Қирғизистон: Президент нега ўзини оддий савдо марказида, одамларнинг кўз ўнгида эмлатди? Qirg‘iziston dunyo koronavirus yangiliklar

Садир Жапаров Марказий Осиё давлат раҳбарлари орасида жонли эфирда коронавирусга қарши эмланган биринчи президент бўлди. У 14 яшар ўғлини ҳам эмлатган. Одамлар нима дейди?

Коронавирусга қарши Sinopharm вакцинасининг биринчи дозасини Бишкекдаги кўчма эмлаш марказларидан бирида, омма олдида қабул қилган президент фуқароларни ҳам коронавирусга қарши эмланишга чақирган.

Қирғизистонда аҳолини коронавирусга қарши оммавий эмлаш ишлари шу йил март ойида бошланган.

Хитой расмий Бишкекка 150 минг доза Sinopharm вакцинасини бепул берган. Ушбу вакцина билан 75000 киши, икки дозада эмланиши хабар қилинган. Бу аҳолиси олти миллиондан сал кўпроқ республиканинг бир фоизини ташкил қилади.

Расмий маълумотларга кўра, Қирғизистонда бугунги кунгача 334 мингдан ортиқ фуқаро коронавирусга қарши эмланган. Уларнинг 95 мингдан ортиғи вакцинанинг иккала дозасини олган.

Лекин маъсуллар қолган Марказий Осиё давлатлари мисолида бўлгани каби, Қирғизистонда ҳам вакцинация жараёни суст кечаётганидан хавотирда.

Улар бунинг сабабини аҳоли орасида коронавирусга қарши вакцина, вакцинация тўғрисида нотўғри маълумотлар тарқатилаётгани билан изоҳлайди.

Куни-кеча жонли эфирда эмланган президент Садир Жапаров аҳолини эмлашга ундаш мақсадини кўзлагандек тасаввурни пайдо қилган.

У қирғизистонликларга мурожаат қилиб, эмлаш тўғрисида қарор қабул қилиш - бу шахсий масала экани ва ҳеч ким, ҳеч кимни эмланишга мажбурламаслигини урғулаган.

"Сўнгги пайтларда жамиятда турли хил нотўғри хабарлар, жумладан, қўшни давлатлар Қирғизистонга бепул вакциналар етказиб бераётгани ва аҳолининг 70 фоизини эмлашни талаб қилиши ҳақидаги ёлғон маълумотлар пайдо бўлди", дейди президент Жапаров.

Унинг таъкидлашича, Қирғизистон давлат бюджети ҳисобидан 1,1 миллион доза Хитойнинг Sinopharm вакцинасини сотиб олган.

"Аввалроқ, Хитой ҳукумати Қирғизистонга жами 300 минг дозадаги вакцинани етказиб берган, бу учун қирғиз томони миннатдор. Бундан ташқари, Россия Федерациясидан 120 минг доза вакцина сотиб олинди, 10 минг дозаси эса ёрдам сифатида тақдим этилди. Қирғизистон бунинг учун ҳам миннатдорчилик билдиради", дея қўшимча қилган давлат раҳбари.

Шунингдек, президент яқин келажакда яна 1 миллион 250 минг доза Sinopharm вакцинасининг қўшимча партияси сотиб олинишини урғулаган ва қирғизистонликларни миш-мишлар, нотўғри маълумотларга ишонмасликка чақирган.

Жорий йилнинг 16 июль куни Озарбайжон Бишкекка 40 минг доза Oxford-AstraZeneca вакцинасини инсонпарварлик ёрдами сифатида етказиб берган.

Швед-инглиз фармацевтика ширкати томонидан ишлаб чиқарилган вакцинанинг бу тури тез орада COVAX дастури доирасида яна олиб келиниши кутилмоқда.

Бепул 10 Гб интернет

Қирғизистон Соғлиқни сақлаш ва Ижтимоий ривожланиш вазирлиги эмлаш жараёнига кўпроқ одамларни жалб қилиш мақсадида уларни рағбатлантириш йўлларига ҳам ўтмоқда.

"Биз эмланган одамларга 10 Гб интернет ҳадя қилиш бўйича уяли алоқа операторлари билан музокаралар олиб бораяпмиз. Шунингдек, савдо марказлари ва озиқ-овқат хизмати кўрсатиш шохобчаларини ҳам жалб қилмоқчимиз, улар эмлашдан ўтган ҳар бир кишига чегирмалар қилсин", - дейди вазир Алимқодир Бейшеналиев.

