Nvidia-nın Ermənistana investisiya planı nə deməkdir və ölkənin texnologiya sektorunu necə dəyişə bilər?

BBC News Azərbaycanca Xidmətinin hazırladığı xəbərləri, təhlilləri və videoları birbaşa WhatsApp Kanalımızda izləyin. Qoşulmaq üçün linkə klikləyin.

Ermənistan son illərdə özünü regional texnologiya mərkəzi kimi təqdim etməyə çalışır. İndi isə ABŞ-ın süni intellekt nəhəngi Nvidia-nın dəstəklədiyi böyük bir layihə bu ambisiyalara yeni təkan verə bilər.

Nvidia bildirib ki, Ermənistanda fəaliyyət göstərən Firebird şirkətinə investisiya etməyi planlaşdırır.

Bu açıqlama Firebird-in Ermənistanda regionun ən böyük AI (süni intellekt) fabriklərindən birini istifadəyə verməsi ilə eyni vaxta təsadüf edib.

Nə baş verib?

Avqustun 8-də Ermənistanın Hrazdan şəhərində Firebird şirkətinin süni intellekt mərkəzinin açılışı olub. Şirkət bildirir ki, bu obyekt MDB məkanında ən böyük AI fabrikidir və Nvidia texnologiyaları əsasında qurulub.

Açılış mərasimində Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan, Nvidia rəhbərliyi, ABŞ və Qazaxıstan nümayəndələri iştirak ediblər.

Layihənin təqdimatında Nvidia-nın erməni əsilli vitse-prezidenti Rev Lebaredian da iştirak edib.

O, şirkətin simulyasiya texnologiyaları istiqamətinə rəhbərlik edir və Nvidia-nın Yerevandakı mühəndislik fəaliyyətinin genişlənməsində önəmli rol oynayan rəhbərlərdən biri hesab olunur.

Firebird həmçinin açıqlayıb ki, Nvidia şirkətə investisiya qoymaq niyyətindədir. Lakin investisiyanın məbləği və şərtləri hələ açıqlanmayıb.

AI fabriki nədir?

AI fabriki adi məlumat mərkəzindən fərqli olaraq, xüsusi olaraq süni intellekt modellərinin hazırlanması, öyrədilməsi və işlədilməsi üçün nəzərdə tutulmuş böyük hesablama infrastrukturudur.

Bu cür mərkəzlər minlərlə yüksək performanslı qrafik prosessordan (GPU) istifadə edir.

Firebird bildirir ki, 2027-ci ilin sonuna qədər Ermənistanda 70 mindən çox Nvidia Rubin və Blackwell GPU-su yerləşdirməyi planlaşdırır.

Layihənin 300 meqavatlıq AI infrastrukturu gücünə çatdırılması nəzərdə tutulur.

Bu, Ermənistan üçün niyə vacibdir?

Süni intellekt dövründə hesablama gücü strateji resursa çevrilir. Bu baxımdan Ermənistan belə bir infrastrukturun yaradılması ilə regionda fərqlənməyə çalışır.

Hazırda bir çox texnologiya şirkəti və universitet böyük AI modelləri üzərində işləmək üçün xarici bulud xidmətlərindən istifadə edir.

Firebird layihəsi baş tutarsa, erməni startaplar, tədqiqatçılar və universitetlər ölkə daxilində bu hesablama imkanlarından yararlana biləcəklər.

Texnologiya sektoruna hansı təsirləri ola bilər?

Nvidia kimi qlobal şirkətin layihəyə maraq göstərməsi digər investorların da diqqətini çəkə bilər. Bu isə Ermənistanın texnologiya ekosisteminə əlavə kapital axınına səbəb ola bilər.

Belə mərkəzlərin qurulması və idarə olunması üçün proqramçılar, AI mühəndisləri, məlumat mərkəzi mütəxəssisləri və kibertəhlükəsizlik üzrə ekspertlər tələb olunur. Bu isə texnologiya üzrə yüksək maaşlı iş yerlərinin yaranmasına kömək edə bilər.

