CANLI, NATO Zirvesinde konuşan Erdoğan: 'AB üyesi olmayan müttefiklerin dışlanması suni bir bölünmeye yol açacaktır'

Canlı yayın

Merve Kara Kaşka

1. 25 dakika önceRutte’nin basın toplantısı birazdan başlayacak

   

   Hilken Doğaç Boran

   BBC News Türkçe/Ankara

   NATO genel sekreteri müttefiklerin üzerinde mutabık kaldığı konular hakkında bilgi verecek.

   Liderlerin savunma harcamaları ve yatırımları, Avrupalı müttefiklerin daha aktif rol üstleneceği "NATO 3.0" kavramı ve Ukrayna’ya destek konularını ele alması bekleniyor.

   Zirve bildirisinde NATO'nun kurucu belgesi olan Washington Antlaşması'nın 5. maddesi temelinde şekillenen ortak savunma ilkesine müttefiklerin sarsılmaz şekilde bağlı oldukları vurgulanacak.

   Müttefikler ayrıca Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için uzun vadeli bir tehdit oluşturduğunu ifade edecek.

   İran’ın nükleer silahlara sahip olmaması gerektiği ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne vurgu yapılması da başlıklar arasında.

   Rutte’nin basın toplantısı, NATO’nun vermek istediği birlik mesajı ve askeri kapasiteyi artırma hedefleri konusunda ne kadar yol alındığına dair önemli bir gösterge olacak.

   Rutte'nin ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump kendi basın toplantılarını düzenleyecek.

2. 57 dakika önceZirvede Trump'ın ağırlığı

   

   Kaynak, EPA

   Frank Gardner

   BBC News Güvenlik Muhabiri/Ankara

   Donald Trump, üst üste ikinci gününde de bu zirvede ağırlığını hissettiriyor.

   NATO’ya yönelik küçümseyici ve hatta hoşnutsuz tavrı, burada yetkililer, bakanlar ve liderler tarafından vurgulanan birlik mesajını zayıflatma riski taşıyor.

   İttifakın Genel Sekreteri Mark Rutte, geçen yılki zirveden bu yana Avrupalı ​​ülkelerin savunma harcamalarında kaydettiği önemli artışa dikkat çekiyor.

   Ancak bu durum, ABD Başkanı’nı yatıştırmaya yetmedi. Trump; İran’a karşı kendi tercihiyle başlattığı savaşa katılmayı reddeden NATO’ya sert tepki gösterdi, İspanya’yı "berbat bir ortak" olarak nitelendirdi ve hepsinden endişe vericisi, Grönland’ı devralma fikrine yeniden ilgi göstermeye başladı.

   Danimarka Başbakanı ise ülkesinin daha önce de dile getirdiği "Grönland satılık değildir" şeklindeki tutumunu yineleyerek buna yanıt verdi.

3. bir saat önceZirvenin dünyaya duyurulduğu yer: Uluslararası Medya Merkezi

   

   Hilken Doğaç Boran

   BBC News Türkçe/Ankara

   Yaklaşık 2500 basın mensubu, zirveyi Beştepe’deki Millet Kütüphanesi'ne kurulan medya merkezinde takip ediyor.

   Merkezdeki çalışmaları bu iş için özel olarak kurulan 850 kişilik bir NATO görev gücü koordine ediyor.

   Konuştuğumuz yerli ve yabancı basın mensupları, Türkiye’nin ev sahipliğini ve özellikle gün boyu servis edilen yöresel yiyecekleri övüyor.

   Birçok bağımsız ve muhalif gazetecinin zirveye kayıt olma taleplerinin reddedilmesi de medya merkezinde sıkça konuşuluyor.

   Zirve öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’ye bu konu hakkında bir soru sorulmuş, Rutte özgür basının önemini vurgulamıştı.

   Rutte ayrıca NATO'nun basın mensuplarının büyük etkinlikleri yüz yüze takip edebilmesine büyük önem verdiklerini ifade etmiş, ancak gazetecilere akreditasyon verilmemesi hakkında bir adım atıp atılmayacağını söylememişti.

4. bir saat önceAna gündem maddelerinden biri İran-ABD gerilimi: Bu hafta yaşananlar

   

   Kaynak, Reuters

   NATO Zirvesi’nin gündem maddelerinden biri ABD-İran arasındaki karşılıklı saldırılar. 7 Temmuz Salı gecesi iki ülke arasındaki tansiyon yeniden tırmandı.

   Bu, ABD ile İran'ın 17 Haziran'da çatışmayı sona erdirmek için bir mutabakat zaptı imzalamasından bu yana taraflar arasındaki en ciddi çatışma oldu.

   8 Temmuz Çarşamba günü NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran karşısında Washington’ın yanında olduklarını açıkladı. Trump, “Bence İran’la ateşkes bitti” dedi.

   • ABD-İran gerilimi yeniden tırmandı, Trump 'Bence ateşkes bitti' dedi

   İşte bu hafta yaşananlar:

   6 Temmuz Pazartesi

   • İngiltere, Hürmüz Boğazı'ndan geçen bir tankerin kaynağı bilinmeyen bir cisimle vurulmasının ardından yangın çıktığını bildirdi.

