Irak'ta protestolar - Göstericiler ABD'nin Bağdat Büyükelçiliğine saldırdı, Trump İran'ı suçladı

ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği dışında toplanan binlerce kişi, Amerikan güçlerinin Irak'ta İran destekli Haşdi Şabi'ye bağlı Hizbullah Tugayları'na yönelik hava saldırılarını protesto etti. Göstericiler elçiliğin dış duvarını yaktı, Amerikan güçleri protestocuları uzaklaştırmak için göz yaşartıcı gaz kullandı. ABD Başkanı Donald Trump, saldırıyla ilgili olarak İran'ı suçladı.

Saldırılarla ilgili bir tweet atarak İran'ın yaşanan kayıplar karşısında "çok büyük bedel ödeyeceğini" ve bunun "bir uyarı değil tehdit olduğunu" belirten Trump, Salı akşamı gazetecilerin sorularını yanıtladı.

ABD Başkanı, İran'la yaşanan gerilimin savaşa dönüşme ihtimali olp olmadığıyla ilgili soruya "İran'la savaş istemediği ve böyle bir şeyi öngörmediği" yanıtını verdi:

"Bunu ister miyim? Hayır. Ben barış olsun isterim. Ben barışı seviyorum. İran da barışı herkesten daha fazla istemeli. Dolayısıyla böyle bir şey olacağını sanmıyorum."

Bu açıklamadan kısa bir süre önce Donald Trump, Twitter hesabından yaptığı açıklamada saldırıyı "Tahran'ın organize ettiğini" söylemişti:

"İran bizim binalarımızda kaybedilen hayatlar ve verilen zarardan sorumlu tutulacak. ÇOK BÜYÜK bir bedel ödeyecekler. Bu bir uyarı değil, bu bir tehdit. Mutlu yıllar!"

İki haftalık bir tatil için Florida'da olan ABD Başkanı Donald Trump, Irak Başbakanı Adil Abdülmehdi'yle telefon görüşmesi yaparak, ülkedeki Amerikan personelinin korunmasını istedi.

Konuşmadan sonra paylaştığı bir tweet'te de Trump, "İran bir Amerikalı müteahhiti öldürdü, birçoğunu yaraladı. Biz de çok güçlü bir yanıt verdik, her zaman da öyle yapacağız. Şimdi de İran Irak'taki ABD Büyükelçiliği'ne saldırı organize ediyor. Tamamen sorumlu tutulacaklar. Ayrıca, Irak'ın da Büyükelçiliği korumak için kuvvetlerini kullanmasını bekliyoruz, kendilerine tebliğ edildi" dedi.

İran ise saldırıdan kendisinin sorumlu olduğunu reddediyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abbas Musavi, bir açıklama yayımlayarak "Amerika'nın, Irak halkının Washington'ın 25 Iraklıyı vahşice öldürmesine karşı düzenlediği protestolardan İran'ı sorumlu tutacak inanılmaz bir küstahlığı var." dedi:

"Amerikalı yetkililerin ülkemize yönelik suçlamalarını reddediyoruz. ABD'yi yanlış değerlendirmelere ya da yanlış yönlendirilmiş bir tepkiye karşı uyarıyoruz. Beyaz Saray'ı bölgedeki yıkıcı politikalarını yeniden gözden geçirmeye davet ediyoruz."

Büyükelçiliği korumak üzere Bağdat'a Amerikan askerleri takviye edildi

Amerikan Savunma Bakanlığı (Pentagon) son gelişmeler sonrası Bağdat'a takviye asker gönderme kararı aldı. Irak'ın başkentine gönderilecek askerler, elçilik binasını koruyacak.

Savunma Bakanı Mark Esper, yaptığı açıklamada yaklaşık 750 askerin Irak'a gönderildiğini belirtti.

Irak'ta yaklaşık 5 bin Amerikan askeri görev yapıyor.

ABD'nin Bağdat Büyükelçisi'nin saldırı sırasında elçilikte olmadığı açıklandı. ABD Dışişleri Bakanlığı, Bağdat Büyükelçiliği'ndeki personelin sağlık durumlarının iyi olduğunu ve ülkeden tahliye edilmelerine yönelik bir planlama olmadığını duyurdu.

Washington Post gazetesi, Amerikalı diplomatların ve personelin büyükelçilik binasındaki güvenli odaya alındıklarını bildirdi.

Reuters haber ajansı muhabiri, içerdeki güvenlik güçlerinin protestocuları dağıtmak için dört defa ses bombası patlattığını, binayı kuşatan milislerden ikisinin yaralandıklarını aktardı.

Irak Başbakanı Adil Abdülmehdi ise protestoculara dağılma çağrısında bulundu. Abdülmehdi, güvenlik güçlerinin elçiliklere zarar vermek isteyen kişilere sert yanıt vereceğini açıkladı.

Haber sitesi Al Sumariya'ya göre Irak İçişleri ve Savunma Bakanları da elçiliğe gitti.

