Rwanda - Kwibuka 30 LIVE

Rwanda - Umuhango wo kwibuka Jenoside ku nshuro ya 30 urimo kubera muri Kigali Arena

Incamake

  • Umuhango wo kwibuka urabera ku Rwibutso rwa Kigali, BK Arena, na nyuma habe Walk To Remember mu muhanda ugana kuri BK Arena
  • Hitezwe kumvwa ijambo rya Perezida Emmanuel Macron w'Ubufaransa
  • Bill Clinton wari perezida wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu gihe cya Jenoside ni we uyoboye intumwa zoherejwe na Amerika
  • Kwitabira uyu muhango kwa Perezida Cyril Ramaphosa wa Afurika y'Epfo ni inkuru ikomeye
  • Perezida Paul Kagame yavuze amasomo atatu u Rwanda rwavanye muri jenoside
  • Hirya no hino ku isi habaye ibikorwa bitandukanye byo kuzirakana uyu munsi mpuzamahanga wagenwe na ONU

Amakuru y'ikibiriraho

Samba Cyuzuzo i Kigali na Didier Bikorimana i Nairobi

  1. Gusoza uru rubuga rwa Live

    Dufunze uru rubuga rw'aya makuru ya Live. Mwakoze abadukurikiye kandi mugire ibihe byiza.

  2. Kwibuka jenoside mu bindi bihugu

    Kwibuka i Addis Ababa muri Ethiopia

    Ahavuye isanamu, Rwanda Embassy Addis

    Uretse mu Rwanda, mu bihugu bimwe na bimwe habaye ibikorwa byo Kwibuka jenoside bitegurwa n'abahagarariye u Rwanda mu mahanga, cyangwa inshuti z'iki gihugu.

    Tambuka X ubutumwa, 1
    Uremeye ibiri kuri X?

    Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookie n'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.

    Uragaba: BBC ntibazwa ibiva ku zindi mbuga.

    Impera ya X ubutumwa, 1

    Tambuka X ubutumwa, 2
    Uremeye ibiri kuri X?

    Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookie n'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.

    Uragaba: BBC ntibazwa ibiva ku zindi mbuga.

    Impera ya X ubutumwa, 2

    Tambuka X ubutumwa, 3
    Uremeye ibiri kuri X?

    Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookie n'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.

    Uragaba: BBC ntibazwa ibiva ku zindi mbuga.

    Impera ya X ubutumwa, 3

  3. Ivy'akakanya, Walk To Remember yasubitswe

    Igikorwa cyari cyitezwe cy'urugendo rwo Kwibuka kizwi nka Walk To Rember cyasubitswe kubera imvura, nk'uko abategura uyu muhango babitangaje.

    Urwo rugendo rwari kuva ku Nteko Ishinga Amategeko ku Kimihurura rukerekeza i Remera kuri Kigali Arena ahari gukomereza ijoro ryo kwibuka. Iki gikorwa cya yuma cyo ababiteguye bavuze ko gikomeza nk'uko byari biteganyijwe.

  4. Amasomo u Rwanda rwakuye muri Jenoside

    Muri Kigali Arena ahaberaga uyu muhango wo Kwibuka

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Muri Kigali Arena ahaberaga uyu muhango wo Kwibuka

    Perezida Kagame yavuze ko hari amasomo “atatu akomeye” u Rwanda ruvana muri jenoside rwaciyemo, n’uburyo bwo gukumira ko yakongera kuba.

    Irya mbere arishingira ku kuba Abanyarwanda ubwabo ari bo avuga ko bahagaritse jenoside nyuma yo gutereranwa n’amahanga.

    Ati: “Icya mbere, twebwe gusa, Abanyarwanda n’Abanyafurika, ni twe dushobora guha agaciro gakwiriye ubuzima bwacu…

    “Icya kabiri, kudategereza gutabarwa cyangwa gusaba uruhushya rwo gukora igikwiye ngo urengere abantu…

    “Icya gatatu, kurwanya iteka politike y’ivanguramoko. Jenoside ni ivanguramoko ry’uburyo bubi bukabije… kandi kuko impamvu zayo ziba ari iza politike, n’umuti wayo ugomba kuba uwa politike. Kubera iyo mpamvu, politike yacu ntishingiye ku moko cyangwa idini, kandi ntizongera kumera ityo.”

