Sevi Sarıışık BBC Türkçe

	Mardin 74 yaşında öldü

Geride 50 kadar altın ve platin plak, yüzlerce unutulmaz şarkı ve 12 Grammy ödülü bırakarak...

Uzun yıllar birlikte çalıştığı Atlantic Records'un kurucularından Ahmet Ertegün, müzik yazarı Paul Sexton ve Robin Gibb Arif Mardin'i BBC Türkçe'ye anlattı.

''Arif Mardin Amerika'da gelmiş geçmiş en büyük müzik prodüktörlerinden biridir. Muhtemelen onunla çalışan herkes de çalıştıkları en iyi prodüktör olduğunu söyleyecektir.

''Aynı zamanda bizim için de, bu işte tanıdığımız en önde gelen centilmendi. Onu tanıyanlar için bu, akıl almaz, büyük bir kayıp. Bunu başkalarına anlatmak çok zor. Tanıdığım en iyi insanlardan birisiydi.''

''Müzikteki sihri ortaya çıkarma yönünde büyük bir becerisi vardı. Bunu tekrar tekrar her türlü sanatçıyla çalışmalarında kanıtladı. Aretha Franklin'den Norah Jones'a, Barbra Streisand'dan Bette Midler'a kadar.

''Hanımlardan söz ediyor, erkek sanatçılara ve gruplara girmiyorum bile. Arif Mardin gibi bir yapımcı olmasa Bee Gees ve Young Rascals bu kadar büyük gruplar olmazdı hayatımızda.''

''Büyük ve çok çeşitli yetenekleri olan bir insandı. Büyük bir aranjördü. Bir plağın nasıl bir konsepte oturtulacağını, bir şarkının nasıl yapılması gerektiğini belirlemekte çok başarılıydı.

"Beraber çalıştığı sanatçıyı çok iyi anlayıp, buna göre müzisyenleri ve elindeki teknolojiyi nasıl kullanacağını çok iyi biliyordu. Yani sanatçının büyük müzik yapmasını sağlayacak koşulları sağlıyordu.''

''Müzikteki uzmanlığını hem tarzını oturtmuş, hem de yeni sanatçılara sunabiliyordu. Şunu da belirtmek lazım: Çok büyük bir cazsever olmasının yanı sıra, aynı zamanda klasik müziğe de büyük ilgi duyuyordu. Özellikle Schönberg gibi 20'nci yüzyılın başına ait bestecilere.''

''Yaptığı albümlere kulak verirseniz, bunlar kulağa takılan bir melodiden ibaret değiller. İnanılmaz miktarda ayrıntı var. Kendisi de pek çok kez, aynı anda bir çok şeyin olup bittiği prodüksiyon tabakaları olan kayıtları sevdiğini söylemişti.

"Mesela Bee Gees'in Jive Talking şarkısını dinlerseniz . Bu sadece hit olmuş bir şarkı değil, aynı zamanda çok ilginç bir kayıttır.''

"Onunla andığımız başlıca plakların, müzikte trend yarattığını kesinlikle söyleyebiliriz. 1960'ların sonlarında sekiz kanallı kayıt yapan ilk kişilerden biriydi. 1969'da Atlantic Records'un başkan yardımcısı olduğunda sorumlu olduğu ilk kayıtlarından birisi Young Rascals grubunun 'Good Loving' şarkısıydı.

"Bu da bir numara olmuş bir şarkı... Bu şarkı, sekiz kanallı bir kayıttı, oysa o zamana dek kayıtlar genelde bir kerede, canlı yapılıyordu. Arif Mardin kayıtların spontane gelişmesini çok seven bir kişiydi; ama aynı zamanda mümkün olan yerde teknolojiyi de kullanmaktan yanaydı. Teknolojinin altında ezilmekten değil bunu ilginç kayıtlar için kullanmaktan söz ediyorum.

"Young Rascals, Bee Gees, Average White Band veya, John Oates ve Daryl Hall ile yaptığı şarkılarda büyük bir derinlik var. O, bu derinliğin pop müziğinde gelişmesini sağlayan başlıca kişilerden biriydi."

''Bize katkısı muazzamdı. Sadece büyük bir prodüktör değil, aynı zamanda büyük bir müzisyendi. İlgilendiği sanatçının yaptığından daha iyi bir şey yapmasını sağlamak gibi çok önemli bir vasfı vardı.''

''Yaptıklarımızla hem bir baba gibi ilgileniyor hem de insanların içindeki gizli yetenekleri ortaya çıkarıyordu. Harika bir insan olmanın yanı sıra, özellikle bizim için - şahsi hayatımızda- aileden biri gibiydi.''

''Arif Mardin'in katkısı olan parçalar arasında, başta Jive Talking olmak üzere, Nights on Broadway ve You Win Again'i sayabiliriz. Sadece single'lar bazında değil albümlerin bütününde de çok katkısı var. Mesela Main Course albümünü yaparken Jive Talking'i yazdık. Başta bunun dans hakkında bir parça olduğunu düşünmüştük. Ama Arif "hayır hayır, bu New York argosunda yalan söylemek anlamına geliyor" dedi. Bizi doğru alana doğru yönlendirdi biz de şarkıyı doğru anlamı verecek şekilde yaptık.''

''Bu albümden sonra birlikte çalışamadık, ama her zaman sürekli temas halindeydik. Arif serbest çalışmaya başlayabildiğinde, 1987'de, yeniden bir araya geldik ve You Win Again'i yaptık. O zamana dek bağlı olduğu Atlantic şirketinin yapımcısı olduğundan, bizimle serbest olarak çalışmasına imkan yoktu. Yoksa biz onunla çalışmayı bu süre boyunca hep istiyorduk. You Win Again'de bu fırsata yeniden kavuştuk ve hem albüm hem parça dünya genelinde bir numara oldu.''

''Onunla çalışmak bir harikaydı. Çok yaratıcıydı, sürekli yeni fikirler peşindeydi. Stüdyoda hiç durup otrmazdı. ve bir şey olması gerektiği şekilde kaydedilmeden stüdyodan çıkmazdı. Sadece bizim için değil, beraber çalıştığı tüm sanatçılar için de çok yakın bir dost oldu.''

''Ayrıca onun için pop müziğinin ilk centilmeni diyebiliriz. Çalıştığı herkesin ona büyük saygısı vardır. Müzik sektöründe büyük bir boşluk oluşacağı kesin.''