O‘smir Alisher hozirgacha Putinning Ukraina urushida o‘lgan eng yosh askarmi?

Bi-bi-si, «Mediazona» va ko‘ngillilar jamoasi Ukrainaga qarshi keng ko‘lamli bosqin boshlanganidan buyon halok bo‘lgan 226 055 nafar rossiyalik harbiyning shaxsini aniqladi. Ulardan 200 nafardan ortig‘i 18 yoshli yigitlardir.

2022 yil 21 fevralda, Rossiya prezidenti Vladimir Putin Ukraina davlatchiligi haqida o‘z qarashlarini bir soatlik telemurojaatida bayon qilgan kuni, Alisher Svirin (matn boshidagi suratda) 14 yoshga to‘lgan.

Ijtimoiy tarmoqlardagi suratlardan ko‘rinishicha, u Moskva viloyati Kolomna shahrida bolaligini ko‘pchilik rossiyalik tengdoshlari kabi o‘tkazgan.

Bir suratda u yangi yil archasi oldida turibdi, atrofida konfet qutilari. Boshqa bir tasvirda esa otasining katta sport kiyimini kiyib olgan holda ko‘rinadi. Yana bir suratda o‘n yoshli bola McDonald's'dan olingan sharni qo‘lida ushlab turibdi, o‘shanda bu restoran hali Rossiyadan chiqib ketmagan bo‘lgan.

Yana bir suratda Alisher Svirin Ikkinchi jahon urushi davridagi sovet soldati kiyimini kiygan va qo‘lida Shpagin pistolet-pulemyotini ushlab turgan. Rossiyada 9 may - G‘alaba kuni munosabati bilan ko‘p bolalarning shu tarzda suratga tushishi kuzatiladigan holat.

2026 yildagi suratda esa 18 yoshli Alisher kamuflyaj kiyimda Kalashnikov avtomatini ushlab turibdi. Bu suratni harbiylar uning dafn marosimida ko‘tarib borishdi. Alisher shartnoma asosida xizmatga ketgan va 2026 yil 1 may kuni Ukrainadagi urushda halok bo‘lgan. 28 may kuni uni Pavlovskiy Posaddagi "Yangi shahar" qabristoni Qahramonlar Alleyasida dafn qilishdi.

Alisher frontga qachon ketgani noma’lum, ammo uning yoshini hisobga olganda, xizmatda uch oydan ko‘p bo‘lishi mumkin emas.

Bu - 2008 yilda tug‘ilgan va halok bo‘lgan ilk rossiyalik harbiy. Umuman olganda, katta urush boshlangandan beri kamida 200 nafar 18 yoshli rossiyalik harbiy Ukrainada halok bo‘lgan.

Alisher Svirin shartnoma asosida 123-gvardiyachi alohida motoo‘qchi brigadasi tarkibida pulemyotchi sifatida xizmat qilgani deputat Roman Tikunov e’lon qilgan qisqa ta’ziyadan ma’lum. Uning VK sahifasida yil boshidan beri "Pavlovo-Posad okrugi Qahramon bilan xayrlashdi" sarlavhasi bilan 40 ta ta’ziya chiqdi.

Moskva viloyati halok bo‘lganlar soni bo‘yicha doim yetakchi. Bu mintaqada 6 084 kishi o‘lgani tasdiqlangan. Birinchi o‘rinda esa katta farq bilan Boshqirdiston turibdi, oxirgi ikki haftada urushda halok bo‘lganlar soni 10 000 dan oshadi. Ikkinchi o‘rinda Tatarston - 8 759 kishi.

Ushbu ikki mintaqa tasdiqlangan talofatlar soni bo‘yicha Rossiyada yetakchi hisoblanadi. Buning sabablaridan biri - mahalliy ko‘ngillilar va jamoat tashkilotlari faoliyati.

Rossiyada insoniy talofatlar

2026 yil 12 iyun holatiga ko‘ra, Boshqirdiston hokimiyati va OAV ma’lumotlariga ko‘ra, urushda halok bo‘lganlar soni — 10 428 kishini tashkil qiladi.

(Manbalar: hokimiyat organlari, OAV va Bi-bi-si ma’lumotlari. Rossiya 2014 yilda Qrimni anneksiya qilgan. Xaritada Rossiya armiyasi tarkibida jang qilgan halok bo‘lgan xorijliklar (4346 nafar) yoki hududiy mansubligi aniqlanmagan shaxslar (568 nafar) hisobga olinmagan. Ma’lumotlar 2026 yil 12 iyun holatiga ko‘ra).

Agar yo‘qotishlar haqidagi ma’lumotlar har bir hududdagi erkaklar soniga nisbatan qayta hisoblansa, eng yuqori ko‘rsatkichlar Tuva, Buryatiya va Oltoy Respublikasida qayd etiladi. Bu hududlardan bo‘lgan harbiylarning bizning ro‘yxatimizga tushish ehtimoli hali ham moskvaliklarga nisbatan 20–30 baravar yuqori bo‘lib qolmoqda.

So‘nggi ikki haftada ro‘yxatiga yana 2500 ta ism qo‘shildi.

Oxirgi oyda tasdiqlangan halok bo‘lganlarning ko‘pchiligi 2024 yildan beri bedarak yo‘qolgan deb hisoblangan va keyinchalik Rossiya tomonidan halok bo‘lgan deb e’tirof etilgan harbiylar. Ayrim hollarda ularning jasadlari topilgan, boshqa hollarda esa sud qarori bilan halok deb topilgan.