Göstericiler Bağdat'ta sıkı önlemlerle korunan Yeşil Bölge'ye yürüdü, "ABD'ye ölüm!" sloganları attı. Amerikan bayrakları yakıldı.

ABD'nin Hizbullah Tugayları'na yönelik hava saldırılarında en az 25 savaşçı ölmüştü.

Hava saldırılarının, Amerikan ordusunun Irak'ta kullandığı üslere yönelik saldırılara misilleme olarak düzenlendiği açıklanmıştı.

Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi, hava saldırılarının ülkesinin egemenliğinin ihlali anlamına geldiğini söylemiş ve ABD'yle ilişkilerini gözden geçireceklerini söylemişti.

Hizbullah Tugayları Komutanı Ebu Mehdi El Mühendis, Irak'taki ABD güçlerine yanıtlarının çok sert olacağı uyarısında bulunmuştu.

İran da ABD saldırılarını "terörizmin açık örneği" olarak nitelendirmişti.

Hizbullah Tugayları

ABD, İran destekli Şii milislerden oluşan Hizbullah Tugayları'nı "terör örgütü" olarak kabul ediyor.

2007'de İran'ın desteğiyle kurulan grup, Irak'ta 2014'te IŞİD'e karşı savaşmak üzere bir araya gelen Şii milis gücü Haşdi Şabi'nin içindeki en güçlü yapılardandı.

ABD, grubun asıl liderinin, İranlı Kudüs Güçleri'nin komutanı Kasım Süleymani olduğunu savunuyor.

Washington'a göre Kudüs Güçleri, Ortadoğu'daki İran destekli gruplara para ve silah yardımı yapmak ve etkisini genişletmek için Lübnan'daki Hizbullah, Filistin'deki İslami Cihat örgütleriyle birlikte Hizbullah Tugayları'nı da kullanıyor.

İki ay önce İran karşıtı protestocular İran konsolosluklarına saldırmıştı

ABD'nin 2003'te Irak'ı işgali sonrasında ülkede istikrar sağlanamadı. Mezheplere ve etnik kökene dayalı siyasi yapılanmaya göre Cumhurbaşkanı Kürt siyasetçilerden, Başbakan Şii siyasetçilerden, Meclis Başkanı ise Sünni siyasetçilerden seçiliyor.

Şii siyasi partilerin ve ülkede büyük gücü olan Şii milis gücü Haşdi Şabi'nin komutası, silah ve para desteği İran'dan geliyor. Haşdi Şabi savaşçılarının bir kısmı Irak ordusunun resmi olarak bir parçası haline getirilmişti.

Irak'ta Ekim ayında yolsuzluk ve işsizliğe karşı başlayan ve ülke geneline yayılan protestolar bir süre sonra İran karşıtı gösterilere dönüşmüştü. Ülkenin güneyindeki Şii nüfusun ağırlıklı olduğu bölgelerde İran karşıtı sloganlar atılmış; protestocular Kasım ayında Necef ve Kerbela'daki İran Konsolosluk binalarına saldırmıştı. Necef'teki İran konsolosluk binasının ateşe verildiği gösterilerde yüzlerce Iraklı hayatını kaybetti.

İran karşıtı protestoların üzerinden bir ay geçtikten sonra bu kez ABD karşıtı gösteriler düzenleniyor. Reuters haber ajansına göre ABD'nin Bağdat Büyükelçiliği'ni ateşe veren göstericileri İranlı Şii milisler yönlendiriyor.

Büyükelçiliğin etrafına Hizbullah Tugayları'nın bayrakları da asıldı.

Trump'tan Bingazi hatırlatması

2020'de yapılacak başkanlık seçimlerinde bir kez daha aday olan Trump, yurt dışındaki Amerikan vatandaşlarına yönelik saldırıların oyları etkileyebileceği endişesiyle bir tweet daha atarak Bingazi'de yaşananları hatırlattı ve bu olayların kendi yönetimi sırasında Bağdat'ta tekrarlanmayacağını ifade etti.

2012'de, dönemin Demokrat Partili başkanı Barack Obama döneminde Libya'nın Bingazi şehrindeki ABD Konsolosluğu'na saldırı düzenlenmiş ve konsolos dahil 4 ABD vatandaşı öldürülmüştü. Dönemin dışişleri bakanı da, 2016'daki başkanlık seçiminde Trump'ın rakibi olan Hillary Clinton'dı.

Obama yönetimi, İran'la nükleer silahların sınırlandırılması için yıllar süren müzakerelerin sonunda anlaşma imzalamış; İran'a yönelik yaptırımlar yumuşatılmaya başlamıştı.

Ancak Trump, Mayıs 2018'de "gelmiş geçmiş en kötü anlaşma" olarak nitelediği mutabakattan çekildiğini duyurmuş ve Kasım 2018'de de İran'a yönelik yaptırımları tekrar yürürlüğe koymuştu.

2018'den bu yana iki ülke arasındaki gerilim arttı. ABD'nin bölgedeki müttefikleri ve İran'ın en büyük rakipleri olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail de zaman zaman gerilimin bir parçası haline geliyor.