တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု, နှစ်စဉ်လျှပ်စစ်ယူနစ်ထောင်ချီဆုံးရှုံးနေလို့ ဖော်ထုတ်ပြီး ဥပဒေနဲ့အရေးယူမယ်

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

1. လွန်ခဲ့သော ၉ မိနစ် ကဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်သွားမယ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   အသွင်ပြောင်းအစိုးရ သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်နိုင်ငံကို သွားဖို့ရှိတယ်လို့ တရုတ်ဘက်ကလာတဲ့သတင်းတွေအရ သိရပါတယ်။

   လာမယ့် ဇွန် ၁၅ ရက်ကနေ ၁၉ ရက်အထိ ဦးမင်းအောင်လှိုင်တရုတ်ကိုသွားဖို့ရှိနေပြီး သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နဲ့ တွေ့ဆုံဖို့ ရှိမရှိကိုတော့ အသေးစိတ်မသိရသေးပါဘူး။

   သူသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူပြီးနောက် ပထမဆုံးနိုင်ငံခြားခရီးစဉ်အဖြစ် တရုတ်ကိုသွားမယ်လို့ သတင်းတွေထွက်ပေါ်ခဲ့ပေမဲ့ ဇွန်လအစပိုင်းမှာပဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံကိုသွားခဲ့ပါတယ်။

   ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာမှာ တရုတ်ရဲ့သြဇာလွှမ်းမိုးမှု မြင့်တက်လာနေချိန် အိမ်နီးချင်း ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီး အိန္ဒိယကို သွားတဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ခရီးဟာ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယကြား ဟန်ချက်ထိန်းဖို့ဖြစ်တယ်လို့ အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်အရေး ကျွမ်းကျင်သူ ဝါရင့်သတင်းစာဆရာ ရာဂျိဗ် ဘတ်တာချာရီယာက သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။

   အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှာတော့ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီနဲ့တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စ၊ သုံးနိုင်ငံ အဝေးပြေးလမ်းစီမံကိန်းစဖို့အပါအဝင် နယ်စပ်လုံခြုံရေးကိုပါ ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။

   ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အိန္ဒိယခရီးစဉ်ပြီးပြီးချင်းမှာပဲ နေပြည်တော်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေ ဘေကျင်းကိုသွားခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။

   အိန္ဒိယက တရုတ်နဲ့အပြိုင် နေပြည်တော်ကိုဘာကြောင့် လက်မလွှတ်တာလဲ

   ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့အိန္ဒိယခရီး- နယ်စပ်၊ ဆိုင်းငံ့စီမံကိန်းကြီးတွေနဲ့ တရုတ်ဟန်ချက်ကိုထိန်းခြင်း

2. လွန်ခဲ့သော ၁၁ မိနစ် ကအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားညီလာခံမှာ မြန်မာအရေး အထူးအစည်းအဝေးပြုလုပ်

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, NUG

   အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားညီလာခံ (ILC) မှာ မြန်မာအရေးကို အထူးအစည်းအဝေးတရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နေပြည်တော်ရဲ အလုပ်သမားအရေးချိုးဖောက်မှုတွေအ‌ပေါ် အနီးကပ်စောင့်ကြည့်အရေးယူမယ့်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကို အတည်ပြုနိုင်ခဲ့တယ်လို့ NUG အစိုးရက ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ဇွန် ၁ ရက်ကနေ ၁၂ ရက်အထိကျင်းပတဲ့ အဲဒီညီလာခံကို NUG ရဲ့ အလုပ်သမားရေးရာဦးစီးဌာနက ကိုယ်စားလှယ်တက်‌ရောက်ခွင့်ရခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအလုပ်သမားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် (CTUM) က ကိုယ်စားလှယ်တွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

   အဲဒီမှာ မြန်မာက လက်မှတ်ရေးထိုးထားတဲ့ လွတ်လပ်စွာ သင်းပင်းဖွဲ့စည်းခွင့်နဲ့ စည်းရုံးခွင့်တွေကို အကာအကွယ်ပေးဖို့ ကွန်ဗင်းရှင်း အမှတ် ၈၇ နဲ့ အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေမှုတွေအတွက် ကွန်ဗင်းရှင်း အမှတ် ၂၉ တို့အပေါ်ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်လို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် (ILO) ကလည်း ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

