29 Eylül, 2008 - TSİ 08:14
Kurtarma planında uzlaşma sağlandı
ABD'de politikacılar Wall Street'i kurtarmayı ve küresel kredi sıkışıklığını önlemeye yönelik 700 milyar dolarlık plan üzerinde uzlaştı ve planın ayrıntıları da yayımlandı.
Alınan önlemler ABD Hazinesi'ne, ülkedeki sorunlu bankaların şüpheli alacaklarını satın almak amacıyla 700 milyar dolara kadar harcama yetkisi veriyor.
Bunun karşılığında da hükümet bu firmalarda pay sahibi olacak, banka patronlarına yapılan ödemeler sınırlanacak ve kurtarma operasyonu da bağımsız organlarca denetlenecek.
Kabul edilen bu plan 1929 yılında başlayan Büyük Buhran'ın ardından piyasalara yapılan en büyük çaplı müdahale niteliğini taşıyor.
ABD Temsilciler Meclisi'nin Demokrat Partili başkanı Nancy Pelosi, Wall Street'e şimdi "Parti bitmiştir" mesajının verildiğini söyledi.
Pelosi, "iki partili anlaşma"nın "Wall Street'in kurtarılması için değil", emekli maaşları, tasarruflar ve istihdamın güvence altına alınması amacıyla tasarlandığını söyledi.
Senato'nun Demokrat çoğunluğunun lideri Harry Reid de "Wall Street'teki açgözlülük" ve "hayata geçmeyen müdahaleler" karşısında Amerikalıların "kaygılanmak, hatta öfkelenmek için her türlü gerekçeye sahip olduklarını" söyledi.
Geride kalan iki hafta boyunca küresel çalkantı pek çok mali kuruluşun günlük işlerini yürütmek için gerekli parayı döndürememe, yani likidite sorunları yaşamasına yol açmıştı.
Son iki haftanın bazı gelişmeleri şunlar:
- ABD'de Washington Mutual bankası düzenleyici kuruluşlarca devralındı ve JP Morgan Chase'e satıldı.
- Lehman Brothers'ın çökmesinin ardından, diğer yatırım bankaları da sorunlar yaşadı. Merrill Lynch bankası Bank of America tarafından devralınmayı beklerken Morgan Stanley, Japonya'daki bir rakibinden sermaye enjeksiyonunu garantiledi.
- ABD'nin sigorta devi AIG, batmaktan hükümet tarafından yüzde 80'lik hissesi devralınarak kurtarıldı.
- İngiltere'de emlak kredi bankası Bradford and Bingley'nin Pazartesi sabahı kısmen kamulaştırılması, kısmen de diğer bankalara devredilmesi bekleniyor.
- Almanya'da Hypo Real Estate adlı emlak kredi bankasının büyük bir nakit sıkıntısı yaşadığı haber verildi.
- Belçika, Lüksemburg ve Hollanda hükümetleri Pazar akşamı Fortis bankasına 11,2 milyar euro yatırarak bu finans kuruluşunu fiilen kamulaştırma kararı aldı
Oylama bugün
ABD Temsilciler Meclisi'nde bugün, Senato'da da Çarşamba günü konuyla ilgili olarak oylama yapılması bekleniyor.
ABD hükümeti Pazartesi günü Asya piyasaları açılmadan önce bir anlaşmaya varılmasını hedefliyordu.
Varılan son anlaşma, hükümetin önerdiği ilk plan üzerinde hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler tarafından dile getirilen bazı kaygılara yanıtlar da içeriyor.
- Hükümet parayı dilimler halinde alacak. 250 milyar dolar hemen verilecek, sonraki 100 milyar dolar Beyaz Saray'ın talebi üzerine verilecek, kalan 350 milyar dolarlık kısmın serbest bırakılması üzerinde ise Kongre'nin veto yetkisi olacak.
- Kurtarma parasını alan bankaların bunun karşılığında hisselerini vermeleri gerekecek, bu da vergi mükelleflerine bankaların düzelmesinden fayda sağlama imkanı sağlayacak.
- Üst düzey bankacıların ödemeleri kısılacak, "altın paraşüt" olarak adlandırılan işten ayrılma tazminatları ise kaldırılacak.
- Eğer harcanan para, ilgili bankalarca yerine konamazsa bankacılık sektörü bu kurtarma paralarının finanse edilmesine yardımcı olmak zorunda olacak
- Bağımsız bir başdenetçi ve iki partili bir gözetim komitesi, sürecin seyrini izleyecek
- Bankalar emlak kredisine dayalı menkul kıymetlerinden oluşan zararlara karşı korunmak amacıyla bir sigorta programına katılmak zorunda olacak.
Tüm bu düzenlemelerin, aslında iki partiden yükselen eleştirilerin tümüne yanıt vermediği de haber veriliyor.
Planın bazı muhalifleri, şimdiden diğer mevkidaşlarını da plan aleyhine oy kullanmaya çağırdılar.
Anlaşmanın metni internete de konuldu. Ancak plan üzerinde uzlaşmaya varıldığı açıklanır açıklanmaz, planı yayımlayan siteler, aşırı ilgi nedeniyle çöktü.