Crynodeb

  1. Diolch yn fawr am ddilynwedi ei gyhoeddi 17:44 GMT+1 7 Awst

    Dyna ddiwedd ein llif byw ar ddydd Gwener Eisteddfod Genedlaethol y Garreg Las.

    Llongyfarchiadau mawr i Emyr Lewis am ennill y Gadair ac i bawb arall sydd wedi bod yn cystadlu draw yn Llantwd.

    Os hoffech chi wylio uchafbwyntiau o gystadlaethau’r dydd, cofiwch am ein tudalen ganlyniadau, neu mae detholiad o luniau gorau'r dydd ar gael yma.

    emyr lewisFfynhonnell y llun, Eisteddfod Genedlaethol
  2. Llongyfarchiadau Dafydd Owainwedi ei gyhoeddi 17:40 GMT+1 7 Awst

    Ymarfer Byw gan Dafydd Owain ddaeth i'r brig yng nghystadleuaeth Albwm Cymraeg y Flwyddyn eleni

    Dafydd OwainFfynhonnell y llun, Dion Jones
  3. Merched Beca wedi cyrraedd y maes!wedi ei gyhoeddi 17:21 GMT+1 7 Awst

    merched beca
    merched beca
    merched beca
  4. Cyfansoddiadau a beirniadaethau bellach ar gaelwedi ei gyhoeddi 17:15 GMT+1 7 Awst

    Mae Cyfansoddiadau a beirniadaethau Eisteddfod y Garreg Las bellach ar gael i'w prynu wrth y neuadd ymgynnull

    bbcFfynhonnell y llun, Cyfansoddiadau a beirniadaethau
  5. Gwleidydda - Y prif weinidog yn Y Babell Lênwedi ei gyhoeddi 17:09 GMT+1 7 Awst

    gwleidydda

    Wedi methu Bethan Rhys Roberts yn holi Rhun ap Iorwerth yng nghwmni Vaughan Roderick a Richard Wyn Jones yn Y Babell Lên?

    Peidiwch a phoeni, mae'r sgwrs bellach ar gael ar BBC Sounds. Bydd hefyd ar gael i'w gwylio ar YouTube Radio Cymru, dolen allanol yn fuan.

    Mae'r Prif Weinidog yn trafod heriau ei swydd newydd, ei brofiad o lywodraethu, a'i weledigaeth ar gyfer y dyfodol.

  6. Canlyniadau cynta'r dydd o'r Pafiliwnwedi ei gyhoeddi 16:55 GMT+1 7 Awst

    Llongyfarchiadau i Ceri, Ruth a Siriol ar ddod yn gyntaf yng nghystadleuaeth y triawd neu bedwarawd cerdd dant.

    Mae mwy o ganlyniadau ac uchafbwyntiau cystadlu'r Pafiliwn yma.

    Disgrifiad,

    Triawd neu bedwarawd cerdd dant (154)

  7. 'Cystadleuaeth nas gwelwyd ei thynnach ers Eisteddfod Aberteifi yn 1976'wedi ei gyhoeddi 16:51 GMT+1 7 Awst

    Dywedodd Idris Reynolds fod dwy awdl wedi dod i'r brig - A a Pwll y Wrach. Wrth drafod gwaith Pwll y Wrach, dywedodd: “Heb amheuaeth cafwyd awdl orchestol gan Pwll y Wrach.

    "Mae’n rhychwantu wyth canrif o’n traddodiad barddol ac fe’i lleolwyd yn y parthau hyn. O ben y Mwnt, ger aber afon Teifi, gwêl y bardd linellau’r trai yn y tywod.

    "...Mae’r cynganeddu’n wefreiddiol a gall y bardd hwn adeiadu cwpled, englyn neu bennill o gywydd o gylch un gair.

    “Mae hon yn awdl a fydd yn canu yn y parthau hyn a thros Gymru gyfan. Ond ei hanffawd oedd iddi ddod wyneb yng ngwyneb ag awdl a oedd yn llachar yn ei gwreiddioldeb."

    Disgrifiodd y gystadleuaeth eleni fel un "nas gwelwyd ei thynnach, am wn i, ers Eisteddfod Aberteifi yn 1976”.

  8. 'Awdl wefreiddiol a thyner'wedi ei gyhoeddi 16:42 GMT+1 7 Awst

    emyr lewis

    Wrth draddodi'r feirniadaeth ar ran ei gyd-feirniaid, dywedodd Idris Reynolds am waith Emyr Lewis: "Dyma reiat o awdl sy’n dod â newydd-deb carlamus i gystadleuaeth y Gadair.

