Trung Quốc: Những người đàn ông cô đơn và cái bẫy cô dâu giả

Ở tuổi 37, Wang Zhuang (Vương Tráng) gần như đã từ bỏ hy vọng tìm được vợ, cho đến khi anh nhìn thấy những quảng cáo mai mối bóng bẩy.

Các mẫu quảng cáo này hứa hẹn rằng anh sẽ không phải mất nhiều năm xây dựng một mối quan hệ rồi cuối cùng nhận ra không có tương lai.

Họ đề nghị giới thiệu cho anh một người phụ nữ nền nã, hết lòng chăm lo gia đình.

"Những người mai mối nói với tôi rằng các cô gái ở Quý Châu rất tiết kiệm," Wang kể.

"Họ bảo rằng họ giỏi quán xuyến gia đình, có thể làm việc nhà, và gia đình họ rất nghèo. Vì vậy, sau khi lấy chồng, họ sẽ ổn định cuộc sống và cùng chồng vun vén gia đình."

Vì thế, Wang đến Quý Dương, thành phố thuộc tỉnh Quý Châu ở phía tây nam Trung Quốc, với hy vọng tìm được bạn đời.

Anh nghĩ mình đã tìm thấy bạn đời khi được mai mối với một phụ nữ dường như đáp ứng mọi tiêu chí anh mong muốn.

Họ chỉ gặp nhau vài lần trước khi kết hôn.

Thế nhưng, cuộc sống mới của anh gần như vừa bắt đầu thì đã nhanh chóng kết thúc.

"Cả gia đình tôi đã rơi vào cảnh hỗn loạn," anh nói, lắc đầu.

Hơn một năm sau khi phát hiện mọi điều vợ nói với mình đều là dối trá, anh vẫn đang cố gắng khắc phục những hậu quả để lại.

Người phụ nữ này từng là một tiếp viên karaoke, đã kết hôn ba lần, có ba người con, mắc một bệnh lây truyền qua đường tình dục nghiêm trọng và đang chìm trong nợ nần. Thậm chí cô còn nói dối về tuổi.

Wang đang đấu tranh để được ly hôn và vẫn chưa thể trở về cuộc sống trước đây - ít nhất là cho đến khi anh lấy lại được một phần số tiền tiết kiệm cả đời mà anh nói đã trả cho công ty mai mối chỉ vài giờ sau khi được giới thiệu với một số phụ nữ.

"Bố mẹ tôi trách tôi. Tôi bị mất ngủ và lo âu. Tôi không thể tập trung làm việc."

Câu chuyện của Wang là một biểu hiện cực đoan của cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đã âm ỉ từ lâu ở Trung Quốc.

Trong nhiều thập niên, Đảng Cộng sản Trung Quốc áp dụng chính sách buộc các cặp vợ chồng chỉ được sinh một con.

Đến tháng 1/2016, biện pháp này được hủy bỏ, nhưng khi đó, chính sách "một con", cộng với tâm lý chuộng con trai, đã khiến số lượng phụ nữ ngày càng ít đi và tạo ra sự mất cân bằng giới tính nghiêm trọng.

Hiện nay, số nam giới ở Trung Quốc nhiều hơn khoảng 30 triệu so với nữ giới - con số này lớn hơn toàn bộ dân số miền nam nước Anh hoặc tương đương với dân số Australia.

Điều này khiến những người đàn ông như Wang, đang ở cuối độ tuổi 30 và sống tại các thành phố nhỏ hoặc những vùng nông thôn xa xôi, có rất ít lựa chọn.

Phụ nữ ở những nơi này có thể kén chọn vì họ biết mình đang được nhiều người tìm đến.

"Yêu cầu đối với đàn ông ở thành phố tôi rất cao. Bạn phải có xe hơi, có nhà, và tốt nhất là gia đình bạn phải có công việc kinh doanh riêng," anh nói.

Nhiều gia đình cũng đòi hỏi "tiền sính lễ" cao - một phong tục lâu đời ở Trung Quốc, theo đó gia đình chú rể phải đưa tiền cho gia đình cô dâu.

Tại một số khu vực Trung Quốc, nơi số nam giới vượt xa nữ giới, khoản tiền này đã trở thành một gánh nặng tài chính đáng kể.

Đó là lý do các công ty mai mối như những công ty ở Quý Châu trở nên hấp dẫn, khi họ đưa ra một giải pháp nhanh chóng, trọn gói - hay còn gọi là "hôn nhân tốc hành".

Các công ty mai mối vốn không phải điều mới mẻ ở Trung Quốc, nhưng dường như ngày càng nhiều công ty nhắm đến những người đàn ông dễ bị tổn thương, những người gặp khó khăn trong việc tìm bạn đời khi tuổi tác ngày càng cao.

