Bha dà ghluasad sònraichte a' tachairt

Bha dà ghluasad sònraicht' air tòiseachdainn ann an Cataibh ri linn Rob Duinn. Bha e dol a sgapadh air feadh na Gàidhealtachd as na bliadhnaichean as dèidh sin 's dol a thighinn gu ìre, 's dòcha greis mhath an dèidh dha-san bàsachadh.

Agus 's e tè dhiubh sin an gluasad soisgeulach a bha tachairt as an eaglais. Bha daoine mar Rob Donn dhen a bheachd gu robh tòrr dha na ministearan a bh' aca, gur e, 's e clann uaislean a bh' annta, no fir-tac, mar as trice, 's bha iad a' coimhead air a' mhinistrealachd mar dìreach dòigh air a stìpein air airgead fhaighinn no air talamh fhaighinn, agus cha robh an taobh spioradail mar sin a dèanamh a leithid sin a dhragh dhaibh, sin a' faireachdainn a bh' aig daoine co-dhiù.

Agus bha 'n gluasad sin a' tòiseachdainn aig an àm sin agus sin a' rud a thàinig às a' linn as a dhèidh, an naoidheamh linn deug, thàinig e gu sgaradh as an eaglais, cuir air chois an Eaglais Shaor is rudan mar sin, ach bha e tòiseachdainn aig an àm ud agus 's e th' air cùl, tha mi smaoineachadh, gu robh Rob Donn a' sgrìobhadh an seòrsa bàrdachd mhoralta a bha e sgrìobhadh, gu robh daoine a' bruidhinn smaoineachadh tòrr air na ceistean sin – dè bha moralta, dè bha ceart, agus bhiodh e-fhèin a' bruidhinn ri tòrr dhe na ministearan. Chan e mhàin an fheadhainn a bha faisg air mar Mgr Murchadh Dòmhnallach, air a' robh e glè eòlach, 's bha 'd glè chàirdeil ri chèile, ach bhiodh e dol fad is farsaing, tha e coltach gu robh e san Eilean Sgitheanach aon turas a' coimhead air ministear ann a' sin, mar eisimpleir, 's bhiodh e tha mi cinnteach a' bruidhinn air na ceistean sin. 'S e sin aona ghluasad a bha dol aig an àm.

Gluasad eile bha glè chudromach cuideachd, 's e gu robh e feadh na Gàidhealtachd aig an àm sin. Tòrr dha na cinn-cinnidh a bh' ann, 's na h-uaislean a bh' ann bha 'd a' fàs air falbh bho na daoine gam buineadh iad. Glè thric bha iad a' fuireach tòrr dhan a' bhliadhna air falbh, 's dòcha ann an Dùn Èideann, 's dòcha fiù 's ann an Lunnainn, agus bhiodh iad a' gluasad às na bailtean sin am measg dhaoine eile aig an robh uaisleachd eile aig a' robh airgead, agus bha iad ag iarraidh gum biodh an aon dòigh-beatha aca fhèin 's bha iad a' coimhead air an oighreachd na h-oighreachdan aca mar dhòigh air airgead a dhèanamh a chumadh suas a ghabhas gun cumadh iad suas an dòigh-beatha a bha 'd a bha sin, agus cuideachd a' coimhead 's dòcha air na daoine a bh' air na h-oighreachdan mar cnap-starra as an rathad air iad a' dèanamh airgead prothaid a-mach às an talamh aca.

Bha iad air gluasad bho bhith nan ceann-cinnidh os cinn an t-sluaigh, 's a' toirt cuideachadh dhan t-sluagh 's a' toirt cuideachadh do chàch-a-chèile, gu bhith nan luchd-gnothaich, mar gum biodh, a bha sireadh airgead a dhèanamh. Nise, tha Rob Donn a' bruidhinn air a' sin mar eisimpleir, as a' mharbhrann ainmeil a rinn e do dh'Iain Mac Eachainn, ach cuideachd ann am bàrdachd eile. Tha e bruidhinn air na rudan sin na h-atharraichidhean sin a bha tachairt, mar a bha na daoine sin a' call ùidh as na daoine, 's a' call a cheangal a bh' aca ri na daoine, 's nach robh càil air an aire nach robh cogais ac' ach dìreach dèanamh airgead 's dèanamh airgead 's dèanamh airgead. Agus tha sin cudromach chionn 's ann ann an Cataibh a bu mhiosa a bha na fuadaichean, tha mi creidsinn.

Cha robh fuadaichean ann ri linn Rob Duinn fhèin, cha robh iad air tòiseachdainn, ach bha esan mothachail air gu robh atharraichidhean a' tachairt as an dòigh-beatha, agus tha fhios againn bhon uair sin gun tàinig na h-atharraichidhean sin gu rud gu math sgriosail as dèidh sin. As dèidh sin bha e mothachail air rudan a bha tachairt nach tàinig 's dòcha gu ìre gu greis as a dhèidh, an dèidh a bheatha-san, ach bha e bha e mothachail chionns sin an seòrsa fear a bh' ann, bha sùil gheur aige 's bha e coimhead, 's air an inntinn gheur aige, 's bha e coimhead air dè bha tachairt mun cuairt air.