Унинг фикрича, ҳозирда аҳолини эмлаш ишлари яхши олиб борилмоқда ва қанчалик кўп одам эмланса, шунчалик коронавируснинг тўртинчи тўлқинидан сақланиш мумкин бўлади.

Қирғизистон Қозоғистондан кейин минтақада коронавирус энг кўп тарқалган иккинчи давлат бўлиб қолмоқда.

Сўнги пайтларда кўрсаткичлар кескин ошаётгани кузатилади.

Расмий маълумотларга кўра, сўнгги суткада коронавирус яна 969 одамга юққан ва 14 одам вафот этган.

Коронавирус бошланганидан бери, бу хасталикка чалинганларнинг умумий сони 159 089тага етган. Улардан 2275таси халок бўлган.

Республикада эпидемиологик вазият кескинлашар экан, расмийлар аҳолини карантин қоидаларига амал қилишга чақирмоқда. Бироқ иқтисодий тақчиллик сабаб, одамларнинг оммавий жойлар, бозор ва дўконларда ҳаракатланишини чеклаш имконсиздек кўринади.

Қирғизистон расмийлари мамлакатга "Дельта" штамми кириб келганини расман рад этиб келади.

Президент соғлиги ва аконит

Президент Садир Жапаров Хитойнинг Sinopharm вакцинаси билан эмлангунича, аҳоли орасида давлат раҳбари нега ўзи вакцина олмаётганига оид хавотирлар кучайган эди.

Унга жавобан шифокорлар, Жапаров қонида гўёки антителалар борлиги ва эмланиши шарт эмаслигини айтган.

Бунгача Марказий Осиё давлатлари орасида Қоғозистон президент Қасим Жомарт Тоқаев Россиянинг Спутник V вакцинаси билан эмлангани ҳақида расман хабар берилган.

Қирғизистон президенти Садир Жапаров Туркманистон президенти Гурбангули Бердимухамедов билан бирга, Марказий Осиёнинг коронавирусга қарши даво таклиф қилиб чиққан икки президентдан бири бўлади.

Жорий йилнинг 16 апрель куни президент Садир Жапаров ковидга чалинган беморларга Иссиқкўл илдизи дамламаси, аконит суюқлигини ичишни таклиф қилган.

Қирғизистон Соғлиқни сақлаш вазири эса, яширин клиник тадқиқотлари ҳақида гапириб бўлиб, матбуот анжуманининг ўзида, жонли эфир чоғида унинг дамламасини ичиб ҳам кўрсатган.

"Агар, бу дорини қабул қилишса, Ковиднинг енгил шаклига чалинганлар бир-икки, оғирлари эса, уч-тўрт куннинг ўзида тузалиб кетишади. Биз аллақачон 300 га яқин беморни шу йўл билан даволадик", - деб айтган вазир Алимқадир Бейшеналиев.

Бироқ бу Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг кескин танқидларига сабаб бўлган.

Жаҳон Соғлиқни сақлаш ташкилотининг Қирғизистондаги миссияси раҳбари Назира Ортиқова коронавирус инфекциясини Иссиқкўл илдизи дамламаси билан даволаш тўғрисидаги маълумотлар, катта эҳтимол билан, сохта эканини айтган.

Халқаро ташкилот ўзининг баён қилишича, клиник синовлардан ўтмаган дори рўйхатдан ўтказилиши ва аҳоли томонидан кенг қўлланилиши учун тавсия этилиши мумкин эмас.

Бу шов-шувли баёнотдан кейин, Иссиқкўл илдизи дамламасининг кейинги тақдири номаълум.

Одамлар нима дейди?

Президент Садир Жапаровнинг омма олдида эмланиши одамларда қандай фикр уйғотди? Давлат раҳбарининг жонли равишда вакцина олиши аҳолига мотивация бера олдими?

Феруза Шамшиддинова, менежер

"Вакцина олмадим. Уни олиш одамнинг ўз хоҳишига боғлиқ, деб айтишди. Олиш ниятим ҳам йўқ. Худо хоҳласа олмайман. Сабаби, мен унга ишонмайман. Юқоридагилар, одамлар соғлигига масъуллар шунчаки роль ўйнаяпти деб ўйлайман. Аслида уларга одамларнинг соғлиги керак эмас. Ҳозир ракка чалинган аёлларнинг сони кундан-кунга кўпайиб бораяпти. Агар одамларнинг соғлиги шунчалик муҳим бўлса, нега ракни даволовчи дорилар жуда қиммат? Нега уни вакцина каби бепул қилмайди?