Şirkət Ermənistan, Qazaxıstan və digər bazarlarda ümumilikdə təxminən 2 giqavatlıq AI infrastrukturu yaratmaq niyyətində olduğunu bildirir. Bu plan reallaşarsa, Ermənistan Cənubi Qafqaz və daha geniş region üçün vacib AI mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər.

Universitetlər necə faydalanacaq?

Firebird bildirir ki, yeni infrastrukturdan universitetlər, tədqiqat institutları və digər elmi qurumlar da istifadə edə biləcəklər.

Bu, layihənin Ermənistan üçün potensial təsirlərindən biri kimi qiymətləndirilir.

Yeni infrastrukturun gözlənən faydaları:

Süni intellekt sahəsində araşdırmalar aparmaq üçün çox böyük hesablama gücü lazımdır. Adətən, bu resurslar bahalı olduğundan bir çox universitetlər məhdud imkanlarla işləyirlər.

Yeni AI fabriki erməni alimlərinə və tədqiqatçılarına böyük məlumat bazalarını emal etmək, mürəkkəb AI modelləri hazırlamaq və müxtəlif elmi layihələr üzərində işləmək imkanı verə bilər.

Nvidia öz açıqlamasında vurğulayır ki, ölkələrin yalnız xarici AI xidmətlərindən istifadə etməsi deyil, həm də öz dilləri və ehtiyacları üçün süni intellekt sistemləri hazırlaması vacibdir.

Bu, gələcəkdə erməni dili üçün dil modellərinin, avtomatik tərcümə sistemlərinin və digər rəqəmsal həllərin inkişafına kömək edə bilər.

Belə layihələr, adətən, xarici universitetləri, tədqiqat mərkəzlərini və texnologiya şirkətlərini cəlb edir.

Nəticədə erməni universitetləri beynəlxalq qrant proqramlarında və birgə araşdırma layihələrində daha fəal iştirak edə bilərlər.

Tələbələr real AI infrastrukturu ilə işləmək imkanı qazana, süni intellekt və məlumat elmi sahələrində daha müasir bacarıqlara yiyələnə bilərlər. Bu isə məzunların beynəlxalq əmək bazarında rəqabət qabiliyyətini artıra bilər.

Risklər və cavabsız suallar

Bununla belə, layihə ilə bağlı hələ bir sıra məqamlar aydın deyil.

Əvvəla, Nvidia yalnız investisiya etmək niyyətini açıqlayıb və maliyyə detalları məlum deyil.

İkincisi, elan edilən genişlənmə planları hələ həyata keçirilməyib. 70 mindən çox GPU və 300 meqavat güc hələlik gələcək hədəflərdir.

Üçüncüsü, belə AI mərkəzləri böyük həcmdə elektrik enerjisi tələb edir. Layihənin uğuru enerji təminatı, kommersiya tələbi və beynəlxalq rəqabət kimi amillərdən asılı olacaq.

Nvidia-nın erməni əsilli rəhbəri kimdir?

Nvidia-nın Ermənistanla əlaqələrinin önündə gələn şəxslərdən biri şirkətin vitse-prezidenti Rev Lebarediandır.

O, erməni əsilli amerikalı texnologiya rəhbəridir və Nvidia-da simulyasiya və fiziki süni intellekt texnologiyalarına başçılıq edir.

O, həmçinin şirkətin Yerevandakı mühəndislik və tədqiqat fəaliyyətinin genişlənməsində mühüm rol oynayıb.

Lebaredian uzun illərdir Ermənistanın texnologiya və təhsil sektorunda da fəal iştirak edir. O, Yerevandakı TUMO Yaradıcılıq Texnologiyaları Mərkəzinin idarə heyətinin üzvüdür və Amerika Ermənistan Universitetinin Qəyyumlar Şurasına daxil olub.

Firebird-in yeni AI fabriki layihəsi Nvidia texnologiyaları əsasında qurulduğundan, Lebaredianın Ermənistanın qlobal süni intellekt ekosisteminə inteqrasiyasında oynadığı rol yenidən diqqət mərkəzinə düşüb.