Beatha Dhòmhnaill Ruaidh às deidh a' chogaidh

Nuair a thill e dhachaigh às a' chogadh, cha robh aige ach dìreach a bheò-shlaint, dìreach rud sam bith a thigeadh an rathad 's a' gabhail gach latha mar a thigeadh e. Bha e fhèin ag ràdh gu robh an t-slat-iasgaich 's a mhusgaid, gur iad pàirt dhe bheò-shlaint. Cha robh mòran a' dol aige agus smaoinich e gur ann a thogadh e taigh beag. Bha an taigh a' fàs rudeigin mì-choltach agus thog e an taigh, mar a thuirt e fhèin, gu cearbach le làimh.

Agus glè ghoirid dha an taigh a thogail, cò thigeadh mun cuairt ach an dotair, agus thuirt e, "Tha mi a' faicinn gu bheil thu air taigh a thogail." "Tha," arsa Dòmhnall. "O," ars an dotair, "tha e glè mhath, tha e snog." 'S bha sin ceart gu leòr. Glè ghoirid an dèidh sin, fhuair Dòmhnall brath gu robh aige ri dhol air beulaibh dhotairean. Chaidh e a-mach a Loch nam Madadh, 's chaidh e air beulaibh nan dotairean. 'S an ath bhrath a fhuair Dòmhnall, b' e gu robhas a' dol a thoirt bhuaithe na sgillinnean airgid a fhuair e air sàillibh a leòin. Agus mar a thuirt Dòmhnall fhèin an uair sin, "Bha mise ann am poit an rotha a-rithist. Cha robh dad agam, bha mi falamh. Bha mi a' dèanamh beagan de neart às na bha mi a' faighinn de sgillinnean air sàillibh mo leòin ach thugadh bhuam e ann am priobadh na h-aona sùl."

Duine cruaidh dìcheallach, cha robh leithid de rud ri leisg a' gabhail ri chnàmhan idir. Chan fheuchadh e, mar a thuirt e fhèin, "Feuch an t-àrd 's na fàg an t-ìosal, 's gheibh thu rudeigin."

Cha robh ciùird mhòr aige ach clachaireachd agus smaoinich e an uair sin gun tòisicheadh e a' togail thaighean agus bha e a' togail thaighean fhad 's a bha e air chothrom. Tha mi smaoineachadh gun do thog e mu dheich taighean fichead uile anns an dùthaich. B' e duine uabhasach moch-eireach a bh' ann agus an taigh a bhiodh e togail, bhiodh e gu math tràth anns a' mhadainn a' feitheamh uaireannan gus an èireadh an fheadhainn dha robh e a' togail an taighe.