Хайрия жамғармасига кўп аёллар саратон касаллигини даволаш учун кимёвий муолажа, дориларни олишга ёрдам беринглар, деб келишади. Ҳаттоки ёш болалар ҳам витамин танқислигига учраяпти. Нима учун витаминлар қиммат? Ҳозир вакцинани ким бераяпти? Ўшаларни одам соғлиги қизиқтирса, нима учун шу нарсаларга эътибор беришмайди? Қандай манфаат бор?

Вакцина олсанг 10 гб бераман дейдими-ей. Вакцина олмасанг, давлатдан ташқарига чиқмайсан дейдими-ей. Мен тушунмадим. Шу сабабдан вакцинани олиш ниятим йўқ.

Президент Садир Жапаров омма олдида вакцина олганини одамларни ҳам вакцина олишга даъват этаяпти деб тушундим. Вакцина хавфсиз, сизлар ҳам олинглар, деган маънода.

Бу, албатта, хатарли. Президентни қандай вакцина билан эмлади, билмаймиз. Вакцина 100 фоиз фойда бермаётганини кўраяпмиз, интернетдан ўқияпмиз. Кимга қандай билмайман, лекин мен Худо хоҳласа олмайман. Одамларнинг хоҳишига боғлиқ дейилаяпти. Агар мажбуран қилишса, билмадим. Бизга вакцина берганларнинг мақсади бизни сақлаб қолиш бўлмаса керак,... Мен ишонмайман.

Вакцина ҳимоя қилишига ишончим бўлмаса, қандай олишим мумкин? Вакцинасиз юраман. Муздек нарса ичмайман, муздек сувга тушмайман. Вақтида овқатланаман".

Дилноза Топволдиева, мутахассис

"Мен кўпдан бери вакцина олмоқчи эдим. Хитой, Россияда ишлаб чиқарилган вакциналар тўғрисида маълумотларини ўқиб, ўрганиб чиқдим. Лекин мен Европаникини олишга қарор қилдим. Тиббиёт соҳасида ишловчи танишларим ҳам бу вакцинани олишди. Қон топшириб, тоза чиққанидан кейин, кеча бориб AstraZeneca вакцинасини олдим.

Бугун Тошкентга кетаман, унга ҳам керак. Шу ойда хорижга ҳам чиқмоқчиман. Шу сабабдан вакцина олишимга тўғри келди.

Президент бошида менда антитела бор, кураша оламан деганида, халқнинг унга ишончсизлиги кўп бўлди. Айниқса, ўлим холати қайд этилганидан кейин. Шу сабабдан, халқни ишонтириш учун омма олдида эмланди деб ўйладим.

Президентнинг жонли эфирда эмланиши ҳам менга туртки бўлди. Бошида нега президент вакцина олмаяпти, деган савол кўплаб одамлар қатори мени ҳам ўйлантирди.

Вакцинани шаҳардаги поликлиникадан олдим. Европада ишлаб чиқарилган вакцина фақат шу ерга келибди. Бепул олдим, эмланганимни тасдиқловчи сертификат ҳам беришди.

26 кундан кейин яна иккинчи марта вакцина оламан".

Соҳибжон Мамиров, банк ходими

"Президентнинг эмланиши вакцинанинг хавфсиз эканини билдиради. У ўзи шу вакцинани олиб, аҳоли орасидаги миш-мишларга барҳам бермоқчи. Бу бир тарафдан пиар ҳамдир.

Ўзимнинг эса, вакцина олгани вақтим бўлмаяпти, ишдан бўшай олмаяпман. Лекин одамлар орасида тарқалаётган гаплар ҳақиқатми ёки шифокорлар айтаётгани ҳақиқатми билмаяпман ҳам.

Айрим шифокорлар вакцина олмасликни тавсия қилишмоқда. Менга ҳам бир икки шифокор шундай деди. Ўйланиб қолдим. Агар шифокорлар бундай деса, демак нимадир бор.

Вакциналарга кафолат борми? На вазирлик ва на бошқаси кафолат бераяпти. Давлат вакцина зиёнмаслигини халққа исботлаши, одамлар орасида тарқалаётган турли хил гаплар ноўринлигини тушинтириши керак. Аксинча, яширинча давлат хизматчиларини мажбурий равишда эмлатишга ҳаракатлар бўлаяпти. Яна ўша эски ўйинлар, ... Агар вакцина ҳақиқатан ҳам фойдали эканлиги исботлаб берилса, халқ ўз хоҳиши билан олади".

Қирғизистон Туркманистон билан бирга Марказий Осиёнинг аҳолиси сони энг кичик иккита давлатидан биттаси бўлади.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek