyere ha nakọtawa ụtụisi.
Onyeisi ndị ọrụ nchekwa ehiwere maka ịkpochapụ ndị ọjọọ n'ụzọ bụ ACP John Ogbuagbaka ṅụrụ iyi na ya ga-anwụchị ndị ọbụla na-enye ndị mmadụ nsogbu n'ụzọ anakọ ụtụisi.
N'ụbọchị asaa nke ọnwa Disemba ka gọọmentị Anambra steeti tinyere iwu maka ịkpochapụ ndị niile jị aghụghọ anakọ ndị mmadụ ụtụisi n'ụzọ.
Ụlọ ntaakụkọ Time emeela onye ahụpụtara dịka onyeisiala Amerịka bu Joe Biden na osote ya bụ Kamala Harris ihe ha na-akpọ "Mmadụ Afọ" nke 2020.
Edward Felsenthal bụ onyeisi Time sị na Biden na Harris ritere ntụrụugo a maka etu ha jiri "gbanwe akụkọ Amerịka, ma gosi na inwe obi ebere ka ịkpa oke".
Felsenthal na-akọwa na nke bụ mbụ ha na itinye Osote Onyeisiala ọbụla na atụmatụ a.
Ndị ọzọ Time nnyochara maka ntụrụ ugo a bụ Onyeisila Donald Trump, Dọkịta Anthony Fauci nakwa ndị na-agba mbọ maka ịhụ na oke agbụrụ kwụsịrị.
Na Tọzde ahụ, Time tụrụ otu oti egwu BTS ugo dịka "entertainer of the year", ma nye LeBron James "athlete of the year".
E gbuola Brandon Bernard bụ onye a mara ikpe ọnwụ n'Indiana dịka ụlọikpe kachasị jụrụ ị nabata arịrịọ ikpeazụ ọ rịọrọ.
Bernard dị afọ iri anọ ka a mara ikpe maka igbu di na nwunye n'afọ 1999 mgbe ọ ka na-eto okoroọbịa, ọ bụ onye kachasị obere gọọmentị ga-egbu kamgbe afọ 70 gara aga.
Bernard rịọrọ ezinaụlọ di na nwunye ahụ o gburu mgbaghara tupu e were ọgwụ gbagbuo ya n'ụbọchị Tọọzde.
Okwu ikpeazụ Bernard kwuru tupu ọnwụ ya bụ "Ndo nu, gbaghara m. Ọ gwụla okwu m nwereike ikwu ga-akọwa etu obi dị m ugbua."
A na-atụ anya na gọọmentị Amerịka ga-egbu mmadụ anọ ọzọ a mara ikpe ọnwụ tupu Donald Trump arituo n'ọkwa onyeisiala.
Ọ bụrụ na nke a mee, Trump ga-abụ onyeisiala kachasị gbuo ndị a mara ikpe kamgbe ọtụtụ afọ.
Anyị ji obiọma na-anabata unu n'ụtụtụ a.
Ndị Igbo anyị abịala na njedebe akụkọ nke taa.
Gbaanụ mbo soro anyị echi.
Ndị nwere agba gụnyere aka chịburu Anambara steeti bụ Peter Obi, onye bubu Minista njem Ụgbọelu bụ Osita Chidoka, otu na ndị ndu otu APGA bụ Victor Ume nakwa onye Ụlọnnochiteanya bụ Obinna Chidoka bụ ndị zochiri n'akwamozu, Arthur Nwankwo n'Ajali dị n'Orumba-South, Anambrara steeti taa bụ Tọzde.
Arthur Nwankwo bụ onye na-ede akwụkwọ a ma ama mabụkwa onye nwe ụlọrụ mbipụta akwụkwọ ' Fourth Dimesnsion' dị n'Enugwu.
Onye na-agba mbọ maka ikike dịrị onye, Nwankwo bụ Osote onyeisioche otu 'National Democratic Coalition' (NADECO) bụ otu lụrụ ọgụ 'June 12'.
Ọchịchị Sani Abacha nwuchiri ya ma tuba ya na mkpọrọ maka mbọ o soro agba n' inwetara MKO Abiola oke zuru ya dịka onye meriri na ntuliaka 1993.
Ọ bụ ọchịchị Abdulsalami Abubakar tọhapụrụ ya oge Abacha nwụchara.