    Paul Kagame muri Kigali Arena

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Kagame yavuze ko umutwe wa FDLR, yise “ingufu zasize zikoze jenoside”, aho uri muri DR Congo “ufashwa amahanga abireba, kandi intego zawo ntizahindutse”, avuga ko intego yawo ari ukurimbura Abatutsi. FDLR yo ivuga ko igamije kubohora u Rwanda "ubutegetsi bubi" bwa FPR-Inkotanyi.

    Kagame ati: “Ingaruka z’ibi [kuba FDLR iri muri DR Congo] ni impunzi ibihumbi amagana z’Abatutsi b’Abanyecongo bari hano, kandi nta gahunda iboneka ihari yo kubasubiza mu gihugu cyabo.”

    Yongeraho ati: “Ubuhezanguni n’amacakubiri byagejeje kuri jenoside [mu Rwanda] bishobora kuba n’ahandi hose, igihe bidakumiriwe.

    “Abanyarwanda ntibashobora kwigira ntibindeba ku bishobora kugeza kuri jenoside, nubwo twaba turi twenyine.”

    Perezida Samia Suluhu wa Tanzania akurikiye uyu muhango muri Kigali Arena

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Perezida Samia Suluhu wa Tanzania akurikiye uyu muhango muri Kigali Arena
  5. U Rwanda nyuma ya jenoside - Imwe mu mibare

    Imwe mu mibare kuri jenoside na nyuma yayo mu Rwanda

    Urubyiruko
    Ubutabera
    Imibereho
  6. Tugeze aha ku bw'ubumwe bwacu – Kagame, Kagame avuga ko u Rwanda rugeze aha kuko Abanyarwanda bunze ubumwe

    Perezida Kagame ageza ijambo rye ku bari muri Kigali Arena

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Perezida Kagame ageza ijambo rye ku bari muri Kigali Arena

    Perezida Paul Kagame yavuze ko u Rwanda rugeze aho rugeze ubu “kuko twahisemo kuzura (kuzuka) igihugu cyacu dushingiye ku bumwe, no kugira igihugu cyunze ubumwe, kandi tukabaho dutyo”.

    Yongeyeho ko “icy’ingenzi cyane twahisemo ni ugutekereza tukarenga akaga kabaye tukaba abantu bafite ahazaza”.

    Ubushakashatsi buheruka (2021) bw’ikigo cya leta y’u Rwanda buvuga ko igipimo cy’ubwiyunge kiri kuri 94%, abatavuga rumwe n’ubutegetsi n’imiryango imwe n’imwe bo bavuga ko Abanyarwanda batunze ubumwe nk’uko leta ibivuga.

    Victoire Ingabire ukuriye ishyaka DALFA-Umurinzi, ritaremerwa na leta, kuri buriya bushakashatsi bwo mu 2021 yavuze ko imibare butangaza we abona "ari ugukabya" kuko abona hari benshi bakireberwa n'abibona mu ndorerwamo z’amoko yabo.

    Inkuru zijyanye n'iyi wasoma:

    Moussa Faki, perezida wa komisiyo y'Ubumwe bwa Afurika yavuze ko Afurika ishima inzira Abanyarwanda bahisemo mu kubaka igihugu cyabo bushya
    Insiguro y'isanamu, Moussa Faki, Perezida wa komisiyo y'Ubumwe bwa Afurika, yavuze ko Afurika ishima inzira Abanyarwanda bahisemo mu kubaka igihugu cyabo bushya
  7. Kagame yashimiye Uganda, Burundi, DR Congo, Kenya..., Kagame yashimiye ibihugu n'abantu ku giti cyabo

    Bamwe mu bategetsi bakuru, abahoze ari abategetsi, n'abatumirwa bakuru bari bicaye

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Aho bamwe mu bategetsi bakuru, abahoze ari abategetsi, n'abatumirwa bakuru bari bicaye

    Yabanje kwisegura ko adashobora kuvuga ibihugu n’abantu ku giti cyabo babwiye isi ko mu Rwanda harimo kuba jenoside mu 1994, n’abafashije u Rwanda mu buryo butandukanye kwiyubaka nyuma.