   အဲဒီအချက်တွေကို နေပြည်တော်က လိုက်နာတာမရှိဘဲ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ချိုးဖောက်နေတယ်လို့ ကိုယ်စားလှယ်တွေက ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အာဏာသိမ်း ၅ နှစ်ကျော်ကာလအတွင်းမှာ ကလေးသူငယ်တွေပါ စစ်မှုထမ်းရပြီး အလုပ်ခိုင်းစေခံနေရတဲ့အခြေအနေတွေကိုပါ ထည့်သွင်း ပြောခဲ့ကြတယ်လို့ NUG ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရပါတယ်။

   ဒီအခြေအနေတွေကို နေပြည်တော်အစိုးရဘက်က အကောင်အထည်ဖော်မှုတွေနဲ့ပတ်သက်လို့ စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထားပြီး ILO ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဆီ တင်ပြဖို့ တောင်းဆိုထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

   ဒါအပြင် နိုဝင်ဘာမှာကျင်းပမယ့် ILO အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းအဝေးမှာ ဆက်ဆွေးနွေးဖို့ရှိပြီး အခုအထူးအစည်းအဝေးကနေရတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေကိုလည်း ညီလာခံအစီရင်ခံစာအဖြစ် ထွက်ရှိဖို့ရှိတယ်လို့လည်း NUG က ဖော်ပြပါတယ်။

   မြန်မာစစ်တပ်ကို ILO ရဲ့ ပြဋ္ဌာန်းချက်ပုဒ်မ ၃၃ နဲ့ အရေးယူနိုင်မယ့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို မနှစ်တုန်းက ချမှတ်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံစက်မှုလက်မှုနဲ့ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းပေါင်းစုံ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် (MICS) ရဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်တဲ့ ကိုသက်နှင်းအောင် အပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံ အလုပ်သမားသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်တချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပါတယ်။

   ဇွန် ၆ ရက်နေ့မှာ မြန်မာ့အရေးဆွေးနွေးမှုလုပ်ခဲ့ပြီး မနေ့မှာတော့ သက်ဆိုင်ရာ ညီလာခံကနေ အခုဆုံးဖြတ်ချက်ကိုချခဲ့တာပါ။

   ဒီနေ့ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးမှာတော့ ဒါကို အတည်ပြုဖို့ ရှိနေပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်အပြည့်အစုံကိုလည်း တက်ရောက်တဲ့ကိုယ်စားလှယ်တွေက ဒီနေ့ ညပိုင်းမှာ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲကတဆင့် ထုတ်ပြောဖို့လည်းရှိနေပါတယ်။

3. လွန်ခဲ့သော ၅၇ မိနစ် ကခွေးတွေကိုနှိပ်စက်တဲ့ တရုတ်အမျိုးသားတစ်ဦး အဖမ်းခံရ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   ခွေးတွေကိုနှိပ်စက်ပြီး အွန်လိုင်းမှာ ဖြန့်ချိရောင်းချဖို့ ဗီဒီယိုရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ အမျိုးသားတဦးကို တရုတ်အာဏာပိုင်တွေက ဖမ်းဆီးထားပါတယ်။

   အမျိုးသားဟာသူ့ကိုယ်သူ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရတာကိုနှစ်သက်သူတစ်ဦးလို့အသွင်ယူထားပေမဲ့ သူမွေးထားတဲ့ ကြောင်နဲ့ခွေးတွေကို နှိပ်စက်သူလို့ စွပ်စွဲခံထားရပါတယ်။

   ခွေး‌ပေါက်ကလေးတွေကို မွေးစားဖို့ပေးခဲ့တဲ့ အမျိုးသမီးတစ်ဦးရဲ့မိတ်ဆွေကအွန်လိုင်း မှာတက်ရေးခဲ့လို့ လူသိရှင်ကြားဖြစ်ခဲ့တာပါ။

   တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းချုံချင်းက အဲဒီအမျိုးသားရဲ့နေအိမ်ရှေ့မှာအခုအပတ်အတွင်း လူတစ်ရာကျော်ခန့်စုဝေးဆန္ဒပြခဲ့ပါတယ်။

   လီနေထိုင်တဲ့အိမ်ရာရဲ့လှေကားတစ်ခုမှာ‌ခြေတစ်ဖက်ကျိုး၊ အမြီးပြတ်နေပြီး ဦးခေါင်းရောင်ကိုင်းနေတဲ့ ခွေးပေါက်လေးတစ်ကောင်ကို တိရစ္ဆာန်အခွင့်အရေးအဖွဲ့ဝင်တွေကတနင်္ဂနွေနေ့မှာ တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။