Đến mức truyền thông nhà nước Trung Quốc gần đây đưa tin ngành này đã "tăng trưởng nhanh chóng", kéo theo tình trạng "nảy sinh các hoạt động bất hợp pháp và hỗn loạn".

Khó xác định quy mô của những vụ lừa đảo kiểu này trên khắp Trung Quốc, nhưng tình trạng này đã phát triển đủ lớn để thu hút sự chú ý của các quan chức Trung Quốc.

Từ tháng 1/2024 đến tháng 3/2025, các cơ quan công tố đã xử lý những vụ án liên quan đến 1.546 người bị cáo buộc phạm các tội liên quan đến ngành mai mối.

Trong tháng này, năm cơ quan chính quyền đã phối hợp mở một chiến dịch truy quét trên toàn quốc nhằm vào ngành mai mối, sau khi vấn đề này gây ra "mối quan tâm rộng rãi trong công chúng".

Trong một vụ việc, một công ty mai mối được cho là đã sử dụng các nữ tiếp viên karaoke làm "mồi nhử" để lừa đảo 128 nạn nhân, chiếm đoạt hơn 2,5 triệu nhân dân tệ (371.000 USD).

"Tôi cho rằng chính phủ có thể ban hành các quy định riêng dành cho ngành này, nhằm vào các vụ lừa đảo liên quan đến hôn nhân chớp nhoáng," ông Fan Binghe, thuộc văn phòng Nam Kinh của hãng luật Beijing Jingshi, nói với BBC.

Mặc dù Quý Dương đã trở thành cái tên gắn liền với thị trường "hôn nhân tốc hành" đang bùng nổ này, nhưng rất ít dấu hiệu cho thấy đây là một trung tâm của tình yêu và hôn nhân.

Các văn phòng của những công ty mai mối nằm chen chúc trong một khu nhà dày đặc phía trên một khu mua sắm, nơi những người bán hàng bày bán trái cây địa phương, còn công nhân xếp hàng mua mì gạo chan canh chua để mang đi.

Tuy nhiên, Wang tin rằng anh có thể tin tưởng công ty này sau khi họ nói với anh rằng sẽ tiến hành kiểm tra lý lịch đầy đủ và anh sẽ được bồi thường nếu trở thành nạn nhân của một vụ lừa đảo.

Vì vậy, anh trả tiền, và những cuộc mai mối bắt đầu.

Anh gặp bảy phụ nữ trong những căn phòng dành cho các cuộc "hẹn hò giấu mặt" trong vài ngày, dưới sự giám sát chặt chẽ của nhân viên công ty mai mối.

Anh hỏi họ đến từ đâu, đã từng kết hôn hay chưa và có con hay không.

Anh đặt tình cảm vào người phụ nữ thứ tám mà mình gặp. Anh hy vọng tìm được một người chưa từng kết hôn, không có con và chỉ trẻ hơn anh một chút.

"Cô ấy cũng ăn mặc rất giản dị," anh nhớ lại. "Cô ấy trông có vẻ sống nội tâm và thật thà."

Họ gặp nhau bốn hoặc năm lần, mỗi lần chỉ kéo dài từ 8 đến 10 phút.

Anh cho biết cả hai được công ty mai mối yêu cầu nghiêm ngặt không được trao đổi số điện thoại hay bất kỳ thông tin liên lạc riêng tư nào, nếu không sẽ bị phạt.

Vài ba ngày sau, anh quyết định cô chính là người mình muốn kết hôn và đồng ý trả một khoản tiền sính lễ đáng kể.

"Tôi đã chi hơn 300.000 nhân dân tệ (44.000 USD)," anh nói, tay cầm một xấp giấy tờ pháp lý đã nhàu nát vì được xem đi xem lại, để chứng minh số tiền này.

"Nếu tính cả tiệc cưới và mọi khoản khác, tôi đã chi khoảng 400.000-500.000 nhân dân tệ."

Toàn bộ quá trình được công ty mai mối ghi lại bằng một loạt ảnh được dàn dựng đẹp mắt, sau đó họ sử dụng những hình ảnh này để quảng cáo dịch vụ trên các mạng xã hội Trung Quốc.

Trong đoạn video, đôi vợ chồng nắm tay nhau trên một tấm thảm đỏ và mỉm cười trong tiếng nhạc lãng mạn.

Chỉ vài tháng sau khi kết hôn, các chủ nợ bắt đầu gọi điện, nói rằng cô còn nợ họ tiền.

Wang bắt đầu nghi ngờ và muốn biết còn điều gì khác mà vợ đã giấu mình.