    Yahereye kuri Uganda, aho ingabo za FPR-Inkotanyi yari akuriye zateye zituruka, icyo gihe Uganda yashinjwaga gafasha Inkotanyi.

    Yashimiye ubutegetsi bwa Ethiopia na Eritrea bwariho icyo gihe, atanga urugero ko Minisitiri w’intebe Abiy Ahmed - uri muri Kigali Arena uyu munsi, nyuma ya jenoside yari mu Rwanda nk’umusirikare wo kubungabunga amahoro.

    Yashimiye Kenya, u Burundi, DR Congo, Tanzania, Congo-Brazaville byakiriye umubare munini w’impunzi z’Abanyarwanda “bakabaha ubuturo”.

    Yashimye Captaine Mbaye Diagne, umusirikare wa Senegal wari waraje kubungabunga amahoro, wiciwe mu Rwanda mu buryo butavugwaho rumwe “arengera ubuzima bw’abantu”. Yavuze ko umupfakazi n’umukobwa we bari muri Kigali Arena.

    Yashimiye abari bahagarariye Nigeria, Czech Republic na New Zealand, bavugiye mu kanama gashinzwe umutekano ka ONU ko ibyari biri kubera mu Rwanda ari jenoside “basaba ibihugu bikomeye kwirinda guhisha ukuri.”

    Babiri mu bari bahagarariye ibyo bihugu icyo gihe bari baje muri Kigali Arena muri uyu muhango.

  8. Nta bindi bikorwa bikorwa kuri uyu munsi, Hari imodoka nkeya cyane mu mihanda i Kigali

      • Umwanditsi, Jean Claude Mwambutsa
      • Igikorwa, BBC Great Lakes, Kigali
    Imodoka n'abantu ni bicye cyane mu mihanda ya Kigali
    Insiguro y'isanamu, Imodoka n'abantu ni bicye cyane mu mihanda ya Kigali

    Tariki 07 Mata uba ari umunsi w'ikiruhuko mu Rwanda, abantu basabwa gukurikirana imihango ku rwego rw'igihugu no kwitabira ibiganiro bibera ku nzego z'umudugudu n'utugali.

    Iyi ni itariki iri mu minsi y'umwaka yubahirizwa cyane mu Rwanda.

    Mu mujyi wa Kigali imihanda irimo imodoka nkeya cyane, inzu z'ubucuruzi nyinshi zirafunze. Nta rujya n'uruza rw'abantu ruboneka.

    Mu gace ka Kimironko, nko muri gare, ku isoko, ku kiriziya, n'ahandi hakunze kuba haboneka abantu benshi, imihanda irimo abantu mbarwa.

    Iyi tariki ya 07 Mata yagenwe n'Umuryango w'Abibumbye nk'"umunsi mpuzamahanga wo kuzirikana jenoside yakorewe Abatutsi".

    Bamwe mu batavuga rumwe n'ubutegetsi bw'u Rwanda banenga ko kwibuka gutegurwa na leta hari abatabyibonamo kuko badahabwa amahirwe yo kwibuka ababo bazize ubundi bwicanyi bwabaye mu 1994.

    Leta y'u Rwanda ivuga ko nta muntu ubuzwa kwibuka abe, gusa ikavuga ko umuhango wo kuri iyi tariki ari uwo kwibuka Abatutsi bazize jenoside.

    Uyu munsi wahuriranye no ku cyumweru, kuri Kiliziya yo ku Kimironko i Kigali abantu bemerewe kujya muri misa yabaye mu gitondo kare
    Insiguro y'isanamu, Uyu munsi wahuriranye no ku cyumweru, kuri Kiliziya yo ku Kimironko i Kigali abantu bemerewe kujya muri misa yabaye mu gitondo kare
    Ku isoko rya Kimironko, aha ni hamwe ubusanzwe haba hari abantu n'ibikorwa byinshi mu gitondo ku cyumweru
    Insiguro y'isanamu, Ku isoko rya Kimironko, aha ni hamwe ubusanzwe haba hari abantu n'ibikorwa byinshi mu gitondo ku cyumweru
  9. Imitima yacu yuzuye ishimwe n'akababaro icyarimwe - Kagame, Imitima yacu yuzuye ishimwe n'akababaro icyarimwe

    Perezida Kagame atangaza ijambo ry'uyu munsi

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Perezida Kagame atangaza ijambo ry'uyu munsi

    Perezida Paul Kagame yavuze ko Abanyarwanda bababajwe no kwibuka ababo bapfuye ariko banishimira uko u Rwanda rwahindutse.

