Israel yabayemo imwe mu myigaragambyo yitabiriwe n'abantu benshi kugeza ubu

Abanya-Israel babarirwa mu bihumbi amagana bitabiriye imyigaragambyo bamwe barimo kuvuga ko ari yo ya mbere yitabiriwe n'abantu benshi ibayeho mu mateka y'iki gihugu.

Imyigaragambyo yo kwamagana gahunda ya leta yo kuvugurura cyane urwego rw'ubutabera, imaze ibyumweru 10 iba.

Imibare minini cyane y'abigaragambya yabonetse mu mijyi nka Haifa wo mu majyaruguru, aho yitabiriwe n'abagera ku 50,000, mu gihe abantu bagera hafi ku 200,000 byemezwa ko bitabiriye imyigaragambyo mu mihanda yo mu mujyi wa Tel Aviv.

Leta ya Minisitiri w'intebe Benjamin Netanyahu ivuga ko izo mpinduka ziteganyijwe zizasubizaho kunganya ububasha hagati y'inzego za leta.

Abanenga ayo mavugurura bavuga ko ateje inkeke kuri demokarasi.

Abateguye iyi myigaragambyo bavuze ko abigaragambya bashaka demokarasi bagera ku 500,000 biraye mu mihanda mu bice bitandukanye by'igihugu ku wa gatandatu, ikinyamakuru Haaretz cyo muri Israel kikaba cyayise "imyigaragambyo ya mbere yitabiriwe n'abantu benshi mu mateka y'iki gihugu".

Yair Lapid ukuriye abatavuga rumwe na leta, yabwiye imbaga mu mujyi wa Be'er Sheva wo mu majyepfo ko iki gihugu cyugarijwe n'"amakuba ya mbere akaze mu mateka yacyo".

Yagize ati: "Inkubiri y'iterabwoba irimo kudukubita, ubukungu bwacu burimo gusenyuka, amafaranga arimo gutoroka igihugu. Iran ejo ni bwo yashyiraga umukono ku masezerano mashya na Saudi Arabia [Arabie Saoudite]. Ariko ikintu cyonyine iyi guverinoma yitayeho ni ugushwanyaguza demokarasi ya Israel".

Tamir Guytsabry, wigaragambyaga i Tel Aviv, yabwiye ibiro ntaramakuru Reuters ati:

"Ntabwo ari ivugurura ry'urwego rw'ubutabera. Ni impinduramatwara irimo gusubiza Israel ku butegetsi bw'igitugu bwuzuye kandi ndashaka ko Israel ikomeza kubamo demokarasi ku bw'abana banjye".

Imyigaragambyo yo kwamagana amavugurura yo mu rwego rw'ubutabera yatumye abantu babarirwa mu bihumbi amagana birara mu mihanda.

Ayo mavugurura agamije guha leta yatowe, iri ku butegetsi ubu, ijambo ntakuka ku guhitamo abacamanza no ku kugabanya ubushobozi bw'urukiko rw'ikirenga bwo gufata ibyemezo bihinyuza leta cyangwa kuburizamo itegeko runaka.

Iki kibazo cyateje gucikamo ibice cyane mu muryango mugari (sosiyete) wa Israel ndetse, by'umwihariko, cyatumye inkeragutabara (abahoze mu gisirikare bashobora kwitabazwa igihe bibaye ngombwa) - zifatiye runini igisirikare cya Israel - zikangisha ko zakwanga gukora akazi, nk'uburyo bwo kugaragaza ko zamaganye iyo gahunda y'amavugurura mu butabera.

Ku wa mbere, mu gikorwa kitigeze kibaho mbere yaho, inkeragutabara zibarirwa muri za mirongo zahoze zitwara indege z'intambara mu mutwe kabuhariwe wo mu gisirikare cya Israel kirwanira mu kirere, zavuze ko zitazajya mu myitozo. Nyuma yaho zaje kwisubiraho kuri icyo cyemezo zemera kujya mu myitozo no kugirana ibiganiro n'abazikuriye (abakomanda bazo).

Ku wa kane, abigaragambya bafunze imihanda ndetse bagerageza kubuza Netanyahu kugenda n'indege ava mu gihugu. Nyuma yaho yaje kugenda n'indege yerekeza i Roma.

Leta ya Israel ikomeje kutava ku izima nubwo irimo kwamaganwa bikomeye. Ivuga ko iyi myigaragambyo irimo kwenyegezwa n'abanyapolitiki batavuga rumwe n'ubutegetsi.

Abanenga leta bavuga ko aya mavugurura ateganyijwe, ubu arimo kunyura mu nteko ishingamategeko, azatuma ubutabera bwinjirirwa na politiki ndetse ko ashobora kugeza kuri guverinoma y'igitugu.

Netanyahu avuga ko ayo mavugurura yitezweho kubuza inkiko kurenza urugero mu bubasha bwazo kandi ko ayo mavugurura yatowe n'abaturage ba Israel mu matora aheruka kuba.