   အဲဒီအမျိုးသားကိုပြစ်ဒဏ်ကြီးကြီးမားမားချမှတ်သင့်တယ်လို့လူတွေက တောင်းဆိုခဲ့ကြပါတယ်။

   ခွေးတွေကို မွေးစားချင်တယ်လို့ မျိုးရိုးအမည်လီလို့သိရတဲ့ အဲဒီအမျိုးသားကတရုတ်လူမှုမီဒီယာ ဒိုယင်မှာ အခုလအစောပိုင်းက ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

4. လွန်ခဲ့သော ၄ နာရီ ကအီရန်စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ဖို့နီးပြီလို့ ထရမ့်ပြော

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   အီရန်ကိုတိုက်ခိုက်မယ့်အစီအစဉ်ပယ်ဖျက်ကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ကတဆင့်ကြေညာပြီးတဲ့နောက် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ဖို့အတွက် ကနဦးသဘောတူညီချက်ရဖို့ နီးစပ်နေပြီဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန် သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ပြောပါတယ်။

   “အီရန်နဲ့စစ်ပွဲကိုအဆုံးသတ်ဖို့ သိပ်ကောင်းတဲ့ သဘောတူညီမှုတခု ရထားပြီ” လို့ ထရမ့်က ဘဲဥပုံရုံးခန်းမှာ သတင်းထောက်တွေကို မနေ့က ပြောပါတယ်။

   ဒါပေမဲ့ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ Esmail Baghaei ကတော့ “ဒီသဘောတူညီချက်ရပြီလို့ သိထားရပေမဲ့ လုံးဝအပြီးသတ်အဆင့်မဟုတ်သေးပါဘူး” လို့ ပြည်တွင်းရုပ်သံအစီအစဉ်ကို ဖြေကြားပါတယ်။

   စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ဖို့အတွက် နှစ်နိုင်ငံဆွေးနွေးမှုတွေပြီးခါနီးပြီလို့ ထရမ့်ကိုယ်တိုင်လည်းထုတ်ပြောခဲ့ပါသေးတယ်။

   အခုကြေညာချက်မထွက်လာခင် နာရီပိုင်းအလိုမှာတော့ အီရန်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်မယ်လို့ ထရမ့်က ပြောခဲ့ပါတယ်။

5. လွန်ခဲ့သော ၅ နာရီ ကထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ဘချရာခစ်တီရာဘာ နတ်ရွာစံ

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   ထိုင်းဘုရင် မဟာဝဇီရာလောင်ကွန်းရဲ့ အကြီးဆုံးသမီးတော် တော်ဝင်မင်းသမီး ဘချရာခစ်တီရာဘာ နရိန္ဒြာဒေဝရဝတီ ဟာ သက်တော် ၄၇ နှစ်အရွယ်မှာ နတ်ရွာစံကံတော်ကုန် သွားကြောင်း ထိုင်းတော်ဝင်နန်းတော်က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ထုတ်ပြန်ချက်အရ မင်းသမီးဟာ ဇွန်လ ၁၁ ရက် ည ၇ နာရီ ၄၈ မိနစ်မှာ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ချူလာလောင်ကွန်းဆေးရုံမှာ ငြိမ်းချမ်းစွာနတ်ရွာစံခဲ့တယ်လို့ဆိုပါတယ်။

   မင်းသမီးဟာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်က နှလုံးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် သတိလစ်မေ့မြောခဲ့ပြီးနောက် ဆေးရုံမှာ ဆက်လက်ကုသမှုခံယူနေခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။

   တော်ဝင်နန်းတော်ရဲ့ အဆိုအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်ကစတင်ပြီး အူအတက်ရောင်ရမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ပိုးဝင်ရောက်မှု၊ သွေးပေါင်ချိန်ကျဆင်းမှု၊ နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်မှုနဲ့ သွေးခဲမှုဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများကြောင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပါတယ်။

   ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့က အနီးကပ်စောင့်ကြည့်မှုနဲ့ အထူးကြပ်မတ်ကုသမှုများ ပေးခဲ့ပေမဲ့ မင်းသမီးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေမှာ ဆက်လက်ကျဆင်းလာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးမှာ နတ်ရွာစံခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ချက်မှာဖော်ပြထားပါတယ်။

   မင်းသမီး ဘချရာခစ်တီရာဘာ ဟာ ထိုင်းတော်ဝင်မိသားစုအတွင်း ထင်ရှားတဲ့ တော်ဝင်မင်းသမီးတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ဥပဒေရေးရာ၊ သံတမန်ရေးရာကဏ္ဍများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

