29 Eylül, 2008 - TSİ 20:35

Kurtarma planı bugün oylanıyor

ABD'de Kongre, mali piyasalarda yaşanan krizi çözebileceği öne sürülen kurtarma planı üzerinde uzlaştı.

Yasa tasarısı haline getirilen plan bugün Temsilciler Meclisi'nde, yarın da Senato'da oylanacak.

Temsilciler Meclisi'nde saatler süren ateşli tartışmalar yaşandığı bildiriliyor.

Başkan George Bush, Kongre'ye tasarıyı hızla geçirmesi çağrısında bulundu.

Anlaşmayı cesur bir adım olarak niteleyen Bush, girişimin Amerikan ekonomisinin gücünü yeniden sağlamaya yardımcı olacağına inancını vurguladı.

Alınan önlemler ABD Hazinesi'ne, ülkedeki sorunlu bankaların şüpheli alacaklarını satın almak amacıyla 700 milyar dolara kadar harcama yetkisi veriyor.

Bunun karşılığında da hükümet bu firmalarda hisse sahibi olacak, banka patronlarına yapılan ödemeler sınırlanacak ve kurtarma operasyonu bağımsız organlarca denetlenecek.

Kabul edilen bu plan 1929 yılında başlayan Büyük Buhran'ın ardından piyasalara yapılan en büyük çaplı müdahale niteliğini taşıyor.

Ancak uzlaşma haberine rağmen dünya borsalarındaki düşüş devam etti.

ABD'de Dow Jones endeksi ilk seansı %2,45 düşüşle kapadı.

Londra borsasında FTSE 100 endeksi %5,3'lük rekor bir düşüş gösterirken, Almanya'da Dax endeksi %4,23 geriledi.

'Parti bitti'

ABD Temsilciler Meclisi'nin Demokrat Partili Başkanı Nancy Pelosi, Wall Street'e şimdi "Eğlence sona erdi, parti bitti" mesajının verildiğini söyledi.

Pelosi anlaşmanın "Wall Street'in kurtarılması için değil", emekli maaşları, tasarruflar ve istihdamın güvence altına alınması amacıyla tasarlandığını söyledi.

Senato'nun Demokrat çoğunluğunun lideri Harry Reid de "Wall Street'teki açgözlülük" karşısında Amerikalıların "kaygılanmak, hatta öfkelenmek için her türlü gerekçeye sahip olduklarını" söyledi.

Geride kalan iki hafta boyunca küresel çalkantı pek çok mali kuruluşun günlük işlerini yürütmek için gerekli parayı döndürememe, yani likidite sorunları yaşamasına yol açmıştı.

Son iki haftanın bazı gelişmeleri şunlar:

• ABD'de Washington Mutual bankası denetçi kuruluşlarca devralındı ve JP Morgan Chase'e satıldı.
• Lehman Brothers'ın çökmesinin ardından, diğer yatırım bankaları da sorunlar yaşadı. Merrill Lynch bankası Bank of America tarafından devralınmayı beklerken Morgan Stanley, Japonya'daki bir rakibinden sermaye enjeksiyonunu garantiledi.
• ABD'nin sigorta devi AIG, batmaktan hükümet tarafından yüzde 80'lik hissesi devralınarak kurtarıldı.
• İngiltere'de emlak kredi bankası Bradford and Bingley bu sabah kamulaştırıldı. Bankanın mevduat bölümü ve şubeleri rakiplerine satılacak.
• Almanya'da nakit sıkıntısı yaşayan Hypo Real Estate adlı emlak kredi bankasına, bir bankalar konsorsiyumu acil kredi açtı.
• Belçika, Lüksemburg ve Hollanda hükümetleri Pazar akşamı Fortis bankasına 11,2 milyar euro yatırdı; karşılığında %49 hissesini aldı.

Oylama bugün

ABD Temsilciler Meclisi'nde bugün, Senato'da da Çarşamba günü konuyla ilgili olarak oylama yapılması bekleniyor.

Varılan son anlaşma, hükümetin önerdiği ilk plan üzerinde hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler tarafından dile getirilen bazı kaygılara yanıtlar da içeriyor.

• Hükümet parayı dilimler halinde alacak. 250 milyar dolar hemen verilecek, sonraki 100 milyar dolar Beyaz Saray'ın talebi üzerine verilecek, kalan 350 milyar dolarlık kısmın serbest bırakılması üzerinde ise Kongre'nin veto yetkisi olacak.
• Kurtarma parasını alan bankaların bunun karşılığında hisselerini vermeleri gerekecek, bu da vergi mükelleflerine bankaların düzelmesinden fayda sağlama imkanı sağlayacak.
• Üst düzey bankacılara yapılan astronomik ödemeler kısılacak, "altın paraşüt" olarak adlandırılan işten ayrılma tazminatları ise kaldırılacak.
• Eğer harcanan para, ilgili bankalarca yerine konamazsa bankacılık sektörü bu kurtarma paralarının finanse edilmesine yardımcı olmak zorunda olacak.
• Bağımsız bir başdenetçi ve iki partili bir gözetim komitesi, sürecin seyrini izleyecek.
• Bankalar emlak kredisine dayalı menkul kıymetlerinden oluşan zararlara karşı korunmak amacıyla bir sigorta programına katılmak zorunda olacak.

Tüm bu düzenlemelerin, aslında iki partiden yükselen eleştirilerin tümüne yanıt vermediği de haber veriliyor.

Planın bazı muhalifleri, şimdiden diğer mevkidaşlarını da plan aleyhine oy kullanmaya çağırdılar.

Anlaşmanın metni internete de konuldu. Ancak plan üzerinde uzlaşmaya varıldığı açıklanır açıklanmaz, planı yayımlayan internet siteleri aşırı ilgi nedeniyle çöktü.