بشار اسد به اعدام محکوم شد

دادگاهی در سوریه، بشار الاسد، دیکتاتور مخلوع این کشور را به اتهام ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت در جریان جنگ داخلی این کشور، به‌صورت غیابی به اعدام محکوم کرد.

این اولین محکومیت علیه اسد است که پس از سرنگونی حکومتش در دسامبر ۲۰۲۴ همراه با خانواده خود به مسکو گریخت و پنج دهه قبضه کردن قدرت توسط خانواده‌اش پایان یافت.

عاطف نجیب، پسر کاکای بشار اسد و رئیس سابق امنیت سیاسی ولایت درعا در جنوب سوریه نیز به اعدام محکوم شد. او به‌صورت حضوری محاکمه شده و حین قرائت حکم دادگاه توسط قاضی، با لباس راه راه زندان در داخل قفس در دادگاه حضور داشت.

ولایت درعا عمدتا به عنوان خاستگاه قیام علیه حکومت اسد شناخته می شود.

در ماه مارچ ۲۰۱۱، بازداشت و ادعای شکنجه گروهی از نوجوانان که متهم به نوشتن شعارهای ضد حکومتی بر دیوارها بودند، جرقه اعتراضاتی را در این شهر زد. اعتراضاتی که با خشونت توسط نیروهای امنیتی سرکوب شد.

این برخورد به برگزاری تظاهرات سراسری در سوریه کمک کرد. اعتراضاتی که به جنگ داخلی انجامید و در آن صدها هزار نفر کشته شدند.

دولت موقت سوریه از اوایل سال جاری محاکمه مقام‌های مرتبط با رژیم اسد را که بیش از ۵۰ سال بر این کشور حکومت کرد، آغاز کرده است.

عاطف نجیب یکی از بلندپایه‌ترین مقام‌هایی حکومت اسد است که محاکمه شده‌اند.

او به جرایمی از جمله قتل، «کشتن عمدی کودکان زیر ۱۵ سال» و «شکنجه منجر به مرگ» محکوم شد.

دادگاه همچنین شش مقام پیشین نظامی و امنیتی را به صورت غیابی به اعدام محکوم کرد که ماهر اسد، برادر کوچک‌تر بشار اسد، یکی از آنان است. او فرماندهی لشکر نخبهٔ چهارم ارتش را بر عهده داشت و پس از سقوط رژیم نیز به مسکو گریخت.

فهد الفریج، وزیر دفاع پیشین، یکی دیگر از محکومان است.

نوحه المصری ۱۵ سال منتظر چنین لحظه‌ای مانده است.

او نه تنها یکی از اعضای تیم پنج‌نفره دادستانی، بلکه یکی از شاکیان این پرونده نیز است.

المصری برادرش را در جریان سرکوب و کشتار ماه مارچ ۲۰۱۱ در میدان العمری درشهر درعا از دست داد.

او به بی‌بی‌سی گفت: «این حکم بازتاب‌دهنده بزرگی فداکاری‌هایی است که ما انجام داده‌ایم؛ فداکاری‌های شهدا، رنج و درد قربانیان، ناپدیدشدگان و بازداشت‌شدگان. ما ۱۵ سال منتظر مانده‌ایم تا بخش کوچکی از حقوق خود را از کسانی که خون ما را ریخته‌اند، مرتکب جنایت شده‌اند، حقوق ما را نقض کرده‌اند، ما را کشته‌اند و شکنجه کرده‌اند، بگیریم.»

صدور حکم اعدام بشار الاسد، برای نوح المصری، آغاز فصلی تازه‌ است.

او گفت: «خواست ما این است که این پایان محاکمه‌ها نباشد... در سوریه جدید، از امروز به بعد هیچ‌کس از مجازات مصون نباشد.»

مشخص نیست که مقام‌های جدید سوریه قادر به استرداد بشار و ماهر اسد از مسکو خواهند شد یا نه.

این نخستین اقدام علیه اسد از سوی رهبری جدید سوریه نیست.

در ماه دسامبر گذشته، حکم بازداشت او به اتهام قتل و شکنجه صادر شد.

بشار اسد پس از آنکه نیروهای تحت فرمان احمد الشرع، که اکنون رئیس‌جمهور سوریه است، در جریان یک عملیات سریع ۱۱ روزه قدرت را دراختیار گرفتند و حکومت خاندان اسد را ساقط کردند، به روسیه رفت.

از آن زمان، حکومت جدید شمار زیادی از مقام‌ها و نیروهای امنیتی سابق را بازداشت کرده است، اما بیشتر چهره‌های ارشد رژیم پیشین، از جمله خود اسد، همچنان دور از دسترس در در روسیه مانده‌اند.

تلاش‌های چهره‌های مخالف سوری برای پیگرد قضایی اسد در دادگاه‌های کشورهای غربی در سال‌های پایانی حکومت او، به هیچ محکومیتی منجر نشد.

بشار اسد پس از مرگ پدرش در سال ۲۰۰۰ به قدرت رسید. او دومین پسر حافظ اسد است و تا پیش از کشته شدن برادرش، باسل، در یک سانحه رانندگی در سال ۱۹۹۴ قرار نبود حاکم سوریه شود.

او که از اقلیت علوی بود، همچنان بر برتری علویان در بسیاری از سمت‌های نظامی، امنیتی و سازمان‌های اطلاعاتی حمایت می‌کرد.

بخش عمده دوران حکومت او در جنگ داخلی تعریف سپری شد.

گزارش اضافی از لانا انتاکی در دمشق.