    "Mae’n tywys yr awdl eisteddfodol i fannau na fu yno o’r blaen wrth blymio i ddyfnderoedd abswrd yr isymwybod.

    "Siwrne drên sydd yma drwy hunllefau’r nos dan gromlin y lleuad anwadal, anwastad. Ond trên rhyfedd yw hwn. Nid oes teithiwr arall arno, na chwaith na thaniwr na gyrrwr na giard.

    “A dweud y gwir, aros yn ei unfan a wna; y nos sy’n symud o’i gwmpas. Siwrne echrydus yw hon gan fod haid o adar ar y lein – ‘rhyw ddwywaith, tri pymtheg plws wythdeg-saith’ ohonynt. Mae sticeri arnynt gyda’u henwau arswydus megis Mastrwni, Mwgi Mekk, Fathadawra a Derekk – gyda dwy ‘k’ gyda llaw. Crynhoir y cwbl gyda’r llinell ardderchog ‘Adar nad adar ydynt’.

    "Mae’r adar yn ei ddrysu’n llwyr wrth chwarae ar ei ansicrwydd. I ddianc mae’n disgyn o’r trên, ond gwaethygu wna pethau wrth iddo ddod, yng ngeiriau’r bardd, at ‘dŷ maen mawr erchyllwych, marmor chwellawr’. Mae’r perchennog y ei adnabod ac mae’r gwatwar a’r pwyntio bys yn waeth byth.

    “Ond mae dihangfa’n dod drwy gyffyrddiad ysgafn ei gymar a’i ‘Bore da’ tyner. Mae’r siwrne drosodd, mae’r hunllef drosodd a’r lleuad wedi diflannu. Ac mae’r diweddglo yn gyfoethog o amwys ‘Mae trannoeth. Mae trueni,’

    “Diolch i A am awdl wefreiddiol a thyner."

  9. Pwy yw Emyr Lewis?wedi ei gyhoeddi 16:34 GMT+1 7 Awst

    emyr lewis

    Cafodd ei eni yn Llundain, a symudodd y teulu i Gaerdydd pan yr oedd yn chwech oed. Aeth i Ysgol Gymraeg Llundain (yr oedd ei dad yn un o’i sylfaenwyr), Ysgol Gynradd Bryn-taf ac Ysgol Gyfun Rhydfelen, lle taniwyd ei ddiddordeb mewn cynganeddu gan ei athrawes Gymraeg, Nia Daniel (Royles bellach).

    Datblygodd ei grefft dan arweiniad yr englynwr T Arfon Williams.

    Mae ganddo radd mewn Saesneg o Brifysgol Caer-grawnt a gradd yn y Gyfraith o Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth. Mae’n byw yng Nghraig-cefn-parc ers 36 mlynedd.

    Mae wedi cyhoeddi tair cyfrol o gerddi: Chwarae Mig, Amser Amherffaith/Dysgu Deud Celwydd yn Tsiec a twt lol. Bu’n aelod cyson o dim Ymryson y Beirdd Morgannwg. Ef yw beirniad Englyn y Dydd yn yr Ymryson er pedair blynedd.

    Bu’n gweithio fel cyfreithiwr hyd 2019 pan benodwyd ef yn Bennaeth Adran y Gyfraith a Throseddeg ym Mhrifysgol Aberystwyth, lle mae bellach yn Athro Emeritws.

    Cyn hynny bu’n gweithio hefyd yng Nghanolfan Llywodraethiant Cymru, Prifysgol Caerdydd ac yn aelod o Bwyllgor Arbenigwyr Cyngor Ewrop sy’n craffu ar sut mae gwledydd yn trin ieithoedd lleiafrifol.

  10. Yr eildro i Emyr Lewis gipio'r Gadairwedi ei gyhoeddi 16:32 GMT+1 7 Awst

    Dyma’r eildro i’r bardd dderbyn y wobr, yn dilyn ei lwyddiant yn y gystadleuaeth yn Eisteddfod Genedlaethol Nedd a’r Cyffiniau, 1994.

    Yn ogystal, enillodd y Goron yn Eisteddfod Bro Ogwr, 1998.

    emyr lewis
  11. Emyr Lewis yn ennill Cadair Eisteddfod y Garreg Laswedi ei gyhoeddi 16:30 GMT+1 7 Awst
    Newydd dorri

  12. Cadarnhad mai 'A' yw enillydd Cadair Eisteddfod y Garreg Laswedi ei gyhoeddi 16:29 GMT+1 7 Awst

    prifarddFfynhonnell y llun, bbc
  13. 16 wedi ymgeisio eleniwedi ei gyhoeddi 16:18 GMT+1 7 Awst

    Beirniaid y gystadleuaeth eleni oedd Idris Reynolds, Mererid Hopwood a Carwyn Eckley.