    Yagize ati: “Ku barokotse; tubafitiye ideni, twabasabye gukora ibidashoboka mwikorera umusaraba wo kwiyunga ku ntugu zanyu kandi n’ubu mubikomeje, turabashimiye.”

    “Amasomo twize akubiye mu maraso yamenetse.”

  10. Amwe mu mafoto yo gutangiza Kwibuka ku rwibutso rwa Kigali, Aya ni ayo ku rwibutso rwa Jenoside rwa Kigali

    Bill Clinton (hagati) na Nicolas Sarkozy (ibumoso) mu bitabiriye uyu muhango

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Bill Clinton (hagati) na Nicolas Sarkozy (ibumoso) mu bitabiriye uyu muhango
    Uhereye ibumoso, Moussa Faki ukuriye umuryango w'Ubumwe bwa Africa, Perezida Petr Pavel Czech Republic, Samia Suluhu wa Tanzania, na Archange Touadera wa Centrafrique

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Uhereye ibumoso, Moussa Faki ukuriye umuryango w'Ubumwe bwa Africa, Perezida Petr Pavel Czech Republic, Samia Suluhu wa Tanzania, na Archange Touadera wa Centrafrique
    Perezida Paul Kagame n'umugore we bacana urumuri rutangiza Kwibuka mu Rwanda

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Perezida Paul Kagame n'umugore we bacana urumuri rutangiza Kwibuka mu Rwanda
  11. Ivy'akakanya, Perezida Isaac Herzog wa Israel yageze i Kigali, Israel n'u Rwanda bifitanye umubano mwiza

    Perezida Isaac Herzog wa Israel yageze i Kigali kwitabira uyu muhango wo kwibuka.

    Ukurikije igihe byatangarijwe ko ahageze, uyu mutegetsi asa n'uwahageze akererewe.

    Israel ni igihugu abaturage bacyo bakorewe Jenoside yakozwe n'Aba-Nazi mu Burayi.

    Ubutegetsi bwa Israel n'ubw'u Rwanda bigirana umubano mwiza, bifatanya kandi mu bihe byo kwibuka jenoside kuri buri ruhande.

    Tambuka X ubutumwa
    Uremeye ibiri kuri X?

    Iyi nkuru irimwo ivyatanzwe na X. Dukeneye uruhusha rwawe imbere yuko bigushikira, kuko birashobora kuba bikoresha cookies hamwe n'ubundi buhinga. Wobanza ugasoma aha X amategeko agenga cookie n'ayagenga ubuzima bwite imbere yuko wemera. Kugira ubibone hitamwo 'emera hanyuma ubandanye'.

    Uragaba: BBC ntibazwa ibiva ku zindi mbuga.

    Impera ya X ubutumwa

  12. Clinton, Abiy Ahmed, N'Guesso, Touadéra... Abategetsi bari i Kigali, Clinton asuhuzanya na Kabarebe

    Bill Clinton wahoze ari perezida wa Amerika yakiriwe na Minisitiri James Kabarebe

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Bill Clinton wahoze ari perezida wa Amerika yakiriwe na Minisitiri James Kabarebe

    Bill Clinton wari perezida wa Amerika ubwo jenoside yabaga mu Rwanda, ni we ukuriye itsinda ryoherejwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika ryaje muri uyu muhango wo Kwibuka.