   သူဟာ အရင်က သြစတြီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ ထိုင်းသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သလို ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး အမျိုးသမီးများနဲ့ အကျဉ်းသားအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေမှာလည်းပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။တော်ဝင်ဈာပနအခမ်းအနားကို တော်ဝင်အစဉ်အလာနှင့်အညီ အမြင့်ဆုံးဂုဏ်ပြုမှုနဲ့ ကျင်းပဖို့ တော်ဝင်နန်းတော်ကိုထိုင်းဘုရင်က ညွှန်ကြားထားကြောင်း သိရပါတယ်။

6. လွန်ခဲ့သော ၅ နာရီ ကလျှပ်စစ်ဆုံးရှုံးတာတွေဖော်ထုတ်အရေးယူမယ်-နေပြည်တော်​

   

   ဓာတ်ပုံ ရင်းမြစ်, Getty Images

   လူတွေရဲ့ မသမာမှုတွေကြောင့် လျှပ်စစ်ဆုံးရှုံးတာတွေကိုဖော်ထုတ်ပြီး ဥပဒေအရရော စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းတွေနဲ့ပါ ထိထိရောက်ရောက်အရေးယူမယ်လို့ အသွင်ပြောင်းအစိုးရရဲ့ လျှပ်စစ်နဲ့ စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက မနေ့ရက်စွဲနဲ့ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

   ပြည်သူတွေအနေနဲ့ ကိုယ်တိုင်လုပ်နေရင် ရပ်ဖို့၊ တခြားသူတွေလုပ်နေတာတွေ့ရင်လည်း တားဆီးပြီး သတင်းပေးပို့ပါဆိုပြီး အဲဒီထုတ်ပြန်ချက်ကို ဒီနေ့ထုတ်ကြေညာလာပါတယ်။

   ထုတ်လုပ်ထားတဲ့ လျှပ်စစ်ရဲ့ ၁၈.၃၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့် (ယူနစ် ၃,၅၅၉ သန်းခန့်) ဟာ ဓာတ်အား ပို့လွှတ်မှုနဲ့ ဖြန့်ဖြူးရင်း နှစ်စဉ်ဆုံးရှုံးနေတာကြောင့် ဒါတွေကို လျော့နည်းအောင် ဆောင်ရွက်တာလို့ ဖော်ပြပါတယ်။

   ဒီလိုဆုံးရှုံးရတာမှာ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ လူတွေရဲ့လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့်ဆိုပြီး တွေ့ရတယ်လို့ ဝန်ကြီးဌာနဘက်က ပြောပါတယ်။ နည်းပညာပိုင်းအဆင့်မြှင့်တာ၊ ဓာတ်အားလိုင်းနဲ့ ထရန်စဖော်မာ တွေကို ပုံမှန်ထိန်းသိမ်းတာ၊ Smart မီတာတပ်ဆင်တာနဲ့ လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုကိုစောင့်ကြည့်တဲ့ စနစ် တွေကို လုပ်နေပါတယ်။

   ဒါအပြင် နေပြည်တော်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းပြောင်းရွှေ့သွယ်တန်းတာတွေရှိလို့ မနက်ဖြန် ဇွန် ၁၃ ရက်မှာ အေလာနဲ့သာဝတ္ထိမြို့တို့က အစိုးရရုံးဌာနတွေ၊ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေနဲ့ ရွာတွေမှာ မီးပျက်မယ်လို့ ဒီနေ့သတင်းစာမှာဖော်ပြပါတယ်။

   တောင်ကြီး - ဟိုပုံး၊ ဟိုပုံးနဲ့ မိုင်းပွန် ဓာတ်အားလိုင်းတွေကိုလည်း စစ်ဆေးမှာတွေရှိလို့ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကနေရာတွေ၊ ဟိုပုံး၊ ကျောက်တန်းနဲ့ မိုင်းပွန်မြို့တွေ အပါအဝင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၀၆ ရွာမှာ ဇွန် ၁၃ ရက်နဲ့ ၁၄ ရက်မှာ လျှပ်စစ်မီးပျက်မယ်လို့သိရပါတယ်။

   အာဏာသိမ်းကာလ ဘာလို့ လျှပ်စစ်မလုံလောက်

   လျှပ်စစ်မီးမမှန်ချိန် မီတာခတိုးကောက်မှု ဂယက်

7. လွန်ခဲ့သော ၅ နာရီ က

   မင်္ဂလာပါ။ ဇွန်လ ၁၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု စတင်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံတဝန်းနောက်ဆုံးရ သတင်းများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်မှာ အချိန်နဲ့ တပြေးညီ ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။