   7 Temmuz Salı

   • İki ayrı olayda tankerler, Hürmüz Boğazı'nda vurulduklarını bildirdi. İran, Pazartesi ya da Salı günkü saldırıların sorumluluğunu doğrudan üstlenmedi.
   • ABD ordusu, İran’a yeni bir dizi saldırı başlattığını ve 80'den fazla hedefi vurduğunu açıkladı. Açıklamada, bunun Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılara yanıt olduğu belirtildi.

   8 Temmuz Çarşamba

   • İran Devrim Muhafızları Ordusu, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri noktalarını hedef aldığını duyurdu.
   • NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD saldırılarını "kesinlikle gerekli" olarak nitelendirdi.
   • İran Meclis Başkanı, ABD'yi iki ülke arasındaki anlaşmayı ihlâl etmekle suçladı.

   Kısa süre önce

   • ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkesin "sona erdiğini" söyledi ve Ankara'daki NATO Zirvesi’nde "Artık onlarla uğraşmak istemiyorum, onlar [İran yönetimi] pislikler" dedi.

5. 2 saat önceErdoğan: 'AB üyesi olmayan müttefiklerin dışlanması suni bir bölünmeye yol açacaktır'

   

   Kaynak, TC Cumhurbaşkanlığı

   Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 2. gün açılışında yaptığı konuşmada, Avrupa Birliği (AB) üyesi NATO ülkelerine, üye olmayan ülkeleri dışlamama çağrısında bulundu.

   NATO üyeleri arasında savunma sınırlamaları olmaması gerektiğini belirten Erdoğan, birlik çağrısında bulundu:

   "Savunma sanayi başta olmak üzere müttefikler arasında kısıtlamalar kalkmalı. AB üyesi müttefiklere sesleniyorum, birlik üyesi olmayan müttefiklerin dışlanması suni bir bölünmeye yol açacaktır."

   Cumhurbaşkanı konuşmasında NATO üye ülkelerinin savunma harcamalarını 2035'te Gayri Safi Milli Hasılalarının (GSMH) %5'ine çıkarma hedefine de değindi.

   Bu hedefe Lahey'de belirlenen 2035 yılından beş sene önce erişmeyi amaçladıklarını belirtti.

   "Türkiye olarak 2030 yılından önce savunma harcamalarımızın oranını %3,5 düzeyine yükseltmek için tedbirlerimizi aldık. Güvenlik ve dayanıklılıkla bağlantılı harcamalarda ise şimdiden %1,5’luk bütçe payına ulaştık" dedi.

   "Üretim ve ihracat kapasitesi itibarıyla dünyanın ilk 10 ülkesi arasına girdik" diye ekledi.

   Ukrayna ve İran konusunda Trump'ın tutumunu desteklediğini söyleyen Erdoğan, Ukrayna'ya ek destek yapacaklarını açıkladı.

   Hürmüz Boğazı'nın ise mayından temizlenmesi gerektiğini söyledi.

   Erdoğan buna ek olarak Türkiye'nin hava savunma projesiyle ilgili, ”İttifakımızda eksikliği en çok hissedilen hava ve füze savunma kabiliyetlerine, Çelik Kubbe projemizle 24 milyar dolar ilave bütçe ayırdık” dedi.

   "İHA ve SİHA’ları gerçek muharebe alanlarında başarıyla kullanan bir müttefik olarak, tesisini öngördüğümüz ‘İnsansız Sistemlere Karşı Koyma Mükemmeliyet Merkezimizi’ NATO’ya akredite etmeyi temenni ediyoruz" diye ekledi.

   NATO'nun savunma harcamalarını artırma kararı Türkiye ekonomisini nasıl etkileyebilir?

6. 2 saat önceDanimarka Başbakanı: ‘Grönland satılık değil’

   

   Kaynak, Altan Gocher/Hans Lucas/AFP/Getty Images

   NATO liderleri, bugün yapılacak Kuzey Atlantik Konseyi toplantısı öncesinde basına açıklamalarda bulundu.

   Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Trump’ın Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmesinde Grönland’i ABD’nin yönetmesi gerektiğini söylemesi üzerine “Grönland tabii ki satılık değildir” dedi.

   Frederiksen, Grönland’e yönelik askeri müdahale ihtimaline dair bir soruya “Kendi topraklarımız dahil NATO’nun her karışını savunmaya hazırız” yanıtını verdi.

   Genel Sekreter Mark Rutte, zirvenin ilk gününün “büyük bir başarı” olduğunu söyledi ve ABD Başkanı Trump’ın Avrupalı müttefiklerin savunma harcamalarını artırma konusundaki katkısını övdü.

   Rutte, ABD’nin 7 Temmuz’da İran’a karşı düzenlediği hava saldırılarının “kesinlikle gerekli olduğunu” savundu.