    Abandi bategetsi bahari kugeza ubu:

    • Hari Perezida Salva Kiir wa Sudani y’Epfo
    • Hari Perezida Samia Suluhu Hassan wa Tanzania
    • Hari Perezida Faustin-Archange Touadéra wa Centrafrique
    • Hari Perezida Denis Sassou-N'Guesso wa Congo-Brazzaville
    • Hari Perezida Mialy R. Rajoelina wa Madagascar
    • Hari Perezida Petr Pavel wa Czech Republic
    • Hari Perezida Mohamed Cheikh El Ghazouani wa Mauritania
    • Hari Abiy Ahmed, minisitiri w'intebe wa Ethiopia
    • Hari Jessica Alupo Visi Perezida wa Uganda
    • Visi Perezida Rigathi Gachagua wa Kenya
    • Guinea ihagarariwe na Lauriane Doumbouya, umugore wa Perezida Mamady Doumbouya
    • Ubwongereza buhagarariwe na Andrew Mitchell, minisitiri w'terambere na Africa
    • Hari Audrey Azoulay, umuyobozi mukuru wa UNESCO
    • Hitezwe kuza kumvwa ijambo rya video rya Perezida Emmanuel Macron w'Ubufaransa
    • Ibindi bihugu bitandukanye byohereje ababihagarariye
    Bill Clinton yageze i Kigali mu ijoro ryo kuwa gatandatu

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Bill Clinton yageze i Kigali mu ijoro ryo kuwa gatandatu
    Perezida Mamady Doumbouya yoherejwe umugore we Lauriane (ibumoso) kumuhagararira muri uyu muhango

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Perezida Mamady Doumbouya yohereje umugore we Lauriane (ibumoso) kumuhagararira muri uyu muhango
    Uganda ihagarariwe na Visi Perezida Jessica Alupo (ibumoso) nawe wakiriwe i Kigali kuwa gatandatu

    Ahavuye isanamu, Rwanda Government

    Insiguro y'isanamu, Uganda ihagarariwe na Visi Perezida Jessica Alupo (ibumoso) nawe wakiriwe i Kigali kuwa gatandatu
  13. Cyril Ramaphosa i Kigali mu buryo butari bwitezwe, Ramaphosa na Kagame i Kigali

    Perezida Cyril Ramaphosa yakiriwe na mugenzi we Paul Kagame mu ijoro ryo kuwa gatandatu

    Ahavuye isanamu, Rwanda Presidency

    Insiguro y'isanamu, Bamwe babona ko Afurika y'Epfo n'u Rwanda byaba biri mu ntambara muri DR Congo, uruzinduko rwa Perezida Cyril Ramaphosa i Kigali rwaje nk'inkuru ikomeye

    Perezida Cyril Ramaphosa wa Afurika y'Epfo yaraye ageze i Kigali, byatangajwe ko yaje kwitabira iyi mihango yo kwibuka.

    Ni uruzinduko rwatunguranye kuko imibanire y'u Rwanda na Afurika y'Epfo itifashe neza cyane kuva Pretoria yakohereza kandi igasa n'iyoboye ibikorwa by'ingabo za SADC ziri gufasha igisirikare cya Congo kurwana n'umutwe wa M23.

    Leta y'u Rwanda ibona ibyo nko gufatanya n'umutwe wa FDLR urwanya Kigali, inzobere za ONU zivuga ko uwo mutwe ukorana n'ingabo za FARDC, ibyo Kinshasa ihakana. Izo nzobere kandi zivuga ko u Rwanda rufasha umutwe wa M23, ibyo Kigali nayo ihakana.

    Bamwe bavuga ko uruzinduko rwa rwa Ramaphosa i Kigali rwaba rurimo ibindi birenze imihango yo kwibuka.

  14. Ibyo wamenya ku muhango w'uyu munsi, Iby'ibanze wamenya

    Abantu baragenda binjira muri Kigali BK Arena kwitabira uyu munsi
    Insiguro y'isanamu, Abantu baragenda binjira muri Kigali BK Arena kwitabira uyu munsi

    Uyu muhango uratangirira ku rwibutso rwa Jenoside ku Gisozi

    Abategetsi batumiwe barashyira indabo ku mva zishyinguyemo abazize Jenoside

    Abategetsi batumiwe n'abaturage basanzwe barerekeza muri Kigali Arena

    Aho haravugirwa amagambo agendanye n'uyu munsi

    Nimugoroba haraba igikorwa cya Walk to Remember n'ijoro ryo kwibuka

  15. Ikaze mu muhango wo Kwibuka i Kigali, Tubahaye ikaze

    Tubahaye ikaze ku makuru ajyanye n'umuhango wo kwibuka jenoside ugiye kubera muri Kigali Arena.