    Wrth draddodi’r feirniadaeth ar ran ei gyd-feirniaid, dywedodd Idris Reynolds: “Derbyniwyd 16 o gynigion, y nifer fwyaf ers Eisteddfod Casnewydd yn 1988. Yr oedd Llinell neu Llinellau yn destun da ac yn gyfle i’r beirdd i fynd lle mynnent."

    Beirniaid
  14. Y Pafiliwn yn llawn dop ar gyfer y Cadeiriowedi ei gyhoeddi 16:14 GMT+1 7 Awst

    pafiliwn
  15. Pwy yw'r Archdderwydd newydd?wedi ei gyhoeddi 16:08 GMT+1 7 Awst

    Mae'r Prifardd Tudur Dylan wedi cael ei ethol i fod yr Archdderwydd nesaf, i olynu Mererid Hopwood yn y rôl.

    Am y tro cyntaf ers rhai blynyddoedd, roedd dau yn y ras y tro hwn - Tudur Dylan a Gerwyn Wiliams.

    Bydd Tudur Dylan yn dilyn ôl troed ei dad - y Parchedig John Gwilym Jones a fu'n Archdderwydd rhwng 1993 a 1996 - a'i ewythr y Parchedig T James Jones a fu'n Archdderwydd rhwng 2009 a 2013.

    Mae wedi ennill y Gadair ddwywaith - yn Eisteddfod Bro Colwyn yn 1995 pan oedd ei dad yn Archdderwydd, ac yn Eisteddfod Eryri a'r Cyffiniau yn 2005.

    Yn 2007 enillodd y Goron yn Eisteddfod Sir y Fflint.

    Tudur Dylan
  16. Seremoni'r Cadeirio wedi dechrauwedi ei gyhoeddi 16:02 GMT+1 7 Awst
    Newydd dorri

    cadairFfynhonnell y llun, Eisteddfod Genedlaethol

    Roedd gofyn i ymgeiswyr gyfansoddi awdl neu gasgliad o gerddi mewn cynghanedd gyflawn ar fwy nag un o'r mesurau traddodiadol - hyd at 250 o linellau ar y testun Llinell/Llinellau.

    Mae'r gadair yn rhoddedig eleni gan Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro a'r wobr o £750 yn rhoddedig gan Geraint a Siân James, Siop Awen Teifi, Aberteifi.

  17. Lluniau: Urddo aelodau newydd i'r Orseddwedi ei gyhoeddi 15:57 GMT+1 7 Awst

    yr orsedd
    yr orsedd
    Aleighcia Scott
    Joe AllenFfynhonnell y llun, Eisteddfod Genedlaethol
  18. Paratoi i gystadluwedi ei gyhoeddi 15:46 GMT+1 7 Awst

    Lleisiau Llanerch

    Mae Lleisiau Llanerch yn paratoi gefn llwyfan y Pafiliwn cyn perfformio yng nghystadleuaeth y parti llefaru.

    Mae'r criw wedi teithio o Wrecsam ac yn un o 11 parti a fydd yn cystadlu ar lwyfan y Pafiliwn.

  19. Yr haul yn dal i wenu yn Llantwdwedi ei gyhoeddi 15:34 GMT+1 7 Awst

    Mae'r haul yn dal i wenu ar yr Eisteddfodwyr yn Llantwd a'r criw yma sydd wedi teithio o Gaerdydd yn gwneud y mwyaf o'r tywydd braf.

    Mae'r dair ffrind, Nia, Fflur ac Alys wedi penderfynu gwisgo'r un fath heddiw!

    Lantwd
  20. Hyrwyddo gwaith Llyfrgell Genedlaethol Cymruwedi ei gyhoeddi 15:27 GMT+1 7 Awst

    Mae Dan a Llinos o Lyfrgell Genedlaethol Cymru yn crwydro'r Maes ac yn annog pobl i ymweld â'u stondin, lle bydd Don Leisure yn chwarae am 16:30.

    Yn ôl Dan, mae'r stondin wedi bod yn brysur iawn wrth i ymwelwyr fwynhau dysgu am waith y Llyfrgell.

    Dan a Llinos o Lyfrgell Genedlaethol Cymru