   Polonya Başbakanı Donald Tusk, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında “her zaman Rusya Federasyonu’na ait askeri grupları orta Avrupa ülkelerine karşı kullanma ihtimali var” diye konuştu.

   Geçtiğimiz haftalarda ABD ve Baltık ülkeleri yetkililerine dayandırılan haberlerde Rusya’Nın Polonya’ya yönelik bir askeri kışkırtma hazırlığında olabileceği ifade edilmişti.

7. 2 saat önceTrump: 'NATO'ya çok kızgınım'

   

   Kaynak, Getty Images

   Donald Trump, liderler zirvesi öncesinde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile birlikte basına yaptığı açıklamalarda, NATO'ya yönelik şikayetlerini tekrarladı.

   Trump, "NATO'ya çok kızgınım" dedi ve ABD'nin "çok fazla, milyarlarca ve milyarlarca dolar fazladan" ödeme yaptığını ekledi.

   ABD Başkanı, üye ülkelerin Grönland ve İran savaşı konusunda kendisine destek vermediğini söyledi.

   İran savaşı sırasında ABD'nin taleplerine uymayan İspanya'yı eleştiren Trump, "İspanya'dan bir hayır gelmez. Artık İspanya ile asla ticaret yapmak istemiyoruz" dedi.

   "İspanya, NATO'nun berbat bir ortağı. Ne katkı sağlıyorlar ne de ödeme yapıyorlar. İspanya ile hiçbir işim olsun istemiyorum. Ziyaretler de dahil olmak üzere İspanya ile tüm ticareti kesin" diye ekledi.

   ABD Başkanı, yaşanan son çatışmaların ardından İran ile ateşkese dair soruya, "bence bitti" diye yanıt verdi.

   Bunun ardından kendisine yöneltilen ısrarlı sorular üzerine Trump, müzakere ekibi hakkında, "Görüşebilirler ama bence zaman kaybediyorlar" dedi.

   Trump ayrıca, "harika müzakerecilerimizin isterlerse görüşmeye devam etmelerine izin vereceğim ancak bundan bir sonuç çıkacağını sanmıyorum" diye ekledi.

8. 3 saat önceİkinci günden beklentiler neler?

   

   Kaynak, Getty Images

   Zirve'nin 2. gününde liderlerin dört ana başlıkta önemli duyurular yapması bekleniyor.

   Bunlardan ilki savunma harcamaları. NATO'nun 2025'teki Lahey Zirvesi'nde savunma harcamalarının üye ülkelerin gayrisafi yurt içi hasılasının %5'ine yükseltilmesi kararı alınmıştı. Bu hedefe dair ülkelerin yeni planlar açıklaması gündemde olabilir.

   Buna paralel olarak yeni savunma yatırımlarının duyurulması, NATO 3.0 olarak adlandırılan döneme dair somut adımlar bekleniyor.

   Liderler bu kavramı Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği, savunma harcamalarının dengelendiği, ABD'nin de hâlâ sıkı şekilde bağlı olduğu bir yapı olarak özetliyor.

   Zrivede gündemde olan bir diğer konu da Ukrayna'nın savunması.

   Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, dün Ankara'da yaptığı konuşmada, Rusya'nın artan saldırılarına karşı Kiev'i korumak için müttefiklerine acilen hava savunma sistemini teslim etmeleri çağrısında bulundu.

   Ankara'daki NATO Zirvesi'nde karar günü: Liderler dört konuya odaklanacak

9. 3 saat önceZirvenin ilk gününde neler oldu?

   

   Kaynak, Cumhurbaşkanlığı/Murat Çetinmühürdar/Anadolu Ajansı/Getty Images

   36. NATO Liderler Zirvesi 7 Temmuz’da Ankara’da Savunma Forumu ve sosyal etkinliklerle başladı.

   Otuz iki ülkeden lider ve heyetlerinin katıldığı zirvenin ilk gününde on milyarlarca dolar değerinde savunma anlaşmaları duyuruldu.

   Müttefikler füze üretimi, hava ve füze savunma sistemleri, savunma sanayii için kritik hammadde tedariği ile uzay ve gözetleme teknolojileri gibi kritik alanlarda anlaşmalar imzaladı.

   ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’ye ilk ziyaretini gerçekleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde bir araya geldi.

   Trump, Türkiye’ye yönelik askeri yaptırımları kaldıracaklarını ve Türkiye'ye F-35 savaş jetleri vermeyi değerlendireceklerini söyledi.

   Cumhurbaşkanı Erdoğan ise F-35 jetleri ile ilgili Nato zirvesinden “hayırlı bir karar çıkacağına inanıyorum” diye konuştu.

   Ankara'da zirveyi protesto eden gruba polis müdahale etti, çok sayıda kişi gözaltına alındı.

10. 3 saat önceBBC Türkçe'nin NATO Zirvesi'nden canlı yayınına hoş geldiniz

    BBC Türkçe NATO Zirvesi canlı yayınına hoş geldiniz. Gün boyunca anlık gelişmeleri, analizleri ve sahadaki BBC Türkçe muhabirlerinin özel haberlerini bu sayfamızda bulabilirsiniz.