Hozirgi yo‘qotishlarning katta qismi «zarba zonasi»da dronlar hujumidan halok bo‘lganlarga to‘g‘ri keladi. Dronlar keng qo‘llanilayotgani sababli front chizig‘i 500 metrdan 10–15 km kengayib, ikki tomondan qattiq otishmalar ostida qolgan. Bu yerda odamlar dronlar, artilleriya va otishmalarga duch keladi, jasadlarni evakuatsiya qilish deyarli mumkin emas va oylar, hatto yillar davomida kechiktiriladi.

O‘sish ko‘rsatkichi oldingi davrga nisbatan kamroq bo‘lishi frontdagi vaziyatni aks etmaydi, balki jang harakatlarining o‘ziga xos xususiyatlarini ko‘rsatadi.

Hozirda Rossiyaning katta yo‘qotishlari asosan dron zarbalariga uchraydigan "zarba zonasi"da (ingl. kill zone) halok bo‘lgan askarlarga to‘g‘ri kelmoqda.

Dronlardan tobora kengroq foydalanish tufayli to‘qnashuv chizig‘i endi tor yo‘lak emas, balki 500 metrdan 10–15 kilometrgacha kengaygan hududga aylandi. Bu hudud ikki tomondan qattiq o‘t ochish ostida qolgan. Zarba zonasidagi odamlar dronlar, artilleriya va otishma qurollari hujumlariga duch keladi. Halok bo‘lganlarning jasadini evakuatsiya qilish deyarli imkonsiz va ko‘pincha oylab, hatto yillab cho‘zilib ketadi.

Hozirgi paytda halok bo‘lganlarning yarmidan ko‘pi (56%) — ko‘ngillilar, safarbar qilinganlar va qamoqdan urushga yuborilgan mahkumlar. Urush boshlangan paytda ularning armiya bilan aloqasi bo‘lmagan.

Talofatlar shunchalik yuqori bo‘lishining sababi, ko‘p ko‘ngillilar shartnoma imzolab, faqat minimal tayyorgarlikdan o‘tadi: o‘rtacha ikki hafta. Ayrim hollarda odamlar shartnoma imzolaganidan keyin bir necha kun ichida frontga jo‘nab ketadi.

Aslida frontdagi talofatlar qancha?

To‘rt yildan ortiq davom etayotgan urushda frontda halok bo‘lganlar soni ochiq manbalardagi ma’lumotlardan ancha yuqori bo‘lishi mumkin. Harbiy mutaxassislar fikricha, qabristonlar, memoriallar va ta’ziyalar tahlili haqiqiy talofatlarning taxminan 45–65 foizini qamrab oladi. Shu hisob-kitobga ko‘ra, iyun oyiga kelib, Rossiya armiyasi safida halok bo‘lganlar soni 347 ming 776 nafardan 502 ming 344 nafargacha yetgan bo‘lishi mumkin.

Bu hisobga o‘zini mustaqil deb e’lon qilgan DNR va LNR qurolli bo‘linmalari tarkibida halok bo‘lganlar kiritilmagan. Shuningdek, KXDR harbiylari ham alohida hisoblangan.

Joriy yil may oyida BBCning Koreya xizmati sun’iy yo‘ldosh tasvirlari hamda KXDRda halok bo‘lganlar xotirasiga barpo etilgan yangi harbiy yodgorlikning rasmiy fotosuratlarini tahlil qildi. Unda Rossiya tomonida jang qilib, 2024–2025 yillarda halok bo‘lgan 2304 nafar shimoliy koreyalik askarning ismi bitilgani aniqlangan.

Shu ma’lumotlar ham qo‘shib hisoblanganda, Rossiya tomonida jang qilgan kuchlarning umumiy talofatlari 371 ming 80 nafardan 528 ming 148 nafargacha yetgan bo‘lishi ehtimol bor.

Biz qanday hisoblaymiz?

Rossiyada har kuni urushda halok bo‘lganlar haqida xabarlar va dafn marosimlari suratlari e’lon qilinadi. Ko‘pincha bu ma’lumotlarni viloyat rahbarlari, mahalliy ma’muriyatlar, mahalliy OAV, marhum o‘qigan ta’lim muassasalari yoki uning yaqinlari e’lon qiladi.

Bi-bi-si, «Mediazona» va ko‘ngillilar jamoasi ushbu ma’lumotlarni muntazam tahlil qilib, Rossiyaning Ukrainaga qarshi to‘liq ko‘lamli bosqini boshlanganidan buyon yuritib kelinayotgan ma’lumotlar bazasiga kiritib boradi.

Biz shaxsning halok bo‘lganini Rossiya rasmiy manbalari, mahalliy OAV, qarindoshlari e’lon qilgan xabarlar yoki dafn etilgan joyning surati ilova qilingan boshqa manbalar orqali tasdiqlaymiz.

Harbiy xizmat turini halok bo‘lgan shaxs qaerda xizmat qilgani haqidagi ma’lumotlar yoki uning harbiy libosidagi farq belgilari asosida aniqlaymiz. Safarbar qilinganlar, ko‘ngillilar va mahbuslar alohida qo‘shin turlari hisoblanmaydi. Biroq ularning talofatlarini muntazam armiyaning shartnoma asosida xizmat qiluvchi professional bo‘linmalari talofatlari bilan taqqoslash uchun alohida toifada yuritamiz.