Anh kiểm tra điện thoại của cô và tìm thấy những thông tin về cuộc sống trước đây, giấy khai sinh và các giấy tờ liên quan đến những cuộc hôn nhân trước.

Khi anh chất vấn, cô đề nghị ly hôn nhưng từ chối trả lại tiền sính lễ, dù chỉ một đồng.

Wang cho biết anh cố tìm công ty mai mối chịu trách nhiệm cho cuộc hôn nhân của mình, nhưng khi quay lại văn phòng, anh phát hiện công ty đã thu dọn đồ đạc và biến mất.

Từ căn hộ thuê ở Quý Dương, ngay đối diện khu vực tập trung phần lớn các công ty mai mối này, Wang hiện dành thời gian làm các video trên mạng xã hội để cảnh báo những người đàn ông khác về những chuyện có thể xảy ra.

Tại Quý Dương, rất khó tìm được một công ty mai mối mà nhân viên sẵn sàng nói chuyện.

Một ông chủ đồng ý tiếp chúng tôi tại văn phòng, dù sau đó đối tác kinh doanh của ông yêu cầu chúng tôi rời đi.

Bên trong văn phòng là một tấm thảm đỏ rải đầy những cánh hoa giả, dường như đã được chuẩn bị cho một màn cầu hôn.

Ông cho biết một cặp đôi vừa đồng ý kết hôn chỉ vài giờ trước khi chúng tôi đến.

"Thị trường hôn nhân tốc hành ở Trung Quốc rất lớn, và thực sự chỉ mới xuất hiện trong khoảng hai hoặc ba năm trở lại đây," ông nói.

Các công ty mai mối cho rằng các gia đình ở đây không tuân thủ nghiêm ngặt chính sách một con, vì vậy khu vực này có số lượng phụ nữ lớn hơn.

"Ngay cả khi một gia đình đã có hai hoặc ba con gái, họ vẫn tiếp tục sinh cho đến khi có được một con trai," một người nói với BBC.

Họ cho biết hiện đang cố gắng mai mối những phụ nữ này với đàn ông đến từ các tỉnh miền trung - như Wang, người sống ở Hà Bắc - những người tương đối khá giả nhưng sống ở nơi có rất ít phụ nữ.

"Khách hàng của chúng tôi được tự do lựa chọn bất kỳ ai họ thích. Mục đích kinh doanh của chúng tôi là giúp mọi người tìm được người mà họ thực sự muốn ở bên."

Một quảng cáo dành cho những khách hàng tiềm năng còn khẳng định: "Ba ngày được mai mối đúng người có thể hơn ba năm hẹn hò."

Giờ đây, Wang dành thời gian cố gắng giúp đỡ những nạn nhân khác gặp phải những chiêu trò tương tự.

Căn hộ thuê của anh đầy những người đàn ông đang tìm cách truy tìm chủ các công ty mai mối đã lừa họ, hoặc tìm cách lấy lại số tiền đã mất từ những người vợ bỏ đi chỉ vài tuần sau khi kết hôn.

Trên một chiếc giường gấp bên cửa sổ, ông Xu Rulin, 59 tuổi, đến từ tỉnh Giang Tây, lấy ra từ một chiếc túi nhựa đỏ những bằng chứng mà ông đã cẩn thận tập hợp.

Ông đã chi gần 500.000 nhân dân tệ để tìm vợ cho con trai thông qua một công ty mai mối chuyên về "hôn nhân cấp tốc".

Hai cha con cùng đến Quý Dương, cách nhà hơn 1.000 km, và con trai ông kết hôn chỉ bảy ngày sau lần đầu gặp cô dâu trong một căn phòng dành cho các cuộc "hẹn hò giấu mặt".

Xu cho biết sau khi đăng ký kết hôn, người phụ nữ yêu cầu họ mua cho cô một chiếc iPhone và chuyển khoảng 20.000 nhân dân tệ để cô hỗ trợ công việc kinh doanh.

Ông cũng nói cô yêu cầu thêm 120.000 nhân dân tệ để mua váy cưới và trang sức.

"Tất cả những gì tôi muốn là cô ấy thực sự ổn định cuộc sống và sống cùng chúng tôi," ông nói. "Cô ấy nói muốn có một căn nhà và tôi đồng ý mua một căn cho hai vợ chồng. Mọi chuyện đã được thống nhất."

Nhưng ông cho biết cô đã bỏ đi sau khi sống cùng gia đình chưa đầy hai tuần.

Người phụ nữ này đã bị cảnh sát tạm giữ, và hai vợ chồng sau đó đã có thể ly hôn.

Ông cho biết chủ công ty mai mối cũng đã bị bắt vào tháng Một năm nay, nhưng ông vẫn ở Quý Dương để cố gắng thu hồi một phần số tiền đã mất.

Người quản lý công ty mai mối mà BBC phỏng vấn thừa nhận rằng họ không tiến hành kiểm tra lý lịch chính thức đối với khách hàng.

"Những phụ nữ này được các bên mai mối địa phương giới thiệu. Những người mai mối này vốn đã rất hiểu họ. Họ biết hoàn cảnh gia đình của những phụ nữ đó vì nhiều người thường xuất thân từ cùng một làng. Người mai mối cho phía nam giới cũng thường hiểu rất rõ người đàn ông."

Ông không cho biết dịch vụ của công ty có giá bao nhiêu, nói rằng thông tin này là "bí mật".

Tuy nhiên, ông cho biết nếu thông tin do một trong hai bên cung cấp là không đúng sự thật, khách hàng có quyền được hoàn lại tiền.

"Tôi cho rằng hơn 90% những gì khách hàng nói với chúng tôi ở đây là sự thật," ông khẳng định.

"Ở Trung Quốc chúng tôi có một câu nói: câu sâu làm rầu nồi canh. Tình hình ở đây cũng đúng như vậy. Chúng tôi thường xuyên tham dự các cuộc họp với cảnh sát địa phương. Nếu một công ty mai mối bị phát hiện có liên quan đến lừa đảo hôn nhân, công ty đó sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật."

Điều này chẳng giúp ích được gì nhiều cho những người đã mất toàn bộ số tiền dành dụm của mình.

"Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng, với mức phí dịch vụ mai mối cao như vậy, lại có người mai mối địa phương ở quê cô ấy kiểm tra lý lịch, còn công ty thì đưa ra đủ loại cam kết, vậy mà cuối cùng thông tin về những người phụ nữ này lại hoàn toàn là giả," Wang nói.

Giờ đây, anh gần như đã chấp nhận việc mất tiền, và tự trách mình vì đã mắc bẫy lừa đảo:

"Chỉ những phụ nữ có vấn đề mới chấp nhận kiểu hôn nhân cấp tốc này."

Anh từng quỳ tại các đồn cảnh sát ở Quý Dương, cầu xin họ giúp lấy lại tiền, thậm chí còn đến Bắc Kinh để thúc giục các cơ quan chức năng có biện pháp mạnh hơn nhằm ngăn chặn loại tội phạm này.

Luật sư Fan Binghe, người đã xử lý nhiều vụ việc tương tự, cho rằng những vụ án này rất khó truy tố.

Một lý do là pháp luật Trung Quốc hiện không có một tội danh hình sự cụ thể dành cho kiểu lừa đảo hôn nhân này.

Vì vậy, để có thể truy tố hình sự, nạn nhân phải chứng minh rằng ngay từ đầu, mục đích của người vợ hoặc người chồng là chiếm đoạt tiền của họ.

"Trong những vụ tôi từng xử lý, các nghi phạm thường lập luận rằng họ thực sự có ý định kết hôn và xây dựng một cuộc sống tốt đẹp, nhưng sau đó nhận ra hai người không hợp nhau, nảy sinh mâu thuẫn và quyết định chấm dứt mối quan hệ," ông nói.

"Trong những trường hợp như vậy, ranh giới trở nên rất khó phân định. Những vấn đề phát sinh trong một mối quan hệ rất khó chứng minh là không có thật."

Khó khăn hơn nữa là việc lấy lại tiền từ những công ty mai mối giả mạo, vốn thường đóng cửa và biến mất ngay khi đã kiếm đủ tiền.

Wang đã lấy lại được một phần số tiền, nhưng không phải tất cả.

"Sau khi trải qua chuyện như thế này, tôi thậm chí không biết liệu mình còn có thể kết hôn nữa hay không. Vốn dĩ việc tìm được một người phù hợp với tôi đã rất khó. Giờ tôi lại mất quá nhiều tiền. Tôi không còn nghĩ đến chuyện kết hôn nữa."

Cuộc sống của Wang, cũng như những người đàn ông đang ở trong căn hộ cùng anh, dường như đều bị mắc kẹt, không biết đi về đâu.

"Chuyện này đã kéo dài gần hai năm, vậy mà đến giờ tôi vẫn không biết khi nào mình mới có thể ly hôn với cô ta," anh nói, xung quanh là những tập hồ sơ pháp lý.

"Tôi không biết bao giờ chuyện này mới được giải quyết để tôi có thể bắt đầu lại một cuộc sống bình thường. Cảm giác như mọi chuyện sẽ không bao giờ kết thúc."