گزارشگران بدون مرز: افغانستان به کانون جهانی تبعید خبرنگاران تبدیل شده است
منبع تصویر، Getty Images
سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارشی درباره وضعیت خبرنگاران افغان نوشته است که افغانستان از حاکمیت دوباره طالبان در اگست سال ۲۰۲۱، به کانون جهانی تبعید خبرنگاران تبدیل شده است.
براساس این گزارش، در پنج سال گذشته ۶۷۷ خبرنگار افغان با حمایت این نهاد کشور را ترک کردهاند.
به گفتهٔ این نهاد، خبرنگاران افغان اکنون در ۲۸ کشور پراکندهاند و یکی از بزرگترین موجهای خروج خبرنگاران مستقل را در تاریخ معاصر رقم زدهاند.
در این گزارش آمده است که بر اساس آمار برنامهٔ حمایتی «گزارشگران بدون مرز»، اوج خروج خبرنگاران افغان در سال ۲۰۲۲ ثبت شده است؛ زمانی که ۱۸۳ خبرنگار افغان مجبور به ترک کشور شدند و پیامدهای آن هنوز هم ادامه دارد. در سال ۲۰۲۵ نیز ۸۲ خبرنگار دیگر ناگزیر به ترک کشورشان شدند.
گزارشگران بدون مرز افزوده است خبرنگارانی که در کشورهای دیگر بهصورت موقت پناه گرفتهاند نیز در امان نیستند. در پی افزایش تنشها میان دولت پاکستان و حکومت طالبان، اخراج دستهجمعی پناهجویان افغان از این کشور از سال ۲۰۲۳ آغاز شد که به گفته این نهاد، دستکم ۵۰ خبرنگار بهگونهٔ اجباری به افغانستان بازگردانده شدهاند.
این نهاد افزوده است که مجوز اقامت خبرنگاران افغان در تبعید اکنون بهندرت تمدید میشود و آنان را در وضعیتی قرار داده که بهگونهٔ غیرقانونی زندگی کنند.
در این گزارش، به نقل از یک خبرنگار افغان که در اسلامآباد، پایتخت پاکستان، زندگی میکند، آمده است که او یک روز کامل را در بازداشت پولیس پاکستان سپری کرده و برای رهایی خود حدود ۳۵۰ یورو به پولیس پرداخت کرده است. این خبرنگار گفته است که در اوایل ماه فبروری امسال، صاحبخانه از او خواست که خانهاش را تخلیه کند.
این گزارش افزوده است که در افغانستان، حکومت طالبان به اعمال محدودیت بر فضای عمومی ادامه داده و براساس اطلاعات «گزارشگران بدون مرز»، پنج خبرنگار اکنون بهطور رسمی در بازداشت هستند.
مقامهای حکومت طالبان تاکنون به گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز واکنش نشان ندادهاند.
منبع تصویر، RSF
در هفتههای گذشته، منابعی در حکومت طالبان به بیبیسی تأیید کردند که منصور نیازی و عمران دانش، خبرنگاران شبکهٔ خبری طلوعنیوز، از سوی «ادارهٔ استخبارات حکومت طالبان» بازداشت شدهاند. دلیل این بازداشتها رسما اعلام نشد، اما بعداً گزارش شد که این افراد آزاد شدهاند.
بازداشت خبرنگاران توسط حکومت طالبان، اغلب برای کوتاه مدت، در سالهای اخیر بارها تکرار شده است.
با اینحال، مرکز خبرنگاران افغانستان که بعد از تسلط حکومت طالبان بر افغانستان در بیرون از این کشور فعالیت میکند، پیشتر گفته است که چهار خبرنگار دیگر هماکنون در بازداشت بهسر میبرند یا دوران محکومیت خود را میگذرانند.
حکومت طالبان میگوید به آزادی رسانهها و فعالیت خبرنگاران در «چارچوب شریعت اسلامی و منافع ملی» باور دارد، اما نهادهای حامی رسانهها نسبت به تشدید سرکوب آزادی بیان و ادامهٔ بازداشت گستردهٔ خبرنگاران در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
ملل متحد در سوم ماه می، همزمان با روز جهانی آزادی مطبوعات، ملل متحد اعلام کرده بود که گزارشدهی مستقل در افغانستان تحت حاکمیت طالبان «بهشدت محدود شده است».
سازمان «گزارشگران بدون مرز» نیز افغانستان را از نظر آزادی بیان در فهرست بدترین کشورهای جهان قرار داده و در ردهبندی این نهاد، از میان ۱۸۰ کشور جهان، افغانستان در جایگاه ۱۷۵ قرار دارد.
